Khi mặt phẳng mở ra khối hình Trước khi đến với gốm, nghệ sĩ Nguyễn Thu Thủy đã có một hành trình bền bỉ trong hội họa. Ba triển lãm cá nhân “Ghép ký ức” (2021), “Lăng kính của Thủy“ (2022) và “Muôn mặt nhân gian“ (2024) đã xác lập một ngôn ngữ tạo hình nhất quán. Phong cách polygon trở thành dấu hiệu nhận diện của chị. Nơi gương mặt, nhân hình và thú vật được phân mảnh thành các ô đa giác trên mặt phẳng hai chiều. Cách tổ chức hình ảnh ấy vừa phản ánh nhịp điệu thị giác của thời đại công nghệ, vừa tra vấn những câu hỏi về bản thể và đời sống nội tâm trong một xã hội vận hành ngày một gấp gáp. Cơ duyên đến với gốm của Nguyễn Thu Thủy bắt đầu từ một lời mời của họa sĩ Hoàng Nghĩa Hiệp, nguyên phụ trách Khoa Đồ họa Trường ĐH Mỹ thuật Công nghiệp. Trong bối cảnh giãn cách do đại dịch COVID-19, khi nhịp sống xã hội đột ngột chùng xuống, khoảng lặng hiếm hoi ấy mở ra cho nữ nghệ sĩ một không gian khác để thực hành và suy ngẫm. Chị tiếp cận gốm với tâm thế của một người thợ học nghề, đi từ đầu và thật chậm. Thủy luyện đất, xeo đất, cảm nhận độ ẩm của vật liệu, căn thời tiết cho từng công đoạn, rồi lần lượt nghiên cứu men và quy trình nung. Mỗi bước đều đòi hỏi ở chị sự chính xác, kiên nhẫn và khả năng chấp nhận rủi ro. Bởi không cần là “người trong làng” cũng biết gốm thiên hình vạn trạng, luôn chứa sẵn mọi khả thể của thành công lẫn thất bại, mà không hề báo trước. Trong quá trình lao động chậm rãi, giàu tính thể nghiệm ấy, gốm dần trở thành không gian để Nguyễn Thu Thủy soi chiếu lại bản thân. Những cung bậc cảm xúc đan xen, từ tích cực đến tiêu cực, đã thôi thúc chị rời khỏi bề mặt toan quen thuộc để đối diện trực tiếp với khối hình ba chiều. Đó là không gian của đất và lửa, những nguyên tố dữ dội và chẳng hề vô tri. Chúng biết buộc người làm gốm phải lắng nghe, biết nhắc nhở những kẻ muốn nhào nặn phải chấp nhận giới hạn của mình. Từ nền tảng những thực hành sáng tạo không kém phần nặng nhọc ấy, triển lãm Khởi Thủy xuất hiện với tư cách hệ quả tất yếu, hơn là cột mốc ghi dấu cho một cuộc rẽ rào. Triển lãm giới thiệu 36 tác phẩm thuộc hai bộ “Tiếng vọng” và “Luân hồi”, khái lược sự dịch chuyển từ mặt phẳng sang không gian, từ cái nhìn sang trạng thái dấn thân, theo đúng nghĩa của từ này. 30 tác phẩm “Tiếng vọng” là các tượng bán thân gốm, 6 tác phẩm “Luân hồi” là những khối điêu khắc tròn, được sáng tác trong giai đoạn 2021 đến 2025, phản ánh một tiến trình tư duy liền mạch, được tưới tắm song song cùng hội họa. Và tên gọi “Khởi Thủy” mở ra nhiều tầng nghĩa. Đó là khởi nguyên của một hành trình mới với gốm, đồng thời không quên gợi nhắc chính tên người tạo ra chúng. Quan trọng hơn, yếu tố nước được đặt ở vị trí Hà Nội, đồng thời đang được định hình là điểm gặp gỡ mới cho các thực hành nghệ thuật đương đại. Giữa bối cảnh ấy, triển lãm của nghệ sĩ Nguyễn Thu Thủy được xem là một trong những nỗ lực đầu tiên khai thác chất liệu gốm như một ngôn ngữ đương đại tại địa điểm này. Các tác phẩm gốm độc bản của chị tạo nên cuộc đối thoại trực tiếp với di sản gốm Cây Mai hiện diện ngay trong không gian hội quán. Đây là dòng gốm cổ đạt đến trình độ tinh xảo cao, với một số tác phẩm hiện được định giá lên tới hàng triệu đô la. Dẫu vậy, sự đặt cạnh giữa hai nhóm tác phẩm của quá khứ và hiện tại không mang tính phô trương. Trái lại, nó gợi mở một mối liên hệ kín đáo giữa hai thời điểm sáng tạo, nơi gốm không chỉ là hiện vật lịch sử mà còn là một dòng chảy chuyên chở tư duy tạo hình qua nhiều thế hệ. Chia sẻ với Ngày Nay, họa sĩ lão thành Lê Ngọc Hân, cựu giảng viên ngành Gốm nhận xét rằng “Khởi Thủy” đánh dấu một giai đoạn chín muồi trong tư duy sáng tác của Nguyễn Thu Thủy, khi người nghệ sĩ có đủ độ lùi để bước vào chất liệu gốm không còn như một thử nghiệm nhất thời mà như một lựa chọn có ý thức. Theo ông, triển lãm góp thêm một trung tâm như nguyên tố tối trọng của nghệ thuật gốm, nơi đất và lửa chỉ thực sự vận hành khi có sự hiện diện của nước, sự hiện diện của Thủy. Cách đặt tên này cho thấy Nguyễn Thu Thủy nhìn gốm như một hệ sinh thái tạo hình hoàn chỉnh, khi vật liệu, ký ức cá nhân và ý thức bản thể giao hòa, cùng định hình một ngôn ngữ riêng. Cuộc đối thoại với quá khứ Triển lãm “Khởi Thủy” diễn ra tại sảnh giữa Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật 22 Hàng Buồm, hay tên gọi xưa là Hội quán Quảng Đông, một công trình có tuổi đời gần hai thế kỷ. Không gian này mang trong mình nhiều lớp thăng trầm của Bước vào gốm như trở về một nguồn khơi của sáng tạo, “Khởi Thủy” không chỉ là cuộc ra mắt gốm cá nhân đầu tiên của nghệ sĩ Nguyễn Thu Thủy mà còn mở ra một hành trình chậm rãi, nơi truyền thống, ký ức và bản thể gặp nhau trong sự giao hòa của đất, nước, lửa. Mỗi lần mở lò là một khoảnh khắc pha trộn giữa hồi hộp, ngỡ ngàng, vui sướng, đôi khi là tiếc nuối. Nghệ sĩ Nguyễn Thu Thủy NGUYỆT LINH - QUỲNH HOA NGAYNAY.VN 66 Xuân Bính Ngọ 2026 MUÔN MÀU CUỘC SỐNG Khởi Thủy GỐM! là
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==