Kính màu ngoài công lập lẻ, thiếu sự liên kết, chưa tạo được sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng”. Thống kê cũng cho thấy, trong 23 bảo tàng ngoài công lập tại Hà Nội, lĩnh vực lịch sử, văn hóa chiếm khoảng 60%, nghệ thuật, mỹ thuật chiếm 24% (trong đó có Bảo tàng Nghệ thuật Kính màu), còn khoa học, chuyên ngành chiếm 16%. Tỷ lệ bảo tàng nghệ thuật vẫn còn khiêm tốn, trong khi nhu cầu tiếp cận cái đẹp và khơi dậy nguồn lực sáng tạo nội sinh của công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, ngày càng gia tăng. Những khó khăn này được minh họa qua trường hợp Bảo tàng Nhiếp ảnh Lai Xá. Ông Nguyễn Văn Thắng, Giám đốc bảo tàng, cho biết cơ sở vật chất đang xuống cấp nghiêm trọng. Tình trạng dột, ẩm mốc sau các đợt mưa lớn ảnh hưởng trực tiếp đến công tác bảo quản hiện vật. Và mặc dù đã nhiều lần kiến nghị với chính quyền địa phương, nhưng do chưa rõ cơ chế quản lý, các đề xuất vẫn chưa được giải quyết. Cùng chung trăn trở, tiến sĩ Nguyễn Thế Hùng, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Di sản văn hóa Việt Nam, nhấn mạnh: “Các bảo tàng ngoài công lập hiện vẫn gặp nhiều khó khăn, cần được quan tâm, hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi hơn trong hoạt động”. Ông khẳng định cả bảo tàng công lập và ngoài công lập đều có vị trí, vai trò quan trọng, “không có sự phân biệt trong định hướng phát triển”. Những thách thức này cho thấy, dù chính sách nhà nước nói chung và Hà Nội nói riêng đã tạo ra một nền tảng quan trọng, việc thiếu liên kết giữa các bảo tàng cùng với sự thiếu vắng các cơ chế hỗ trợ cụ thể về cơ sở vật chất và nguồn lực vẫn là những rào cản lớn, khiến nhiều mô hình chưa phát huy hết tiềm năng và sức lan tỏa trong đời sống đô thị. Kiến nghị chính sách và định hướng liên kết Trước thực trạng trên, các kiến nghị từ phía bảo tàng ngoài công lập tập trung vào việc tạo dựng môi trường thuận lợi hơn để các đơn vị này phát triển bền vững, không trở thành gánh nặng đối với Nhà nước. Ông Nguyễn Xuân Thiết đề xuất cần có những chính sách hỗ trợ phù hợp về thuế, đất đai, chuyển đổi số và truyền thông cộng đồng. Ông nhận định: “Các bảo tàng ngoài công lập thực hiện nghiêm chỉnh mọi quy định của pháp luật và Luật Di sản, đồng thời mong muốn được đối xử bình đẳng về vị trí xã hội cũng như được ghi nhận đúng mức những đóng góp cho sự nghiệp phát triển văn hóa của đất nước”. Bên cạnh đó, cần tạo điều kiện để các bảo tàng thường xuyên tiếp cận kiến thức quản lý bảo tàng hiện đại, ưu tiên các kỹ năng số thông qua những khóa tập huấn ngắn hạn và hoạt động giao lưu, trao đổi kinh nghiệm. Từ góc nhìn quốc tế, Giám đốc điều hành Bảo tàng Nghệ thuật Kính màu chỉ ra một thực tiễn đáng suy ngẫm. Tại các bảo tàng lớn trên thế giới như Louvre (Pháp) hay British Museum (Anh), tỷ lệ hiện vật đến từ các quốc gia khác chiếm từ 70 đến 90%. Những kiệt tác như “Đức Mẹ Sistine” của Raphael hay “Mona Lisa” của Leonardo da Vinci đã trở thành niềm tự hào văn hóa và nguồn cảm hứng vô tận đối với công chúng tại nhiều quốc gia sở tại. Điều đó cho thấy nghệ thuật chân chính không có biên giới và chứa đựng những giá trị nhân văn mang tính toàn nhân loại. Tại Việt Nam, nguồn tài sản văn hóa có nội hàm quốc tế chủ yếu nằm trong các bộ sưu tập tư nhân có giá trị. Vì vậy, Nhà nước cần có chính sách khuyến khích các nhà sưu tầm mở rộng tầm nhìn quốc tế, đưa những tài sản tinh thần quý giá đến với công chúng thông qua hệ thống bảo tàng ngoài công lập. Những định hướng cụ thể cũng đã được triển khai. Giám đốc Bảo tàng Hà Nội Nguyễn Tiến Đà cho biết Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đã công bố bản đồ số các không gian sáng tạo và đang tiếp tục phát triển bản đồ số hệ thống bảo tàng ngoài công lập. Nền tảng này giúp công chúng dễ dàng tiếp cận thông tin, đưa di sản đến gần hơn với đời sống. Bảo tàng Hà Nội sẽ tăng cường hỗ trợ chuyên môn thông qua tư vấn bảo quản hiện vật, chia sẻ kinh nghiệm trưng bày, tổ chức tham quan và học tập mô hình. Thành phố cũng thúc đẩy liên kết giữa các bảo tàng và doanh nghiệp du lịch nhằm hình thành các tuyến tham quan, đồng thời khuyến khích những ý tưởng trưng bày sáng tạo. Trong khuôn khổ nói trên, một số bảo tàng ngoài công lập tại Hà Nội đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) nhằm tăng cường kết nối tour, tuyến du lịch với các doanh nghiệp lữ hành. n Với việc mở ra một bảo tàng chuyên đề về nghệ thuật thủy tinh và kính màu ở Việt Nam, chúng tôi mong muốn sẽ góp phần làm đa dạng hóa lĩnh vực bảo tồn văn hóa và bảo tàng ở Việt Nam, tạo nên một điểm nhấn văn hóa độc đáo, mới mẻ, có sức hấp dẫn, đem lại cảm hứng và thông tin giá trị, bổ ích trong sự nghiệp nâng cao dân trí cho người dân Việt Nam. Ông Nguyễn Xuân Thiết Ông Nguyễn Xuân Thiết, Giám đốc điều hành Bảo tàng Nghệ thuật Kính màu. Bảo tàng Nghệ thuật Kính màu góp phần đa dạng hóa văn hóa theo tiêu chí UNESCO. NGAYNAY.VN 39 VĂN HÓA Số đặc biệt
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==