vào một chuỗi giá trị kinh tế - sáng tạo rộng lớn. Từ các sản phẩm lưu niệm, ẩm thực địa phương, chương trình biểu diễn nghệ thuật cho tới các chiến dịch quảng bá trên truyền thông và nền tảng số, tất cả đều góp phần tạo nên một “nền kinh tế lễ hội” vận hành quanh năm. Tại Việt Nam, một số lễ hội đã bắt đầu cho thấy tiềm năng bước ra khỏi phạm vi cộng đồng địa phương để trở thành sản phẩm văn hóa - du lịch quy mô lớn. Hội Lim ở Bắc Ninh, lễ hội chùa Hương ở Hà Nội, lễ hội đền Hùng ở Phú Thọ hay lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng… đều đã và đang thu hút hàng triệu lượt du khách mỗi năm. Tuy nhiên, đó mới chỉ là một phần rất khiêm tốn so với bức tranh tổng quan lễ hội Việt Nam, khi phần lớn các lễ hội vẫn đang dừng ở mức sự kiện truyền thống, chưa được định vị như một sản phẩm của công nghiệp văn hóa với chiến lược truyền thông và phát triển dài hạn. Nghị quyết 80 ra đời đầu năm 2026 và mở ra một định hướng quan trọng: Phát triển văn hóa không chỉ là bảo tồn di sản mà còn phải chuyển hóa di sản thành nguồn lực phát triển. Trong bối cảnh đó, lễ hội chính là điểm giao thoa giữa truyền thống và sáng tạo, giữa ký ức văn hóa và kinh tế hiện đại. Nghị quyết 80 soi đường Trong Nghị quyết 80, công nghiệp văn hóa được giao mục tiêu phát triển và đóng góp 7% GDP. Trong đó, lễ hội được định hướng “bảo tồn lễ hội truyền thống và định hướng phát triển các lễ hội mới nhằm phát huy bản sắc văn hoá, gắn với du lịch và phát triển kinh tế” cùng các mục tiêu “xây dựng thành công 5 thương hiệu liên hoan nghệ thuật, lễ hội văn hoá quốc tế về điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật”, “có 10 thương hiệu liên hoan nghệ thuật, lễ hội văn hoá tầm vóc quốc tế”. Để hiện thực hóa những mục tiêu đó, Nghị quyết 80 đã trao thanh bảo kiếm cho các nhà làm văn hóa với những thay đổi rõ rệt về cơ chế: chuyển tư duy quản lý sang quản trị, từ tiền kiểm sang hậu kiểm, trao quyền chủ động cho địa phương và doanh nghiệp sáng tạo. Với lễ hội, đây là những thay đổi có tính nền tảng. Nhìn lại hành trình của lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng (DIFF), có thể thấy rõ quá trình một sự kiện địa phương lột xác thành thương hiệu quốc gia. Khởi đầu năm 2008, DIFF ngày nay đã trở thành sự kiện thu hút các đội pháo hoa đến từ hàng chục quốc gia, kéo dài suốt mùa hè và tạo ra tác động kinh tế lan tỏa toàn vùng duyên hải miền Trung. Điều tạo nên sự khác biệt cơ bản nằm ở tư duy sản phẩm mang đúng nghĩa công nghiệp hóa: Lễ hội có nhận diện thương hiệu nhất quán, có lịch trình dài hạn để khách quốc tế lên kế hoạch, có chuỗi hoạt động ẩm thực và văn hóa bao quanh để kéo dài thời gian lưu trú. Những cơ chế tháo gỡ điểm nghẽn từ Nghị quyết 80 được kỳ vọng sẽ mở đường, nhân rộng mô hình thành công của DIFF trên khắp mọi miền quốc gia. Mỗi địa phương cần xác định một hoặc một vài lễ hội tiêu biểu có khả năng trở thành biểu tượng văn hóa trong vùng, từ đó đầu tư dài hạn về nội dung, hạ tầng, truyền thông và các sản phẩm sáng tạo đi kèm. Bên cạnh đó, công nghệ và truyền thông số sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc đưa lễ hội ra khỏi phạm vi địa lý của địa phương. Những video, hình ảnh, câu chuyện về lễ hội - nếu được kể bằng ngôn ngữ sáng tạo - hoàn toàn có thể lan tỏa tới hàng triệu khán giả trên các nền tảng trực tuyến như “Bắc Bling” đã làm. Từ âm nhạc, điện ảnh, cho đến nội dung số và thiết kế…, các ngành công nghiệp sáng tạo chính là “cánh tay nối dài” giúp lễ hội bước ra thế giới và được Nghị quyết 80 tạo điều kiện phát triển sáng tạo với định hướng “có chính sách hỗ trợ sáng tạo văn hoá trong không gian số, môi trường số, xã hội số, kinh tế số”. Hai tháng đầu năm 2026, ngành du lịch Việt Nam đã ghi nhận những con số biết nói: Tổng thu từ khách du lịch ước đạt khoảng 177.000 tỷ đồng, lượng khách quốc tế đạt gần 4,7 triệu lượt, trong đó có một phần không nhỏ đến từ các lễ hội. Nhưng những con số đó hoàn toàn có thể lớn hơn nữa, nếu biết cách khai thác, đưa những lễ hội đã gắn bó với đời sống nhân dân hàng trăm năm thành những động lực kinh tế mới. Nghị quyết 80 đã vạch ra con đường và trao ấn kiếm. Phần còn lại không nằm trong văn bản mà nằm ở quyết tâm và hành động của những nhà làm chính sách, các nghệ sĩ, người dân địa phương… tâm huyết với văn hóa, bản sắc nước nhà, để những lễ hội Việt Nam thực sự vươn tầm thế giới. n Nghị quyết 80 ra đời đầu năm 2026 và mở ra một định hướng quan trọng: Phát triển văn hóa không chỉ là bảo tồn di sản mà còn phải chuyển hóa di sản thành nguồn lực phát triển. Trong bối cảnh đó, lễ hội chính là điểm giao thoa giữa truyền thống và sáng tạo, giữa ký ức văn hóa và kinh tế hiện đại. Lễ Tết Chol Chnam Thmay. Lễ hội đền Hùng. Lễ Nghinh Ông. NGAYNAY.VN 5 CHUYÊN ĐỀ Số 477 + 478
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==