Một nghiên cứu của Đại học California, San Francisco (Mỹ) cho thấy số ca chấn thương liên quan đến xe đạp điện gần như tăng gấp đôi mỗi năm trong giai đoạn từ năm 2017 – 2022. Một nghiên cứu khác tại San Diego ghi nhận số ca chấn thương ở người dưới 18 tuổi tăng vọt 300% từ năm 2019 đến 2023.
Vào năm 2024, một vụ tai nạn suýt cướp đi mạng sống của bà Janet Stotko. Một thiếu niên 14 tuổi đang điều khiển xe đạp điện với tốc độ ước tính khoảng 40km/h đã tông trúng vào bà khi bà đang đi dạo buổi tối, khiến bà bất tỉnh trên vỉa hè khu dân cư ở bang Minnesota. Bà được đưa đi cấp cứu với tình trạng chấn thương não nghiêm trọng, gãy xương mặt và thủng màng nhĩ. Tuy nhiên, sau hai ngày phải thở máy, ba tuần nằm viện và trải qua ca phẫu thuật não, bà đã sống sót một cách thần kỳ. Hiện nay, bà đang vận động siết chặt các quy định quản lý xe đạp điện với hy vọng không còn ai phải chịu cảnh tương tự.
Theo luật liên bang Mỹ, phần lớn xe đạp điện được xếp vào nhóm phương tiện không động cơ, giống như xe đạp truyền thống. Điều đó đồng nghĩa với việc người điều khiển không cần bằng lái, không cần bảo hiểm và cũng không bắt buộc đội mũ bảo hiểm. Tuy nhiên, nhiều bang áp dụng quy định nghiêm ngặt hơn và luật lệ giữa các nơi rất khác nhau.
Các chuyên gia y tế kêu gọi ban hành luật mới và tăng cường thực thi các quy định hiện có. Nhiều địa phương cũng đã bắt đầu hành động.
Nhiều bang áp dụng hệ thống phân loại xe đạp điện thành ba cấp:
Cấp 1: động cơ hỗ trợ khi người lái đạp, tốc độ tối đa khoảng 32 km/h
Cấp 2: có tay ga, không cần đạp vẫn đạt tốc độ tối đa khoảng 32 km/h
Cấp 3: hỗ trợ khi đạp, có thể đạt tới khoảng 45 km/h
Ngoài ra còn có các dòng xe nhanh hơn, còn gọi là “e-moto”, có thể đạt tới 65 km/h ngay cả khi không đạp. Ở nhiều bang, những phương tiện này được quản lý như xe máy, không được đi trên vỉa hè hay lối đi chung. Tuy nhiên, một số nơi vẫn chưa có quy định rõ ràng cho nhóm xe siêu tốc này.
Theo bác sĩ phẫu thuật John Maa tại Trung tâm Y tế Marin Health (Bắc California), tốc độ càng cao thì nguy cơ chấn thương càng lớn, đó là điều hiển nhiên về mặt vật lý.
Các quy định về tốc độ, mũ bảo hiểm và những yêu cầu khác đối với xe đạp điện đang thay đổi rất nhanh. Điều hợp pháp ở thành phố hoặc tiểu bang này có thể là bất hợp pháp ở thành phố hoặc tiểu bang khác.
Chẳng hạn, thành phố New York áp dụng giới hạn tốc độ 24km/h cho xe đạp điện từ tháng 10. Tại bang Florida, các nhà lập pháp đề xuất giới hạn tốc độ xuống còn khoảng 16 km/h khi đi gần người đi bộ trong phạm vi 15m. Ở bang Connecticut, luật mới yêu cầu tất cả người đi xe đạp điện phải đội mũ bảo hiểm; đồng thời, các xe không có bàn đạp nhưng dùng pin trên 750 watt sẽ cần bằng lái.
Bà Christine Cohen, Thượng nghị sĩ bang Connecticut Christine Cohen chia sẻ: “Chúng tôi không chỉ nhận được phản hồi từ các nhà sản xuất và người sử dụng, mà còn từ những công dân lo ngại về việc phải cùng chia sẻ đường với những chiếc xe đạp điện và xe tay ga điện mới này, cũng như từ lực lượng thực thi pháp luật, những người thực sự cần những chính sách rõ ràng được ban hành”.
Hiện nay, thị trường xuất hiện nhiều mẫu xe “lai”, nằm giữa xe đạp điện và xe máy, khiến người dùng khó phân biệt.
Để hiểu rõ chiếc xe của mình và nơi được phép lưu thông, người dùng cần kiểm tra tốc độ tối đa, công suất động cơ và xem xe có cần đạp hay chỉ chạy bằng tay ga. Những mẫu xe nằm ngoài ba cấp phân loại có thể bị coi là phương tiện cơ giới và không được phép đi vào một số tuyến đường chung.
Việc đến cửa hàng xe đạp địa phương thay vì mua trực tuyến có thể hữu ích, cho phép người mua đặt câu hỏi, lái thử và tìm hiểu những gì hợp pháp và không hợp pháp.
Theo ông Charles DiMaggio, nhà nghiên cứu về sức khỏe cộng đồng liên quan đến chấn thương và Giáo sư tại trường Y thuộc Đại học New York chia sẻ rằng, điều đầu tiên cần làm là phải làm quen với xe, đọc kỹ hướng dẫn, xem video và hiểu rõ mẫu xe mình đang sử dụng.
Các bệnh viện và các nhóm y tế như Hiệp hội Phẫu thuật viên Mỹ và Hiệp hội Phẫu thuật thần kinh Mỹ đã kêu gọi các chính sách nghiêm ngặt hơn và đưa ra các lời khuyên về an toàn.
Trên hết, họ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đội mũ bảo hiểm. Các lời khuyên khác bao gồm lái xe cẩn thận khi gặp ô tô, sử dụng đèn trước và sau, mặc áo phản quang trong bóng tối và tránh đạp xe khi đang sử dụng ma túy hoặc rượu bia. Các chuyên gia cũng khuyến cáo không nên độ chế xe đạp điện để tăng tốc độ.
Bác sĩ John Maa nói thêm rằng người điều khiển xe đạp điện nên cân nhắc đội mũ bảo hiểm xe máy che kín cổ để bảo vệ khỏi chấn thương cột sống. Ông cũng khuyên các bậc phụ huynh nên đảm bảo con mình có thể đi xe đạp thường một cách thoải mái trước khi chuyển sang xe đạp điện.
Ông chia sẻ thêm rằng: “Hãy đảm bảo rằng các con cảm thấy thoải mái, hiểu rõ luật lệ giao thông, có thể điều khiển xe khi vào cua, hiểu được luồng giao thông và cách sử dụng làn đường dành cho xe đạp”.
