Lễ hội như một hệ sinh thái đang định hình Không phải ngẫu nhiên mà Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, khởi sự từ năm 2021, ngày càng được nhắc tới như một hiện tượng vượt ra ngoài khuôn khổ của một sự kiện văn hóa. Trong bối cảnh nhiều đô thị lớn ở Đông Nam Á đang loay hoay tìm cách tái định vị trong nền kinh tế tri thức, Hà Nội lựa chọn một hướng đi vừa thận trọng vừa tham vọng. Di sản được coi là chất liệu, sáng tạo là động lực và cộng đồng là trung tâm của tiến trình này. Từ năm 2019, khi Hà Nội chính thức được UNESCO ghi danh vàoMạng lưới cácThành phố Sáng tạo toàn cầu trong lĩnh vực Thiết kế, trở thành thành phố sáng tạo thứ 246 trên thế giới và là thủ đô thứ 32 được công nhận, một vấn đề then chốt đã được đặt ra. Làm thế nào để danh hiệu không dừng lại ở ý nghĩa biểu trưng? Làm thế nào để sáng tạo trở thành một năng lực vận hành đô thị, thay vì chỉ là khẩu hiệu chính sách? Các mùa Lễ hội Thiết kế Sáng tạo được tổ chức tại Hà Nội có thể xem là một trong những câu trả lời mang tính thực hành cho câuhỏi đó. Qua các mùa tổ chức từ năm 2021 đến 2024, với những chủ đề khác nhau, lễ hội từng bước tạo dựng một không gian thử nghiệm hiếm hoi trong đời sống đô thị. Tại đó, di sản không bị bảo tồn theo cách “đóng băng”, mà được kích hoạt thông qua những can thiệp sáng tạo có kiểm soát. Các công trình từng bị lãng quên như Nhà máy Xe lửa Gia Lâm, Tháp nước Hàng Đậu, Cung Thiếu nhi Hà Nội hay Trường Đại học Đông Dương cũ (nay là Trường Đại học Dược Hà Nội) được đưa trở lại dòng chảy đời sống bằng nghệ thuật, thiết kế và sự thamgia của cộng đồng. Điểm đáng chú ý của lễ hội không nằm ở quy mô hay số lượng hoạt động, mà ở sang tư duy chuỗi giá trị, nơi sáng tạogắnvới sinhkế, với thị trường và với chất lượng sống của đô thị. Bản sắc trong thành phố sáng tạo Bản sắc đô thị là một khái niệm thường xuyên được nhắc tới, nhưng không dễ để định nghĩa bằng hành động cụ thể. Với Hà Nội, thách thức càng lớn khi thành phố mang trong mình nhiều lớp lịch sử, nhiều không gian văn hóa chồng xếp và không ít mâu thuẫn giữa bảo tồn và phát triển. Lễ hội Thiết kế Sáng tạo, qua bốn kỳ tổ chức, đã cho thấy một cách tiếp cận khác. Không tìm cách đóng băng bản sắc, mà đặt nó vào trạng thái đối thoại liên tục với hiện tại. Các không gian phố nghề, chợ truyền thống, làng nghề hay công trình công nghiệp cũ được tiếp cận như những cách sự kiện từng bước hình thànhmột mạng lưới quan hệ mới. Nơi nghệ sĩ, kiến trúc sư, nhà thiết kế, nghệ nhân làng nghề, doanh nghiệp sáng tạo, trường đại học và người dân trong cộng đồng cùng xuất hiện trong một cấu trúc mở. Một hệ sinh thái còn non trẻ, chưa hoàn chỉnh, nhưng cho thấy khả năng tự học hỏi và mở rộng. Việc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội công bố và trao chứng nhận cho 82 không gian văn hóa sáng tạo đủ điều kiện tham gia Mạng lưới Không gian Sáng tạo Hà Nội tại lễ công bố khung hoạt động năm2026 vừa qua phản ánh một thay đổi quan trọng trong tư duy quản lý. Cộng đồng sáng tạo bắt đầu được nhìn nhận như một chủ thể chính sách, thay vì chỉ là đối tượng thụ hưởng. Chia sẻ về lễ hội, bàVũThu Hà, Phó Chủ tịch UBNDThành phố Hà Nội, cho rằng các dự án, ý tưởng và hành động cụ thể cần khai thác và phát huy giá trị văn hóa, di sản văn hóa vật thể và phi vật thể cùng các làng nghề truyền thống, để trở thành những dự án sáng tạo có khả năng phát triển lâu dài. Theo bà, đó là quá trình kết nối hài hòa giữa nỗ lực gìn giữ văn hóa, đổi mới tư duy và phát triển kinh tế. Thông điệp này cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt từ tư duy tổ chức sự kiện Khi Thủ đô coi sáng tạo “hạ tầngmềm” NGUYỆT LINH Đằng sau các sự kiện, triển lãm và diễn đàn, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo đang nỗ lực giải bài toán cũ nhưng không dễ tìm ra đáp số. Đó là, làm thế nào để các cá nhân và tổ chức sáng tạo, hay rộng hơn là hoạt động sáng tạo, có thể sống bền vững trong không gian cộng đồng? Di sản liệu có khả năng tạo ra giá trị kinh tế lâu dài, hay chỉ dừng lại ở những diễn ngôn đẹp đẽ? Lễ hội Thiết kế Sáng tạo năm 2026 buộc những câu hỏi trên phải được đặt ra và tìm lời giải một cách nghiêm túc. Cácmùa Lễhội Thiết kế Sáng tạođã thuhút được sự chú ý đặc biệt trong cộngđồng. là NGAYNAY.VN 4 CÔNGNGHIỆPVĂNHÓA Sốđặcbiệt
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==