thẩm định và xác nhận tính “xanh” của các dự án, dẫn đến tình trạng “ngăn dòng” của tín dụng xanh và trái phiếu xanh do lo ngại rủi ro “tẩy xanh” (greenwashing). Tích hợp giữa chuyển đổi xanh và chuyển đổi số Để tháo gỡ những “nút thắt” nói trên, Việt Nam cần một lộ trình tích hợp giữa chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Trong đó, dữ liệu số chính là chìa khóa để kiến tạo nên một hệ sinh thái tuần hoàn minh bạch, nơi mà mọi dòng vật chất đều được định danh và tối ưu hóa giá trị, và chuyển đổi số chính là chìa khóa để lấp đầy khoảng trống dữ liệu và đẩy nhanh kinh tế tuần hoàn. Trong tiến trình hiện thực hóa hiệu quả mô hình kinh tế tuần hoàn, việc thay đổi tư duy và quy trình sản xuất đòi hỏi những nền tảng hỗ trợ mang tính đột phá. Trong đó, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo được xem là hai động lực nền tảng, giúp thúc đẩy nhanh quá trình chuyển đổi mô hình kinh tế, giải quyết đồng thời mục tiêu phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Chuyển đổi số giúp số hóa các quy trình để thu thập khối lượng dữ liệu khổng lồ (Big Data) về vòng đời sản phẩm. Theo ý kiến của các chuyên gia, những nền tảng chia sẻ dữ liệu sẽ tạo ra hệ sinh thái kinh doanh mới, kết nối các chủ thể để biến chất thải của doanh nghiệp này thành đầu vào của doanh nghiệp khác một cách tự động và minh bạch. Và chính khối dữ liệu này cho phép các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp ra quyết định dựa trên thực tiễn. Dưới góc độ công nghệ thực thi, xu hướng áp dụng các công nghệ như IoT và Blockchain để theo dõi dòng đời sản phẩm và xây dựng cơ sở dữ liệu số quốc gia về chất thải và tái chế được xem là một giải pháp hiệu quả. Việc minh bạch hóa dữ liệu thông qua công nghệ không chỉ giúp quản lý tốt hơn, mà còn thúc đẩy thị trường nguyên liệu thứ cấp phát triển mạnh mẽ. Khi một doanh nghiệp có phế liệu và một đơn vị cần tái chế được kết nối trên một nền tảng dữ liệu chung, chi phí giao dịch sẽ giảm xuống và giá trị tài nguyên sẽ được bảo tồn. Ngoài ra, dữ liệu còn đóng vai trò quan trọng hơn trong việc định danh sản phẩm trên thị trường quốc tế. Chuyên gia Trịnh Đức Chiều, Khoa Kế hoạch và Phát triển, Trường Kinh tế và Quản lý công thuộc Đại học Kinh tế Quốc dân, chỉ ra rằng việc áp dụng “Hộ chiếu sản phẩm số” (Digital Product Passport) là xu thế tất yếu. Mọi thông tin về nguồn gốc vật liệu, khả năng tái chế và dấu chân carbon của sản phẩm phải được minh bạch hóa thông qua dữ liệu. Đây sẽ là tấm “thẻ thông hành” bắt buộc để doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về bền vững của các thị trường lớn như EU hay Bắc Mỹ. Nhiều chuyên gia bày tỏ tin tưởng rằng, giải pháp căn cơ để khơi thông vốn xanh nằm ở việc xây dựng một Trung tâm dữ liệu ESG quốc gia (National ESG Data Hub). Trung tâm này sẽ là nơi tập hợp, chuẩn hóa các chỉ số về phát thải, tiêu thụ năng lượng và tác động môi trường của doanh nghiệp. Khi các ngân hàng có thể truy cập và thẩm định hồ sơ dựa trên dữ liệu thực tế, rủi ro “tẩy xanh” sẽ bị loại bỏ, củng cố niềm tin cho các nhà đầu tư và khơi thông dòng tín dụng xanh vào các dự án tuần hoàn. Có thể thấy, dữ liệu chính là “ngôn ngữ chung” để tất cả các bên – từ nhà quản lý, doanh nghiệp đến các tổ chức tài chính – cùng tham gia vào vòng tròn kinh tế tuần hoàn. Nếu không làm chủ được dữ liệu, chúng ta sẽ mãi loay hoay với các mô hình thí điểm nhỏ lẻ. Ngược lại, khi dòng chảy dữ liệu được khơi thông, đó sẽ là động lực mạnh mẽ nhất để đưa kinh tế tuần hoàn Việt Nam bứt phá, trở thành một nền kinh tế xanh, minh bạch và có sức cạnh tranh cao trên bản đồ thế giới. n sinh thái tuần hoànminh bạch Chúng ta chưa có hệ thống thống kê đầy đủ về dòng vật chất, năng lượng, phụ phẩm và chất thải trong các ngành hàng. Đặc biệt, sự vắng bóng của một cơ chế điều phối và chia sẻ dữ liệu liên ngành đang tạo ra những lỗ hổng lớn trong hoạch định chính sách GS.TS. Phạm Bảo Dương Khi không có dữ liệu để đánh giá rủi ro môi trường – xã hội của doanh nghiệp, các tổ chức tài chính rất khó để thẩm định và xác nhận tính “xanh” của các dự án, dẫn đến tình trạng “ngăn dòng” của tín dụng xanh và trái phiếu xanh do lo ngại rủi ro “tẩy xanh” (greenwashing). NGAYNAY.VN 7 CHUYÊN ĐỀ Số 479 + 480
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==