cuộc giao thoa văn hóa sau chương trình, khán giả tiếp tục tìm hiểu về di sản. Nghệ nhân ưu tú Bùi Văn Hùng – người đã có 36 năm nghiên cứu, sưu tầm và thực hành Trò Xuân Phả chia sẻ tại chương trình: “Để thực hành Trò Xuân Phả, trước hết là phải có sự đam mê. Sự đam mê ấy phải xuất phát từ tình yêu quê hương, từ giá trị lịch sử, giá trị nghệ thuật và giá trị xã hội của Trò Xuân Phả”, ông chia sẻ. Sinh ra và lớn lên tại làng Xuân Phả, ông Hùng tiếp xúc với trò diễn từ khi còn nhỏ, qua những lần theo cha mẹ, anh chị đi xem hội. Những hình ảnh của tiếng trống, điệu múa và không khí hội làng dần trở thành ký ức tuổi thơ, rồi chuyển thành tình yêu với văn hóa quê hương. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ quân sự trở về địa phương, ông tiếp tục tìm hiểu và gắn bó với di sản. Khi làm Bí thư Đoàn xã, ông cùng một số thanh niên tìm tòi, sưu tầm và học lại các trò diễn từ những người thuộc thế hệ trước. “Để trở thành người trực tiếp thực hành các giá trị văn hóa, di sản nói chung, mỗi người nghệ nhân đều phải dành thời gian luyện tập, nghiền ngẫm để những giá trị ấy thực sự ngấm vào trong mình”, nghệ nhân Bùi Văn Hùng cho biết. Được trực tiếp trải nghiệm, bạn trẻ Nguyễn Thanh Hòa (phường Đống Đa) bày tỏ sự thích thú: “Thông qua Trò Xuân Phả, tôi hiểu thêm rằng từ xa xưa cha ông ta đã có sự giao lưu, tiếp thu tinh hoa văn hóa, đồng thời luôn có ý thức gìn giữ và truyền lại cho các thế hệ sau. Tôi mong sẽ có thêm nhiều hoạt động như thế này để người trẻ hiểu hơn về văn hóa truyền thống, từ đó có ý thức gìn giữ và phát huy những giá trị tốt đẹp của dân tộc trong bối cảnh hội nhập”. Trao truyền tình yêu di sản Trò Xuân Phả hiện vẫn được cộng đồng địa phương trình diễn trong các dịp lễ hội, trong đó có hội tại Nghè Xuân Phả vào tháng Hai âm lịch hằng năm. Di sản cũng từng xuất hiện tại nhiều lễ hội lớn, cho thấy sức sống của loại hình nghệ thuật đã vượt ra ngoài không gian làng xã. Tư liệu về Trò Xuân Phả cũng ghi nhận những dấu mốc đáng chú ý trong hành trình lan tỏa của di sản. Năm 1935, trò diễn được trình diễn tại hội chợ nông sản huyện Thọ Xuân với sự tham dự của các quan đầu tỉnh người Việt và người Pháp. Năm 1936, người dân Xuân Phả được mời về kinh đô Huế biểu diễn trước vua Bảo Đại. Những dấu mốc ấy cho thấy Trò Xuân Phả từng nhiều lần bước ra khỏi không gian làng quê để đến với những công chúng khác nhau. Nhưng hành trình bảo tồn hôm nay đặt ra một yêu cầu mới: làm thế nào để di sản không chỉ được biểu diễn, mà còn được hiểu và tiếp tục sống trong nhận thức của thế hệ trẻ. Đó không phải công việc của riêng nghệ nhân Một người dành hơn 36 năm để giữ từng điệu múa; những người trẻ dành thời gian nghiên cứu, tìmhiểu và tìmcách kể lại câu chuyện bằng ngôn ngữ đương đại; những khán giả lần đầu đeo mặt nạ, tập một động tác múa và lắng nghe câu chuyện phía sau sân khấu. Mỗi người có thể đứng ở một vị trí khác nhau, nhưng cùng tham gia vào một hành trình: giữ cho di sản không trở thành ký ức đóng kín. Bởi giá trị của một di sản không chỉ nằm ở việc nó đã tồn tại bao lâu, mà còn ở khả năng tiếp tục được trao truyền, được hiểu và được yêu trong hiện tại. Với Trò Xuân Phả, những nhịp trống từ làng cổ xứ Thanh vì thế vẫn có cơ hội vang lên trong đời sống hôm nay – không chỉ như âm thanh của quá khứ, mà như lời mời gọi thế hệ mới bước vào, khám phá và tiếp nối một phần ký ức văn hóa của dân tộc. n Không chỉ với người trẻ, em nghĩ rằng có còn nhiều đối tượng công chúng chưa biết đến Trò Xuân Phả. Chúng em mong rằng, việc xem biểu diễn, nghe câu chuyện phía sau, được tìm hiểu và trực tiếp trải nghiệm sẽ khiến khán giả sẽ biết tới và hiểu hơn về di sản này. Phạm Khánh Linh, Trưởng dự án Kim Hội Vũ Tiếng trống vang lên đều đặn trong mỗi tiết mục. NGAYNAY.VN 23 VĂN HÓA Số tháng 8/2026
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==