từng đồng tiền Việt giai đoạn đầu của công cuộc Đổi mới. Ngày nay, hệ thống tiền tệ Việt Nam tiếp tục được hoàn thiện và đổi mới để bắt kịp với xu thế hội nhập, trong đó dấu mốc quan trọng nhất chính là sự lưu thông của tiền Polymer kể từ năm 2003. TS Hồ Trọng Minh nhấn mạnh: “Toàn bộ chặng đường phát triển của đồng tiền Việt Nam là một hành trình đầy gian truân, đi cùng với lịch sử dân tộc. Để đến ngày hôm nay, chúng ta tự chủ được công nghệ thiết kế, chế bản in ấn cũng như tự sản xuất được giấy in tiền, đây là một bước tiến vô cùng to lớn. Nói cách khác, đồng tiền chính là đại diện cho hình ảnh quốc gia”. Câu chuyện đằng sau tờ tiền có mệnh giá lớn nhất Việt Nam Một nét độc đáo của mỹ thuật tiền tệ Việt Nam là chỉ sử dụng duy nhất chân dung một vị lãnh tụ, đó là Chủ tịch Hồ Chí Minh. Theo ông Minh, việc chân dung của Bác thường được thể hiện với góc nhìn thẳng trên các tờ tiền không chỉ là một đặc điểm nghệ thuật, mà còn biểu thị cho niềm tự hào dân tộc của người dân Việt Nam. Trong thời kỳ chiến tranh, khi việc tiếp cận thông tin và hình ảnh còn hạn chế, các tờ tiền có chân dung Bác trở thành một tài sản vô giá. Nhiều gia đình ởmiềnTrung, miền Nam đã trân trọng, thậm chí gấp những tờ tiền này lại để thờ, coi đó như một cách để thể hiện sự tôn kính với người lãnh tụ vĩ đại. Đó là minh chứng rõ nét cho thấy giá trị của đồng tiềnđã vượt lên trên cả giá trị kinh tế, trở thành một biểu tượng văn hóa và tinh thần thiêng liêng. Trong hệ thống tiền tệ hiện nay tại Việt Nam, đồng tiền có mệnh giá lớn nhất chính là tờ tiền 500.000 đồng, nổi bật với bức tranh phong cảnh Làng Sen quê Bác. Đây là tác phẩm nghệ thuật do TS. Hồ Trọng Minh dành nhiều tâmhuyết nghiên cứu và thiết kế trong thời gian khi ông là hoạ sĩ thiết kếmẫuTiền tại Cục Phát hành và Kho quỹ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. “Khi được giao nhiệm vụ thiết kế mặt sau mẫu tiền 500.000 đồng, tôi nhận thấy đây làmột trọng trách rất lớn, đầy thách thức và áp lực. Tôi nhận thức rằngđây là tờ tiền cómệnhgiá lớn nhất trong hệ thống tiền tệ củaViệtNamtừkhi lậpquốc đếnnay, đặt ra yêucầunóphải là đại diện tiêu biểu nhất cho nền văn hóa Việt Nam”, ông chia sẻ. Ông đã lựa chọn hình ảnh Làng Sen – quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh – để truyền tải tinh thần và trí tuệ Việt Nam với những giá trị thông điệphết sức sâu sắcqua7hình tượng biểu tượng tinh túy nhất. “Với thực tế ở Làng Sen, tôi vẽ hình tượng ngôi nhà đại diện cho gia đình; hàng tre rì rào đằng sau tượng trưng cho người cha; hàng cau phía trước như người mẹ tần tảo sớm hôm”, TS Hồ Trọng Minh nói. Trên đó còn có hình tượng khung cửi dệt vải thể hiện cho tinh thần lao động, hình tượng chiếc võng biểu đạt sự nuôi dưỡng tâm hồn, và hình tượng ngọn đèn dầu lạc đại diện cho tinh thần hiếu học. Cuối cùng là hình tượng hoa sen thể hiện cho quê hương Việt Nam. Tất cả tạo nên một tác phẩm nghệ thuật đầy tính biểu tượng, không chỉ khắc họa một bức tranh làng quê, mà còn kể lại câu chuyện về con người, gia đình và văn hóa Việt Nam. Về mặt kỹ thuật, việc hiện thực hóa những ý tưởng này với gần 40 yếu tố phức tạp cũng gặp không ít khó khăn. “Khi chế bản in ấn, chúng tôi vấp phải những giới hạn về mặt công nghệ khi thực hiện các chi tiết cực nhỏ. Hai nguy cơ đặt ra đó là sản phẩm sẽ bị đọng mực hoặc mất nét chi tiết”, TS Hồ Trọng Minh cho biết. Tuy nhiên, với kiến thức chuyên sâu về công nghệ in và nghệ thuật thị giác, ông đã tìm ra giải pháp, đảm bảo tờ tiền vừa có giá trị mỹ thuật cao, vừa đạt được yêu cầu về bảo an. “Tờ tiền có một dòng chữ siêu nhỏ, nhỏ đến mức khi chế bản người ta còn nghi ngờ nó vượt ngưỡng giới hạn in ấn, nhưng kết quả là chúng ta đã thực hiện được”, ông nhấnmạnh. Đối với người trực tiếp tạo ra một tác phẩm nghệ thuật gắn liền với đời sống của hàng triệu người, cảm xúc là điều khó diễn tả. TS Minh tâm sự: “Tôi thấy mình là người có ích, ít nhiềuđã đónggópđược sức mình cho xã hội. Dưới góc độ mỹ thuật ứng dụng, có thể nói tiền giấy là tác phẩm được sử dụng rộng rãi nhất. Niềm vui nữa của tôi là chứng kiến sự bền bỉ của đồng tiền. Nó đã đi vào đời sống một cách ổn định, và đặc biệt nhất là khả năng chống làmgiả”. TS Hồ Trọng Minh khẳng định: “Công nghệ bảo an, công nghệ in ấn có hiện đại đến đâu thì vẫn có thể làm giả. Tuy nhiên, có những thứ thuộc về con người, nằm ngoài logic thông thường, máy móc khó có thể phát hiện và làm giả”. Có thể thấy, mỹ thuật trên tiền giấy Việt Nam luôn gắn với các yếu tố văn hóa, nhưng đồng thời cũng đi liền với khoa học trong sản xuất, phát hành, lưu thông và tiêu dùng, tích hợp hài hòa giữa yếu tố kỹ thuật và thủ công. Hơn cả một phương tiện trao đổi, đồng tiền là niềm tự hào, là câu chuyện về một dân tộc kiên cường, độc lập, và luôn biết cách trân trọng những giá trị truyền thống.n TiềnPolymermệnhgiá500.000đồnghiệnđangđược lưuhành. Bộ tiềngiấy 1959–1978. Hệ thống tiềnhiệnđangđược lưuhành tại Việt Nam. “Công nghệ bảo an, công nghệ in ấn có hiện đại đến đâu thì vẫn có thể làm giả. Tuy nhiên, có những thứ thuộc về con người, nằm ngoài logic thông thường, máy móc khó có thể phát hiện và làm giả. TS Hồ Trọng Minh NGAYNAY.VN 33
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==