“Lấy nước sạch từ đâu và dẫn về bằng cách nào?” Hà Nội vốn sở hữu rất nhiều sông, hồ, kênh mương và không gian mặt nước tự nhiên, nhưng quá trình đô thị hóa trong nhiều thập kỷ đã khiến sông Tô Lịch – biểu tượng văn hóa và lịch sử của đất Kinh kỳ – trở thành một “dòng sông lộ thiên” chứa nước thải. Sau nhiều nỗ lực từ thu gom nước thải đến nạo vét bùn cặn, nút thắt cuối cùng để hồi sinh dòng sông chính là tạo ra một dòng chảy thường xuyên và ổn định. Trong lộ trình hồi sinh sông Tô Lịch, câu hỏi lớn nhất luôn là “lấy nước sạch từ đâu và dẫn về bằng cách nào?”. Trước đây, Hà Nội từng nghiên cứu phương án dẫn nước từ sông Hồng chạy dọc theo tuyến đường Võ Chí Công để bổ cập một phần cho Hồ Tây và sôngTô Lịch. Tuy nhiên, qua rà soát thực tế và tính toán thủy lực, phương án này đã bộc lộ nhiều hạn chế về khả năng đáp ứng lưu lượng cũng như tính tương thích với sự phát triển đô thị hiện hữu. Theo GS.TS Trần Đức Hạ, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cấp Thoát nước và Môi trường, Hội Cấp Thoát nướcViệt Nam, dọc theo tuyến đường Võ Chí Công hiện nay, các khu đô thị đã hình thành dày đặc, việc triển khai hạ tầng kỹ thuật quymô lớngặpnhiều trở ngại, đồng thời lưu lượng nước bổ cập theo phương án này ước tính chỉ đạt khoảng 3m3/s, con số này không đủ để tạo ra dòng chảy sinh thái cần thiết. Sự chuyển hướng sang phươngándẫnnướcqua trạm bơm Thụy Phương với tổng mức đầu tư 869 tỷ đồng được xem là một lựa chọn tối ưu hơn về nhiều mặt. Tuyến dẫn mới dài khoảng 7km, trong đó 3km tận dụng và cải tạo kênh Thụy Phương hiện tại, và 4km đi theo hệ thống cống ngầm dọc Vành đai 2.5 để dẫn nước vềđầu sôngTôLịch tại khuvực Hoàng Quốc Việt. Phương án này cho phép nâng lưu lượng bổ cập lên mức 5 - 6m3/s, đủ sức tạo ra vận tốc dòng chảy lý tưởng để sông Tô Lịch tự làm sạch và duy trì hệ sinh thái. phải thay thế hệ thống bơm tại trạm Thụy Phương bằng loại bơm có độ hút cao hơn, công suất linh hoạt hơn để đảm bảo dẫn nước vào kênh ổn định trong mọi điều kiện thời tiết”, ông Hạ cho biết. Đây là yếu tố kỹ thuật then chốt quyết địnhhiệuquả bền vững của toàn dự án, tránh tình trạng“xây xong nhưng không có nước để bơm” như một số công trình thủy lợi trước đây. Đảm bảo chất lượng môi trường nước Nhiều ý kiến bày tỏ lo ngại rằng liệu phương án dẫn nước từ sôngHồngbổ cậpcho sông Tô Lịch qua trạm bơm Thụy Phương có thực sự hiệu quả, hay chỉ là giải pháp “pha loãng” nước thải mang tính tạm thời? Từ góc nhìn chuyên môn, GS.TSTrầnĐứcHạ khẳng định, bổ cập nước là bước thứ ba trong quy trình hồi sinh dòng sông, nhưng nó chỉ phát huy hiệu quả khi hai bước đầu tiên là thu gom, xử lý nước thải và nạo vét bùn cặn được thực hiện triệt để. Hiện nay, Hà Nội đang triển khai đồng loạt các dự án như cải tạo hệ thống GS.TS Trần Đức Hạ chỉ rõ rằng, trạm bơm Thụy Phương vốn là một công trình phục vụ nông nghiệp nhiều năm nay đã xuống cấp và không còn hoạt động hiệu quả. Việc khôi phụcvàhiệnđại hóatrạmbơm này không chỉ phục vụ bổ cập nước, mà còn là sự “hồi sinh” của một công trình hạ tầng quan trọng phía tả Nhuệ. Việc lấy nước từ sông Hồng tại vị trí cách cống Liên Mạc khoảng 200mvề phía hạ lưu cho phép tận dụng nguồn nước dồi dào hơn và giảm thiểu ảnh hưởng đến các công trình thủy lợi khác trong khu vực. Sự thay đổi này cho thấy tầm nhìn mới của thành phố: Không chỉ bổ cập nước một cách thụ động, mà đồng thời chủ động tạo ramột hệ thống tuầnhoànnướcmạnhmẽ. Tuy nhiên, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cấp Thoát nước và Môi trường cũng chỉ rõ một thách thức lớn khi thực trạng mực nước sông Hồng đang xuống thấp kỷ lục trong những năm gần đây. Có những thời điểm vào mùa khô, mực nước sông Hồng tại Hà Nội xuống dưới mức báo động, thậm chí đạt ngưỡng thấp lịch sử do ảnh hưởng của các công trình thủy điện thượng nguồn và tình trạng khai thác cát không kiểmsoát. “Nếu mực nước sông Hồng không đạt đủ ngưỡng yêu cầu, thành phố bắt buộc Nỗ lựchồi sinh“dòng sông NGỌC PHẠM Với phương án dẫn nước từ sông Hồng bổ cập cho sông Tô Lịch qua trạmbơmThụy Phương, Hà Nội đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng trong nỗ lực giải cứu những dòng sông nội đô. Đây không chỉ đơn thuần là bài toán thoát nước hay xử lý ô nhiễm, mà còn là chiến lược khôi phục dòng chảy sinh thái và kiến tạo không gian cảnh quan đặc trưng cho Thủ đô. GS.TS TrầnĐứcHạ, nguyênViện trưởngViệnNghiên cứuCấpThoát nước vàMôi trường, Hội CấpThoát nước Việt Nam. TPHàNội dự kiến thực hiệndự án cải tạo, chỉnh trang2bên sôngTô Lịch tronggiai đoạn 2025 - 2027. Phương án Thụy Phương dù rất hợp lý trong giai đoạn này, nhưng vẫn mang tính chất “giải quyết cục bộ”... GS.TS Trần Đức Hạ NGAYNAY.VN 16 CÔNGNGHIỆPVĂNHÓA Sốđặcbiệt
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==