THANH HUYỀN Sức sống mãnh liệt trên cao nguyên đá Bao nhiêu năm qua, trong bom lửa chiến tranh hay thời bình, cây khèn của đồng bào Mông luôn gắn bó mật thiết với đ i sống văn h a, tâm linh và là biểu tượng thiêng liêng k t nối con ngư i v i th gi i vô h nh. Giữ g n ti ng khèn, v i ngư i Mông, là giữ g n bản s c và hồn cốt c a chính m nh. Vui thổi khèn, buồn cũng thổi khèn Nếu đã từng đi các tỉnh miền núi phía Bắc, tham gia các lễ hội truyên thống chăc hẳn ai cũng đã từng hòa mình trong âm thanh du dương của tiếng khèn Mông. Nhưng cảm giác nghe tiếng khèn Mông trong căn nhà người Mông, giữa một buổi sáng tinh khôi của thơi bình, khi đó, bạn sẽ không chỉ nghe bằng tai mà con tim dường như cũng cảm nhận được niềm vui, nỗi buồn ẩn chứa đằng sau nh ng thanh âm da diết ấy. Trong căn nhà đơn sơ, đúng chất người Mông, ông Vàng Chá Thào, nguyên Phó Bí thư xã Ph Cáo, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang, nay là xã Ph Bảng - người từng được Ch tịch nước tặng Danh hiệu Nghệ nhân ưu tú v đã có c ng hiến xuất sắc trong g n gi và phát huy di sản văn hóa phi vật thể c a dân tộc (năm 2019) đang chỉ bảo kỹ thuật thổi và múa khèn cho nh ng cậu học tr nhỏ. Ông Vàng Chá Thào sinh năm 1965. Từ nh ng ngày bé thơ 5-6 tuôi, cậu bé Thào đã yêu tiếng khèn dân tộc mnh. Khoảng 10 tuổi, Thào bắt đầu học thổi khèn một cách chuyên nghiệp từ các nghệ nhân nổi tiếng trong vùng. Đến năm 20 tuổi, chàng trai người Mông ây đã có thể chơi thành thạo các loại nhạc cụ khèn, kèn, tr ng, nhị và các làn điệu dân ca, dân vũ. Theo ông Thào, khèn không chỉ là nhạc cụ mà c n là đạo cụ để múa với nhiều vũ điệu đẹp mắt, lúc mạnh mẽ, lúc hiền h a, thể hiện sức s ng mãnh liệt c a người Mông nơi rừng núi đại ngàn đầy nắng và gió. Người thổi khèn giỏi phải biết múa khèn. Vừa thổi vừa múa khèn đ i hỏi người chơi phải kết hợp nhuần nhuyễn các động tácmúa khèn rất đa dạng như: khom lưng, đưa chân, quay đổi chỗ, quay hất gót tại chỗ, đá gà, đá ngựa, lăn nghiêng, lăn ngửa, múa ngồi xổm, đi tiến, đi lùi theo b n hướng… “Người Mông chúng tôi khi vui thổi khèn, khi buồn cũng thổi khèn. Tiếng khèn có tác dụng động viên tinh thần to lớn. Đặc biệt, trong các đám tang, người Mông dùng tiếng khèn thay lời yêu thương và tiễn biệt dành cho người đã khuất”, ông Thào chia sẻ. Mang tiếng khèn vào trường học Sau môt chăng dai lich sư, ngay nay không c n nhiều chàng trai Mông biết Thổi và múa khèn trên cao nguyên đá Đồng Văn. Người Mông chúng tôi khi vui thổi khèn, khi buồn cũng thổi khèn. Tiếng khèn có tác dụng động viên tinh thần to lớn. Đặc biệt, trong các đám tang, người Mông dùng tiếng khèn thay lời yêu thương và tiễn biệt dành cho người đã khuất. Ông Vàng Chá Thào NGAYNAY.VN 68 Số đặc biệt VĂN HÓA
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==