nghệ thuật tạo hình đầy tiềm năng, có khả năng đối thoại với công chúng đương đại. Trách nhiệm bảo tồn di sản nghề thêu HànhtrìnhcủaPhạmNgọc Trâm phản ánh sự gắn bó sâu sắc của thế hệ trẻ với di sản văn hóa. Trong khi nhiều bạn trẻ hướng tới các cách thức biểu đạt hiện đại, chị chọn con đường đòi hỏi sự kiên trì, học hỏi không ngừng để bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống. Sự giao thoa giữa nền tảng mỹ thuật đồ họa và kỹ thuật thêu cổ xưa không chỉ giúp chị tạo nên những tác phẩm độc đáo mà còn góp phần khẳng định vị thế của di sảnViệt Nam trong dòng chảy nghệ thuật giữa bối cảnh toàn cầu hoá. Dù đạt có được nhiều tác phẩm vô cùng ấn tượng, hành trình đưa thêu truyền thống đến gần hơn với nghệ thuật đương đại của nghệ sĩ PhạmNgọc Trâm không thiếu những thách thức. Theo chia sẻ của chị, thách thức lớn nhất nằm ở cách nhìn xã hội lâu nay vẫn đặt thêu trong phạm vi “nữ công gia chánh”, như một kỹ năng phụ trợ gắn với đời sống gia đình, hơn là một lĩnh vực sáng tạo độc lập. “Khi nói về thêu như một chất liệu nghệ thuật đương đại, tôi thường nhận về ánhmắt ngạc nhiên, thậm chí hoài nghi. Thế nhưng, chính nhữngđịnh kiến ấy lại thôi thúc tôi chứngminh rằng, thêu hoàn toàn có thể đứng ngang hàng với hội họa, điêu khắc hay nhiếp ảnh, nếu chúng ta đặt nó trongmột bối cảnh và tư duy mới”, chị bộc bạch. Theo nữ nghệ sĩ này, để di sản thêu Việt Nam được gìn giữ, phát triển một cách bền vững, cần có sự thay đổi về nhận thức từ nhiều phía. Từ phía công chúng, cần nhìn nhận thêu như một phần của văn hóa thị giác, chứ không chỉ là nghệ thuật thủ công. Từ phía các nghệ sĩ trẻ, cần nắm vững gốc rễ để tự tin, dũng cảm thử nghiệm, đặt thêu trong các không gian triển lãm, nghệ thuật cộng đồng hay thời trang bền vững. Chị nhấn mạnh vai trò then chốt của thế hệ trẻ trong việc biến thêu từ một nghề hoài niệm thành thực hành nghệ thuật sống động, mang tiếng nói của thời đại mà vẫn tiếp nối tinh hoa quá khứ. Sựphát triểncủadi sảnđòi hỏi sự chung tay liênngành, từ các ban ngành chính quyền, tổ chức văn hóa đến các nghệ sĩ và nhà thực hành sáng tạo. “Khi giới thiệu di sản thêu Việt Nam với chuyên gia nghiên cứu ở Hàn Quốc hay tại các festival nghệ thuật thêu ở Pháp, tôi nhận thấy sự trân trọng và mong muốn trao đổi từ bạn bè quốc tế. Điều này cho thấy thêu Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một ngôn ngữ chung, đối thoại được với thế giới”, chị Trâm khẳng định. Nhiều tác phẩmcủa Phạm Ngọc Trâm không chỉ là bức thêu mà còn là câu chuyện, một thông điệp nghệ thuật đầy ý nghĩa. Với chị, một bức thêu là ngôn ngữ để kể chuyện, truyền tình yêu và đối thoại với thế giới. Hướng thêu thuật đương đại đi sắp tới của chị xoay quanh hai trục chính: nghiên cứu bảo tồn di sản và thực hành nghệ thuật cá nhân. Về nghiên cứu bảo tồn, nữ nghệ sĩ đang triển khai ba dự án cụ thể. Đầu tiên là cuốn sách song ngữ đầu tiên về di sản thêu Việt Nam, hệ thống hóa kỹ thuật, họa hình, chất liệu và câu chuyện nghề, nhằm lưu trữ tri thức và chia sẻ với quốc tế. Thứhai là triển lãm tranh thêu cổ, tuyển chọn và giới thiệu tác phẩm xưa trong bối cảnh lịch sử - thẩm mỹ, nhằm định vị tranh thêu như di sản nghệ thuật tạo hìnhViệt Nam và khơi gợi ý thức bảo tồn. Thứ ba là bảo tàng Thêu - một không gian dài hạn để lưu giữ, trưng bày, nghiên cứu và giáodục, kết nối cộngđồng sáng tạo qua các chương trình học thuật và trải nghiệm. Chị gọi đây là“việc công”, xuất phát từ trách nhiệm của thế hệ làm văn hóa trước nguy cơ đứt gãy di sảnđangcậnkề.“Nếuchúng ta thấy cái quý giá sắpmất mà không cố gắng hết sức để lưu trữ, bảo tồn, thì sẽ vuột mất cơ hội giữ gìn vốn cổ cho thế hệ tiếp theo phát huy. Bởi vậy, dù có chậm và khó, dù phải liên tục bồi đắp cho bản thân đủ giỏi, đủ tốt để gánh vác nhiệm vụ đó, tôi vẫn sẵn sàng dấn thân”, chị nhấnmạnh. Song song đó là trục thực hành nghệ thuật cá nhân, nơi chị dành thời gian trong studio với kim chỉ, sợi tơ và màu nhuộm để phát triển series tác phẩm mới cho các triển lãm sắp tới. Ở đây, ngôn ngữ thêu được đặt trong đối thoại với hiện tại, giữ chiều sâu truyền thống. “Tôi coi đây là “việc riêng”, đến từ ý niệm thôi thúc bản thể nghệ sĩ: được thể hiện những nét thêu, để cho năng lượng sáng tạo chảy tràn trên nền lụa, ươm mầm cho thế giới tinh thần đẹp đẽ mà mình ấp ủ”, chị Trâmchia sẻ. Nữ nghệ sĩ tin rằng chính sự đan xen giữa hai mảng này – công và tư, trách nhiệm và tự do – sẽ giúp bản thân tìm được sự cân bằng, đồng thời gópmột tiếng nói nhỏ vào nỗ lực chung: đưa thêu Việt Nam từ một nghề truyền thống tưởng chừng chỉ để hoài niệm trở thànhmột thực hànhnghệ thuật sống động, vừa gắn bó với cội nguồn, vừa mở ra tương lai. n Thêukhông chỉ làkỹ thuật thủ công, mà còn làmột hình thức nghệ thuật tạohìnhđầy tiềmnăng. NGAYNAY.VN 21 VĂNHÓA - DI SẢN Sốđặcbiệt
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==