chuyển mình của ngành sách dần lộ rõ. Theo bà Nga, sự can thiệp của AI trước hết nằm ở các khâu kỹ thuật. Nhiều công đoạn dịch và xử lý văn bản được rút ngắn đáng kể, giúp giảm tải cho dịch giả và biên tập viên, từ đó mở ra khoảng trống để họ tập trung vào những phần việc đòi hỏi tay nghề và độ tinh luyện cao hơn. Nhưng chính ở điểm này, vai trò cốt lõi của dịch giả lại hiện lên rõ nét. Giá trị của họ không nằm ở tốc độ mà ở khả năng chọn chữ, giữ giọng và bảo toàn tầng nghĩa của văn bản gốc. “AI có thể rút ngắn đáng kể các công đoạn dịch thuật và xử lý văn bản, giúp “giải phóng” sức lao động con người. Song những yếu tố then chốt như cảm xúc, phong cách diễn đạt và chiều sâu nội dung vẫn đòi hỏi sự quyết định của con người. Công nghệ vì vậy nên được nhìn nhận như một công cụ hỗ trợ mạnh mẽ nhằm nâng cao chất lượng, chứ không phải để thay thế hoàn toàn”, bà Nga phân tích. Thực tế triển khai cho thấy công nghệ đang được đưa vào những mô hình cụ thể. Trong chuỗi kỷ niệm Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam năm 2026, Book Hunter Plus cùng với Omniglot, phần mềm dịch thuật của Consen. ai, đã được ứng dụng trong một số hoạt động. Dẫu vậy, bản chất của chuyển đổi số không nằm ở công cụ mà còn ở cách hiểu. Ngay cả trong lĩnh vực xuất bản, nhiều người vẫn coi chuyển đổi số đơn thuần là việc đưa sách lên môi trường trực tuyến hoặc dùng trí tuệ nhân tạo để tăng tốc dịch thuật. Trên thực tế, đây là sự thay đổi toàn diện, từ tư duy đến cách tổ chức sản xuất nội dung. Những người trong ngành xuất bản nhận định rằng bài toán không chỉ dừng ở đầu tư công nghệ mà chủ yếu nằm ở việc điều chỉnh phương thức vận hành cho phù hợp với bối cảnh mới. Đổi mới tư duy tổ chức lao động trí thức Một khía cạnh quan trọng khác của chuyển đổi số là sự thay đổi trong tổ chức lao động trí thức. Ông Lê Duy Nam, CEO Book Hunter cho biết những năm trở lại đây, đơn vị đã tập trung phát triển khái niệm “văn phòng trên mây”, một mô hình tổ chức lao động đột phá trong hoạt động làm sách và xuất bản. Cụ thể, với “văn phòng trên mây”, việc làm sách không còn bị ràng buộc bởi không gian vật lý mà có thể vận hành linh hoạt, phân tán nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả và sáng tạo cao. Giám đốc điều hành Book Hunter nhấn mạnh rằng nếu chỉ dừng lại ở việc số hóa công cụ, ngành sách sẽ khó tạo ra những thay đổi thực chất. Điều cần thiết hơn là số hóa tư duy, thay đổi cách tiếp cận công việc. Từ đó mở ra mô hình cộng tác linh hoạt, không phụ thuộc vào không gian vật lý. Khi đó, quá trình làm sách không còn bị giới hạn trong một hệ thống khép kín mà có thể vận hành theo hướng mở, kết nối và sáng tạo hơn. Tiếp nối mạch thảo luận về vấn đề trên, dịch giả Nguyễn Phương Mạnh chỉ ra một nghịch lý. Ngành sách là một trong những lĩnh vực thuận lợi nhất cho số hóa nhờ nội dung dễ dàng sao chép, phân phối và cập nhật, nhưng thực tế chuyển đổi lại diễn ra chậm. Theo ông Mạnh, nguyên nhân không nằm ở công nghệ mà chủ yếu xuất phát từ “độ ì” của mô hình truyền thống, bao gồm thói quen sản xuất tuyến tính, sự dè dặt trong đầu tư và những vướng mắc về bản quyền. Điều này đòi hỏi quá trình chuyển đổi không chỉ là áp dụng công nghệ mà còn phải tái cấu trúc cách làm nội dung để phù hợp với môi trường số. “Đó phải là một nền tảng tri thức số, không còn dừng ở mô hình ebook truyền thống. Trên nền tảng ấy hình thành một hệ sinh thái có tính tương tác cao, cho phép cộng tác và phát triển liên tục, nhờ vậy tri thức được làm mới không ngừng”, dịch giả Nguyễn Phương Mạnh nhận định. n Bản chất của chuyển đổi số không nằm ở công cụ mà còn ở cách hiểu. Ngay cả trong lĩnh vực xuất bản, nhiều người vẫn coi chuyển đổi số đơn thuần là việc đưa sách lên môi trường trực tuyến hoặc dùng trí tuệ nhân tạo để tăng tốc dịch thuật. Trên thực tế, đây là sự thay đổi toàn diện, từ tư duy đến cách tổ chức sản xuất nội dung. Những người trong ngành xuất bản nhận định rằng bài toán không chỉ dừng ở đầu tư công nghệ mà chủ yếu nằm ở việc điều chỉnh phương thức vận hành cho phù hợp với bối cảnh mới. AI có thể rút ngắn đáng kể các công đoạn dịch thuật và xử lý văn bản, giúp “giải phóng” sức lao động con người. Song những yếu tố then chốt như cảm xúc, phong cách diễn đạt và chiều sâu nội dung vẫn đòi hỏi sự quyết định của con người. Công nghệ vì vậy nên được nhìn nhận như một công cụ hỗ trợ mạnh mẽ nhằm nâng cao chất lượng, chứ không phải để thay thế hoàn toàn. Bà Nguyễn Linh Nga NGAYNAY.VN 13 CHUYÊN ĐỀ Số 479 + 480
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==