đến ánh sáng văn chương trăn trở lãng mạn hay góc khuất hiện thực, thì sau cách mạng, các tác phẩm chuyển hướng thể hiện những vấn đề lớn lao hơn: vận mệnh dân tộc, cuộc sống của người lao động, quá trình đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng chế độmới. Xuân Diệu - nhà thơ “mới nhất trong các nhà thơ mới”, cũng không nằm ngoài dòng chảy ấy. Với khúc tráng ca “Ngọn Quốc kỳ” đầy hào hùng của những ngày Cách mạng tháng Tám, ông trân trọng chọn lá cờ Tổ quốc thiêng liêng để bày tỏ cảm xúc trào dâng của cả dân tộc khi ấy. Hay bài thơ “Hội nghị non sông” được sáng tác nhân dịp cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của Việt Nam, không chỉ miêu tả sự kiện lịch sử mà còn khẳng định vai trò quyết định của khối đại đoàn kết dân tộc trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Không chỉ vậy, cái nhìn mang đậm tính sử thi còn được thể hiện tinh tế và nhuần nhị qua trường liên tưởng, một biểu hiện sâu sắc, độc đáo, của phong cách văn học thời đại này. Bộ tiểu thuyết đồ sộ của Nguyễn Đình Thi – “ Vỡ bờ” đã tái hiện chân thực bức tranh đa chiều của xã hội Việt Namgiai đoạn 1939-1945. Hay bộ tiểu thuyết “Cửa Biển” của Nguyên Hồng khắc họa sự giác ngộ và vươn lên của tầng lớp bị áp bức dưới chế độ cũ, góp phần làm nên khởi nghĩa tháng Tám. Bên cạnh đó, tính đúng đắn của lý tưởng cách mạng, phong trào yêu nước, lòng tự tôn dân tộc, ý chí giành lại độc lập... đã tác động tới thế giới tinh thần của văn nghệ sĩ Việt Nam về vai trò, trách nhiệm của mỗi người đối với sự nghiệp dân tộc. Nhà văn Nguyễn Tuân coi đó là sự “lột xác”; Hoài Thanh khẳng định “đã có đủ trí tuệ và dũng khí để băng mình vào giữa cuộc sống bao la, kỳ diệu, giữa rừng cây đời mãi mãi xanh tươi”. Nhà văn Nguyễn Công Hoan đã viết: “Cách mạng tháng Tám đến đã cứu sống tôi…giải phóng cho ngòi bút viết tiểu thuyết của tôi.” Điều quan trọng, Cách mạng tháng Tám đã mang đến cho văn học sự xuất hiện của lực lượng sáng tác mới, mở ra cơ hội mới cho nhân dân, đánh thức tiềm năng trong quần chúng. Họ được học chữ, khuyến khíchhọc tập vàdầnhình thànhđội ngũnhà văn với những tên tuổi mới, những nhà thơ nữ, nhà thơ từ dân tộc thiểu số, đa phần xuất thân từ công nông binh. Sự đa dạng này tạo nên một đội ngũ nhà văn đông đảo, góp phần định hình và làm phong phú diện mạo văn học Việt Nam hiện đại. Có thể kể đến như nhà thơ Minh Huệ với “Đêm nay Bác không ngủ”, Trần Đăng với truyện ngắn giàu cảm xúc, hay Chính Hữu với tập thơ “Đầu súng trăng treo”… đều là những tên tuổi góp phần xây dựng nền văn học kháng chiến kiên cường và đầy tính nhân văn. Cách mạng tháng Tám được tái hiện một cách chân thực và thành công qua lăng kính văn chương, là minh chứng cho tầm vóc và ảnh hưởng sâu sắc của sự kiện này tới nền văn học nước nhà, trong việc phát triển tư tưởng cộng đồng, ý thức dân tộc và tinh thần cách mạng trong văn nghệ sĩ. Một yếu tố không thể thiếu góp phần thúc đẩy sự phát triển đó là sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước đối với văn hóa. Đề cương văn hóa Việt Nam (1943) đã đề ra ba nguyên tắc cốt lõi: “Dân tộc hóa – Khoa học hóa – Đại chúng hóa”, trở thành định hướng lớn cho văn học nghệ thuật cách mạng. Các thế hệ nghệ sĩ ra đời trong bối cảnh ấy đều mang trong mình sứ mệnh phục vụ cách mạng, phục vụ tổ quốc bằng tài năng và lý tưởng cao đẹp. TS. Trần Hạnh Mai nhận định: Cách mạng tháng Tám đã mở ra một chặng đường mới cho văn họcViệt Nam, nơi văn chương trở thành tiếng nói của quần chúng, phục vụ đất nước, phục vụ nhân dân. Đó là nền tảng, là tiền đề để văn học Việt Nam phát triển rực rỡ trong các giai đoạn kháng chiến và xây dựng đất nước sau này, tạo nên những di sản văn học quý giá cho các thế hệmai sau. n Mít-tinh tổng khởi nghĩa tại quảng trường Nhàhát Lớn. Biểu tìnhngày 19/8/1945 trước củaPhủKhâm sai, HàNội. Các vănnghệ sĩ dựHội nghị Chấphànhmở rộngHội VănnghệViệt Namtại Việt Bắc tháng3/1951. Từphải sang, hàng trước: NamCao, NguyênHồng, KimLân, NguyễnĐìnhThi. Hàng sau: TôHoài, NguyễnHuy Tưởng, HoàngTrungThông, Chế LanViên, NguyễnXuânSanh, Học Phi, NguyễnĐỗCung Một số tác phẩmvănhọc –nghệ thuật của các văn nghệ sĩ trong kháng chiến (1945-1954). NGAYNAY.VN 35
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==