QUỲNH HOA Thành công của DeepSeek nhấnmạnh rằng các quốc gia và công ty không có lợi thế về nguồn lực vẫn có thể cạnh tranh trên thị trường AI. Đây làmột bài học đắt giá cho các công ty lớn vốn ỷ lại vào sức mạnh tài chính và công nghệ độc quyền. Ông Hoàng Anh Tuấn thức tỉnh Xô phóng vệ tinh Sputnik 1 năm 1957, vốn được xem là bước nhảy vọt của Liên Xô, đã gây hoảng loạn cho Mỹ vì nguy cơ tụt hậu công nghệ, DeepSeek R1 chỉ tối ưu hóa công nghệ AI sẵn có mà không tạo ra đột phá thực sự mới. Mỹ vẫn kiểm soát công nghệ cốt lõi, đặc biệt là chip Nvidia, và hệ sinh thái AI của họ với OpenAI, Google, và Meta vượt trội về nguồn lực. Dù vậy, DeepSeek là một lời nhắc nhở rằng cạnh tranh toàn cầu đang ngày càng gay gắt, và Mỹ cần tiếp tục đầu tư vào AI để duy trì lợi thế. Con đường của DeepSeek R1 không hề dễ dàng. Phát triển một mô hình AI tầm cỡ đòi hỏi dữ liệu khổng lồ và hạ tầng tính toán hiện đại, điều mà Trung Quốc có được nhờ quy mô dân số và chính sách thu thập dữ liệu mạnh mẽ. Nhưng duy trì sự phát triển bền vững là một bài toán khó. Chi phí vận hành siêu máy tính, đảm bảo nguồn dữ liệu liên tục, và cạnh tranh với các gã khổng lồ là những áp lực lớn. Mô hình mã nguồn mở cũng đối mặt với rủi ro về đạo đức và bảo mật, như nguy cơ bị lạm dụng để tạo nội dung sai lệch. Những thách thức này đòi hỏi DeepSeek phải thiết lập quy định chặt chẽ, một nhiệm vụ không dễ dàng trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt. Bài học thức tỉnh cho Việt Nam Sự vươn lên của DeepSeekR1làmộtbài học thức tỉnh không chỉ cho Big Tech mà còn cho Việt Nam, một quốc gia đang nỗ lực xây dựng vị thế trong lĩnh vực công nghệ. Ông Hoàng Anh Tuấn nhấn mạnh: “Thành công của DeepSeek nhấn mạnh rằng các quốc gia và công ty không có lợi thế về nguồn lực vẫn có thể cạnh tranh trên thị trường AI. Đây là một bài học đắt giá cho các công ty lớn vốn ỷ lại vào sức mạnh tài chính và công nghệ độc quyền”. Việt Nam cần học hỏi từ DeepSeek để định hình con đường phát triển AI của riêng mình, tập trung vào tối ưu hóa công nghệ hiện có, thay vì chạy theo mô hình đầu tư quy mô lớn mà không chắc đạt được độ bền vững. Một mô hình AI hiểu sâu tiếng Việt, nắm bắt sắc thái văn hóa và nhu cầu địa phương, sẽ là chìa khóa để tạo sự khác biệt. Một AI có thể trò chuyện như người bạn Việt Nam, giúp học sinh học sử Việt qua câu chuyện sống động, hay hỗ trợ nông dân tối ưu hóa vụ mùa dựa trên thời tiết địa phương, chính là tương lai màViệt Nam có thể hướng tới. Bằng cách tập trung vào nhu cầu cụ thể, Việt Nam có thể tạo ra sản phẩm AI thiết thực, mang lại lợi ích ngay lập tức. Chiến lược mã nguồn mở của DeepSeek là một bài học quan trọng. Bằng việc công khai mô hình, DeepSeek đẩy nhanh sự lan tỏa và cho phép người dùng toàn cầu tùy chỉnh tính năng, gây áp lực lên các công ty lớn với chiến lược độc quyền. Việt Nam có thể tận dụng mô hình mã nguồn mở để bắt kịp xu hướng công nghệ tiên tiến, giảm sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài. Xây dựng nền tảng AI mở, nơi các bạn trẻ, startup, và viện nghiên cứu cùng sáng tạo, khơi dậy tinh thầnđổimới. Nguồn nhân lực là yếu tố cốt lõi tạo nên thành công của DeepSeek. Việt Nam cần đầu tư mạnh vào giáo dục STEM (viết tắt của các từ Science - khoa học, Technology - công nghệ, Engineering - kỹ thuật và Math - toán học) và thu hút nhân tài để xây dựng nền tảngcôngnghệbềnvững. Các trường đại học cần cập nhật chương trình đào tạo, chuẩn bị cho thế hệ kỹ sư AI tương lai. Doanh nghiệp cần mạnh dạn ứng dụng AI, còn chính phủ cần đóng vai trò dẫn dắt, tạo chính sách hỗ trợ và môi trường thuận lợi. Dữ liệu là “nhiên liệu” của AI, nhưng Việt Nam còn hạn chế về hạ tầng dữ liệu. Cần xây dựng hệ thống thu thập dữ liệu an toàn, minh bạch, và phản ánh nhu cầu người Việt, đồng thời đầu tư vào trung tâm dữ liệu hiệnđại. Sự ra đời củaHiệphội Dữ liệu quốc gia có thể là một nhân tố góp phần tích cực vào cuộc chơi này. Câu chuyện củaDeepSeek R1 nhắc nhở rằng thời gian không chờ đợi ai. Trong khi Trung Quốc, Mỹ, và châu Âu chạy đua từng ngày để chiếm lĩnh thị trường AI, Việt Nam không thể đứng ngoài lề. Với chiến lược dài hạn, kết hợp đầu tư hạ tầng, đào tạo nhân lực, và xây dựng hệ sinh thái côngnghệbềnvững,ViệtNam hoàn toàn có thể viết nên câu chuyện thành công của riêng mình trong kỷ nguyên AI. n NGAYNAY.VN 69 Sốđặcbiệt
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==