BÁO CHÍ CÁCH MẠNG Trong nhiều thập niên, báo chí từng được xem là một trong những thiết chế quan trọng nhất của xã hội hiện đại. Người dân đọc báo buổi sáng để biết chuyện gì đang diễn ra ngoài kia, xem truyền hình để cập nhật chiến sự, theo dõi các bản tin để hiểu tình hình kinh tế hay chính trị. Báo chí được coi là lực lượng giám sát, phản ánh đúng sự thật và bảo vệ công chúng trước thông tin sai lệch. Nhưng trong những năm gần đây, niềm tin ấy dường như bị lung lay mạnh mẽ. Không ít người tin rằng mạng xã hội cung cấp thông tin “thật” hơn truyền thông truyền thống. Trong khi đó, tin giả, thuyết âm mưu và nội dung gây kích động lan truyền với tốc độ chưa từng có trên internet. Thế giới đang bước vào một cuộc khủng hoảng niềm tin đối với truyền thông. Quá tải thông tin Có nhiều nguyên nhân khiến niềm tin vào truyền thông suy giảm, nhưng cốt lõi nằm ở sự thay đổi cách con người tiếp cận thông tin. Trước đây, báo chí là “cổng kiểm duyệt” của thông tin. Muốn tin tức đến được công chúng, nó phải đi qua quy trình biên tập, xác minh và xuất bản của các tòa soạn. Điều đó giúp báo chí giữ vai trò trung tâm trong đời sống xã hội. Internet và mạng xã hội đã phá vỡ cấu trúc ấy. Ngày nay, bất kỳ ai cũng có thể đăng tải thông tin chỉ bằng một chiếc điện thoại. Người dùng không còn phụ thuộc vào báo chí để tiếp cận tin tức. Họ đọc thông tin trên Facebook, xem video trên TikTok, theo dõi bình luận thời sự trên YouTube hoặc nhận tin từ các influencer cá nhân. Khi nguồn thông tin trở nên quá đa dạng, báo chí không còn giữ độc quyền sự thật. Cùng lúc đó, nhiều cơ quan truyền thông truyền thống cũng đánh mất hình ảnh khách quan trong mắt công chúng. Cuộc cạnh tranh khốc liệt về lượt xem và doanh thu quảng cáo khiến không ít tòa soạn ưu tiên tin giật gân, nội dung gây tranh cãi hoặc tiêu đề kích thích cảm xúc để thu hút độc giả. Người đọc bắt đầu đặt câu hỏi: liệu báo chí đang phục vụ công chúng hay phục vụ thuật toán và lợi nhuận? Ngoài ra, sự phân cực chính trị ngày càng sâu sắc cũng khiến niềm tin vào truyền thông bị chia rẽ theo phe phái. Người ta không còn đánh giá tin tức dựa trên độ chính xác, mà dựa trên việc thông tin đó có phù hợp với niềm tin chính trị của họ hay không. Trong môi trường ấy, báo chí trở thành mục tiêu công kích từ cả hai phía. Cuộc chiến với tin giả Một trong những yếu tố làm trầm trọng thêm khủng hoảng truyền thông là sự bùng nổ của “fake news” - tin giả. Tin giả không phải hiện tượng mới. Tuy nhiên, mạng xã hội đã khiến nó lan nhanh với quy mô chưa từng có. Chỉ cần một bài đăng gây sốc hoặc một video chưa kiểm chứng, thông tin sai lệch có thể tiếp cận hàng triệu người trong vài giờ. Điều đáng lo ngại là con người thường chia sẻ thông tin dựa trên cảm xúc hơn là kiểm chứng. Những nội dung gây sợ hãi, tức giận hoặc phẫn nộ thường có khả năng lan truyền mạnh hơn tin tức trung lập. Các thuật toán mạng xã hội cũng góp phần khuếch đại vấn đề này. Facebook, TikTok hay YouTube ưu tiên nội dung tạo tương tác cao, trong khi thông tin gây tranh cãi thường thu hút nhiều bình luận và chia sẻ hơn. Kết quả là xã hội bước vào cái gọi là “thời đại hậu sự thật”, nơi cảm xúc và niềm tin cá nhân có sức ảnh hưởng lớn hơn dữ kiện khách quan. Trong bối cảnh đó, nhiều người không còn biết nên tin ai. Một bộ phận công chúng cho rằng báo chí chính thống che giấu sự thật. Ngược lại, các cơ Công chúng giữa “cơn bão” thông tin Trong thế giới ai cũng có thể phát ngôn và lan truyền tin tức, báo chí đứng trước thách thức lớn nhất: Làm thế nào để giữ được vai trò xác tín của sự thật? PHƯƠNG LY - (Theo Committee to Protect Journalists) NGAYNAY.VN 16 Số đặc biệt
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==