Chiến lược chuyển đổi số báo chí đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 6/4/2023 đã đặt mục tiêu chung là xây dựng các cơ quan báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, hoàn thành tốt sứ mệnh cách mạng, đồng thời phát triển ngành công nghiệp nội dung số. Yếu tố quan trọng nhất trong quá trình chuyển đổi số là con người, bởi đây là chìa khóa tạo nên thành công của chuyển đổi số. Nhiều cơ sở đào tạo báo chí hiện nay đã có nhiều thay đổi trong phương pháp đào tạo, ứng dụng chuyển đổi số để thực hiện mô hình “đưa tòa soạn đến giảng đường, gắn đào tạo với thực tiễn hoạt động báo chí”. Chuyển đổi số định hình lại báo chí Trong câu chuyện với Ngày Nay, Tiến sĩ Phan Văn Kiền - Viện trưởng Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đã có những chia sẻ rất tâm huyết. Ông khẳng định, sự phát triển mạnhmẽ của trí tuệ nhân tạo trong những năm gần đây đã và đang làm thay đổi căn bản cách thức con người tiếp cận, sản xuất và phân phối thông tin. Các công cụ AI như mô hình ngôn ngữ lớn, hệ thống tổng hợp và xử lý ngôn ngữ tự nhiên, công nghệ deepfake, công cụ tạo hình ảnh và giọng nói nhân tạo… đã và đang trở thành những yếu tố định hình lại toàn bộ chuỗi giá trị trong lĩnh vực báo chí - truyền thông. Điều này có thể thấy biểu hiện rõ ràng nhất là sự suy giảm vai trò cập nhật tin tức của báo chí. Trong thời đại mạng xã hội lan tỏa tin tức theo thời gian thực, các nền tảng số ngày đang chiếm ưu thế về tốc độ và khả năng lan tỏa thông tin. TS. Phan Kiền cho rằng đây không phải sự thụt lùi mà là cơ hội để báo chí tái định vị vai trò củamình. “Báo chí vẫn khẳng định được chỗ đứng nếu tập trung vào những giá trị cốt lõi mà mạng xã hội khó lòng thay thế: Kiểm chứng thông tin, phân tích chuyên sâu, đánh giá khách quan và cung cấp những góc nhìn phản biện, giúp công chúng tỉnh táo hơn trong việc tiếp cận thông tin”, ông nói. Song song, báo chí hiện đại đang chịu ảnh hưởng của xu hướng chung của truyền thông trong bối cảnhmới - sự “giải trí hóa” mạnh mẽ trong tất cả các mảng nội dung. Yếu tố giải trí ngày càng được chú trọng và có xu hướng hòa vào cả các nội dung chính luận để thu hút, dễ dàng tiếp cận với đa dạng đối tượng công chúng. TS Phan Kiền cho biết: “Các chương trình ngày nay đang cóxuhướng“giải trí hóa” ở tất cả các khía cạnh. Ngay cả các chương trình chính luận cũng không còn khô khan, mà cần cuốn hút để chạm tới cảm xúc người xem”. Bên cạnh đó, báo chí đang dần trở thành một hệ sinh thái đa nền tảng - nơi tin tức không chỉ hiện diện trên báo in hay trang web, mà còn lan tỏa trên mạng xã hội, ứng dụng di động, podcast, video ngắn... Đồng thời, môi trường số đang thúc đẩy sự phát triển của báo chí đa phương tiện và tính đa nhiệm của nhà báo là một đòi hỏi mang tính thời đại. Các nền tảng truyền thống buộc phải thay đổi để thích ứng với xu hướng này. Nội dung không chỉ giới hạn ở văn bản mà còn tích hợp video, audio, infographic và các định dạng tương tác khác. Cùng với đó, xu hướng cá nhân hóa nội dung - với sự hỗ trợ của các thuật toán, sẽ trở thành tiêu chuẩn tất yếu. Người dùng sẽ được phục vụ những thông tin đúng nhu cầu, thói quen và sở thích, giống như cách YouTube, Spotify hay TikTok đang làm. Điều đó buộc các tòa soạn và người làm báo không chỉ biết viết, mà còn phải hiểu thuật toán, hành vi người dùng và tối ưu hóa nội dung theo nền tảng. “Sự phát triển của các nền tảng di động và xu hướng cá nhân hóa nội dung cũng sẽ định hình cách công chúng tiếp cận thông tin trong tương lai”, TS Phan Kiền chia sẻ. Thách thức kép trong đào tạo báo chí Sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ đặt ra không ít thách thức cho các cơ sở đào tạo báo chí. Là một trong những cơ sở đào tạo hàng đầu trong lĩnh vực báo chí - truyền thông, Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN đã và đang chủ động thích ứng với thời cuộc. Đào tạo báo chí truyền thông là một lĩnh vực đặc thù - nơi mà giá trị hàn lâm và tính hiện đại luôn tồn tại song song. TS. Phan Kiền cho rằng: “Đây là cuộc đua không có điểm dừng. Các cơ sở đào tạo báo chí truyền thông vừa phải tích lũy tri thức hàn lâm - đúng với vẻ đẹp mang tính bản chất của một trường đại học, vừa phải cập nhật liên tục các công nghệ mới nhất để sinh viên không bị tụt hậu.” Để đảm bảo sự ổn định và tính hàn lâm của chương trình đào tạo đại học, Viện vẫn giữ vững các giá trị học thuật cốt lõi như các kiến thức nền tảng cơ bản về khoa học xã hội và nhân văn hay các miền kiến thức cơ sở ngành như lý luận báo chí - truyền thông, lịch sử báo chí, đạo đức nghề nghiệp... Mặt khác, để theo kịp tốc độ thay đổi của công nghệ, chương trình đào tạo cũng cần linh NGỌC ÁNH ĐÀO TẠO BÁO CHÍ TRONGKỶ NGUYÊN SỐ: Giữ vững giá trị cốt lõi Báo chí và truyền thông - hai lĩnh vực nhạy bén với khoa học công nghệ, đang đứng trước làn sóng thay đổi chưa từng có trong lịch sử. Tọađàm“Đào tạobáo chí và truyền thông trongbối cảnh chuyểnđổi số” doViệnĐào tạo Báo chí vàTruyền thông, Trường ĐHKHXH&NV, ĐHQGHN tổ chức. NGAYNAY.VN 48 Sốđặcbiệt
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==