công chúng Khi bất kỳ hình ảnh, âm thanh hay video nào cũng có thể bị nghi ngờ là sản phẩm của AI, sự thật dần mất đi vai trò điểm tựa chung cho cộng đồng. Hướng đi mới chống tin giả AI Trước áp lực ngày càng lớn từ tin giả AI, các tòa soạn trên thế giới đang chuyển từ thế bị động sang chủ động thích ứng. Thay vì chỉ đính chính sau khi thông tin sai lệch lan truyền, nhiều newsroom đã xây dựng các lớp kiểm chứng đa tầng, kết hợp giữa nghiệp vụ báo chí truyền thống và công nghệ số. “Thông tin sai lệch hiện lan nhanh hơn những thông tin đã được xác minh, khiến việc cung cấp tin tức đáng tin cậy trở nên khó khăn hơn. Chính thực tế này buộc báo chí phải thay đổi cách vận hành,” Phó Tổng Biên tập khu vực châu Á tại ABC International, Camellia Aebischer nhận định. Một trong những mô hình nổi bật đang được áp dụng tại Canada là mô hình “AI hỗ trợ, con người kiểm soát”. Theo đó, AI được sử dụng để thu thập dữ liệu, gợi ý nội dung và phân tích thông tin, nhưng quyền quyết định cuối cùng vẫn thuộc về nhà báo. Theo bà Leigh McCumber, Tham tán Chính trị và Kinh tế, Đại sứ quán Canada tại Việt Nam, các cơ quan truyền thông công cộng cam kết không sử dụng hoặc cung cấp nội dung do AI tạo ra mà không công khai đầy đủ. Điểm đáng chú ý của mô hình này không nằm ở việc sử dụng AI nhiều đến đâu, mà ở mức độ minh bạch. Việc công khai vai trò của AI trong quy trình sản xuất tin tức giúp công chúng hiểu rõ cách thông tin được tạo ra, qua đó củng cố niềm tin đối với báo chí. Tuy nhiên, mô hình cũng đặt ra yêu cầu cao về đào tạo nhân lực và duy trì sự giám sát của con người trong mọi khâu biên tập. Tại Na Uy, cách tiếp cận mang tính hệ thống hơn đang được triển khai. Theo Phó Giám đốc Viện Báo chí Na Uy Henrik Vold, các tòa soạn không chỉ ứng dụng AI mà còn đầu tư xây dựng hạ tầng dữ liệu riêng và đào tạo phóng viên về kỹ năng công nghệ. AI được coi là nguồn tham khảo ban đầu, còn mọi nội dung vẫn phải trải qua quy trình kiểm chứng nghiêm ngặt trước khi xuất bản. “Việc kết hợp giữa năng lực con người và hạ tầng công nghệ giúp rút ngắn đáng kể thời gian kiểm chứng nhưng vẫn bảo đảm độ chính xác. Đây cũng là hướng đi cho thấy báo chí không cạnh tranh với AI bằng tốc độ, mà bằng độ tin cậy và trách nhiệm nghề nghiệp,” ông Henrik Vold nói. Quan trọng hơn, nhiều tòa soạn hiện không chỉ chống tin giả bằng công nghệ mà còn bằng giáo dục công chúng. Việc công khai quy trình kiểm chứng, giải thích nguồn tin và hướng dẫn người đọc nhận diện thông tin sai lệch đang trở thành một phần của hoạt động báo chí hiện đại. Người đọc không còn là đối tượng tiếp nhận thụ động mà trở thành mắt xích trong quá trình sàng lọc thông tin. Nhân kỷ niệm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6, câu chuyện tin giả AI cũng gợi mở một yêu cầu mới đối với báo chí trong môi trường số. Khi công nghệ có thể tạo ra nội dung nhanh hơn khả năng kiểm chứng, giá trị cốt lõi của nghề báo không nằm ở việc sản xuất thông tin nhanh nhất mà ở khả năng xác thực, giải trình và duy trì niềm tin xã hội. Trong kỷ nguyên AI, báo chí không chỉ làm nhiệm vụ đưa tin mà còn phải trở thành người bảo vệ sự thật. Đó có lẽ cũng là thước đo quan trọng nhất của báo chí hiện đại trong hành trình giữ gìn niềm tin công chúng. n Việc kết hợp giữa năng lực con người và hạ tầng công nghệ giúp rút ngắn đáng kể thời gian kiểm chứng nhưng vẫn bảo đảm độ chính xác. Đây cũng là hướng đi cho thấy báo chí không cạnh tranh với AI bằng tốc độ, mà bằng độ tin cậy và trách nhiệm nghề nghiệp. Ông Henrik Vold Nhiều toà soạn hiện nay sử dụng chính AI để phát hiện tin giả. Ảnh: The Guardian NGAYNAY.VN 15 Số đặc biệt TRONG THỜI ĐẠI SỐ
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==