chomây tre phát triển. Theo chị chia sẻ, chị mong muốn đưa kỹ thuật mây tre đan đến gần hơn với những dòng sản phẩm thủ công khác, trong đó có sơn mài và khảm trai. Mỗi chất liệu có đặc điểm và yêu cầu chế tác riêng, vì vậy việc kết hợp cũng đòi hỏi người thợ tìm ra cách vận dụng phù hợp, thay vì chỉ đưa kỹ thuật đan lát vào một sản phẩm có sẵn. Với chị, đó cũng là hướng để kỹ thuật truyền thống có thêm không gian ứng dụng, từ đó tạo ra những dòng sản phẩm đa dạng hơn và chung tay phát triển các làng nghề truyền thống. Sự chuyển mình của một di sản Không phải thay đổi nào ở Phú Vinh cũng cần đến một chất liệu mới, có những thay đổi diễn ra ngay trên sợi mây. Trong phòng trưng bày của vợ chồng nghệ nhân Nguyễn Thị Hân và Hoàng Văn Hạnh, bên cạnh những món đồ trang trí là túi xách, đồ dùng và cả trang sức đan từ mây. Mỗi loại sản phẩm lại đòi hỏi một cách làm riêng. Đồ trang trí cần đường nét, màu sắc bắt mắt; túi xách phải giữ được dáng và đủ chắc chắn khi sử dụng; trong khi những chiếc vòng, khuyên tai lại cần sự tỉ mỉ ở từng mối đan nhỏ. Cùng một chất liệu, qua đôi tay người thợ, có thể trở thành những món đồ với hình dáng và công dụng khác nhau. Sự thay đổi ấy không chỉ xuất hiện ở một cơ sở, mà đang lan tỏa khắp làng nghề. Tại xưởng Việt Quang của gia đình nghệ nhân Nguyễn Văn Tĩnh và con trai Nguyễn Phương Quang, mẫu mã sản phẩm cũng rất đa dạng, tùy theo nhu cầu của khách hàng. Anh Quang chia sẻ, khách đặt gì thì xưởng làm nấy. Với người thợ, công việc không chỉ là làm đi làm lại một vài mẫu đã thành thạo, mà còn phải vận dụng kỹ thuật đan lát để đáp ứng những yêu cầu khác nhau. Mỗi đơn hàng lại đưa đến một sản phẩm mới, khiến công việc ở xưởng không bị bó hẹp trong một khuôn mẫu cố định. Ở Phú Vinh, nhịp điệu của những ngón tay đan nan mây, chuốt sợi tre vẫn nhịp nhàng như trăm năm trước. Thế nhưng, thế giới bước ra từ bóng dáng làng nghề đã không còn chịu bó hẹp trong những chiếc rổ, chiếc giỏ quen thuộc. Những thớ xơ mướp xù xì, thân đu đủ vô tri bỗng hóa thành đèn mỹ nghệ; những bình gốm thô mộc khoác lên mình lớp áo mây mềm mại, sóng sánh cùng những chiếc túi xách, món trang sức thời thượng. Đó là cách người thợ Phú Vinh “cấy” kỹ thuật cốt lõi của cha ông vào dòng chảy của tư duy hiện đại, chấp nhận thay đổi hình hài để sản phẩm tự tìm lấy chỗ đứng trên thị trường hôm nay. Cuộc “lột xác” này chưa bao giờ là một đại lộ bằng phẳng. Mỗi nguyên liệu mới là một bài toán tìm nguồn cung; mỗi thiết kế độc bản đòi hỏi sự đánh đổi về thời gian và tay nghề chế tác; và một mức giá phân khúc cao cấp luôn đi kèm cái nhíu mày hoài nghi về sức mua của thị trường. Thậm chí, một ý tưởng dù thăng hoa đến mấy cũng dễ dàng chết yểu nếu thiếu đi bệ đỡ của chuỗi sản xuất và tiêu thụ bền vững. Vì thế, câu chuyện của Phú Vinh không chỉ lấp lánh ở những tác phẩm thành hình, mà còn nằm ở những gì người thợ buộc phải buông bỏ, điều chỉnh hoặc đập đi làm lại. Nó chứng minh một chân lý sống còn: Sức sống của một làng nghề cổ chưa bao giờ nằm ở việc đóng băng, bảo tồn nguyên bản, mà nằm ở năng lực dũng cảm thử nghiệm những giới hạn mới. Và cứ thế, người dân làng nghề từng bước nâng tầm sản phẩm, tái định vị giá trị sản phẩm trên thị trường, giúp làng nghề đứng vững, thậm chí tăng thu nhập cho hàng ngàn lao động trong thời công nghệ mới. n Từng sợi mây được người thợ đan kết thủ công để tạo hình sản phẩm tại một cơ sở ở làng nghề Phú Vinh, Hà Nội. Tại cơ sở của bà Hân và ông Hạnh, gốm quấn mây là một hướng làm nghề đã được duy trì qua nhiều năm. Trên nền cốt gốm, những sợi mây được đan kết thành lớp bao bên ngoài, tạo nên sự đan xen giữa đường nét của mây tre và hình dáng của gốm. Kỹ thuật đan lát nhờ đó được đưa vào một dòng sản phẩm vốn có cách chế tác riêng, đem lại nhiều lựa chọn về hình thức cho đồ thủ công mỹ nghệ. NGAYNAY.VN 21 VĂN HÓA Số tháng 10/2026
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==