tranh, đúng với lớp nghĩa mà tranh gửi gắm. Bên cạnh đó, không phải ý tưởng nào trên giấy cũng có thể giữ nguyên khi bước lên sân khấu, bởi xiếc phụ thuộc rất lớn vào thể lực, sở trường và khả năng chuyên môn của từng nghệ sĩ. Việc tìm cách khớp nối các bức tranh với hệ thống động tác sao cho mạch kể liền lạc, tự nhiên là một bài toán khó. Có những ý tưởng nội dung rất hấp dẫn về mặt câu chuyện, nhưng nếu không tìm được nghệ sĩ phù hợp để thực hiện các động tác tương ứng, ê-kíp buộc phải điều chỉnh cách kể, thay đổi cấu trúc tiết mục hoặc tiết chế nội dung, để phần thể hiện trên sân khấu vừa khả thi, vừa đảm bảo chất lượng nghệ thuật và tinh thần của di sản. Ngoài ra, vở diễn còn đòi hỏi yếu tố kịch và thoại để kết nối mạch truyện, trong khi diễn xuất kịch nói không phải là sở trường của tất cả nghệ sĩ xiếc. Vì vậy, ê-kíp phải cân nhắc rất kỹ trong phân vai và điều chỉnh cách thể hiện sao cho vừa phù hợp với khả năng của nghệ sĩ, vừa giữ được tinh thần câu chuyện. NSND Tống Toàn Thắng, Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam đánh giá cao tinh thần dấn thân và sáng tạo của sinh viên Học viện Ngoại giao. Ông cho biết, Liên đoàn luôn chủ động đồng hành cùng sinh viên trong các dự án nghệ thuật và “Xiếc họa Đông Hồ” là một ý tưởng táo bạo nhưng đầy tiềm năng. “Dùng nghệ thuật xiếc để kể câu chuyện của tranh Đông Hồ là một thách thức, nhưng cũng rất thú vị. Ngôn ngữ hình thể, kỹ thuật và cảm xúc có thể thay lời kể, truyền tải thông điệp gìn giữ di sản một cách tự nhiên”, NSND Tống Toàn Thắng chia sẻ. Theo ông, thông qua những dự án như vậy, di sản không chỉ nằm trên tranh, mà bước ra đời sống bằng nghệ thuật biểu diễn, trở thành một phần của công nghiệp văn hóa. Khán giả bước vào di sản bằng trải nghiệm Điều khiến ê-kíp dự án xúc động và tự hào nhất không chỉ nằm ở những tràng pháo tay trong đêm diễn, mà ở những gì diễn ra bên lề sân khấu. Trong không gian trưng bày tranh Đông Hồ ban ngày, nhiều khán giả trẻ và khán giả quốc tế đã dừng lại xem tranh, trò chuyện với nghệ nhân, lắng nghe câu chuyện về nghề và trực tiếp mua tranh mang về. Với các nghệ nhân, đó không chỉ là sự ghi nhận, mà còn là câu chuyện sinh kế. Tranh Đông Hồ những năm gần đây xuất hiện ngày càng nhiều trong các sản phẩm phái sinh và truyền thông, nhưng phần lớn chưa mang lại lợi ích trực tiếp cho người giữ nghề. Do đó, ngay từ đầu, ban tổ chức xác định phải tạo ra không gian để nghệ nhân có thể trực tiếp giới thiệu và bán tranh, để di sản không chỉ được trưng bày, mà còn thực sự sống trong đời sống. Có những khoảnh khắc rất nhỏ nhưng giàu ý nghĩa. Một khán giả chia sẻ rằng sau khi xem Xiếc họa Đông Hồ, con của cô về nhà tự tìm đọc sách về hình tượng con mèo trong văn hóa Việt, rồi nằng nặc đòi đi thăm làng tranh. Những câu chuyện như vậy cho thấy, khi di sản được kể lại bằng trải nghiệm, sự tò mò và nhu cầu tìm hiểu sẽ tự nhiên nảy sinh, không cần đến những bài giảng hay khẩu hiệu. Trong bối cảnh UNESCO kêu gọi bảo vệ khẩn cấp nghề làm tranh Đông Hồ, “Xiếc họa Đông Hồ” là minh chứng cho cách di sản có thể được hồi sinh bằng sáng tạo của người trẻ. Có thể thấy Gen Z không hề thờ ơ với di sản, mà đang tìm cách đánh thức ký ức văn hóa bằng ngôn ngữ của thời đại. Khi di sản được kể lại bằng những hình thức sáng tạo, giàu cảm xúc, nó không chỉ được bảo tồn, mà còn có cơ hội sống tiếp, lan tỏa và trở thành nguồn cảm hứng cho tương lai. n Tranhdângian ĐôngHồ từ lâu đãgắnbómật thiết với nhịp sinhhoạt văn hóa củangười Việt, hiệndiện trongnhững lễ tiết quan trọng nhưTết Nguyên đán, Tết Trung Thu… Dùng nghệ thuật xiếc để kể câu chuyện của tranh Đông Hồ là một thách thức, nhưng cũng rất thú vị. Ngôn ngữ hình thể, kỹ thuật và cảm xúc có thể thay lời kể, truyền tải thông điệp gìn giữ di sản một cách tự nhiên. NSND Tống Toàn Thắng NGAYNAY.VN 37 VĂN HÓA Xuân Bính Ngọ 2026
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==