Hành trình gìn giữ niềm tin Trí tuệ nhân tạo đang khiến tin giả lan rộng với tốc độ chưa từng có, làm xói mòn niềm tin công chúng trên toàn cầu. Trước thách thức này, nhiều tòa soạn quốc tế đang tái cấu trúc quy trình vận hành để bảo vệ sự thật trong môi trường số. MINH THƯ Mối đe dọa hiện hữu Trí tuệ nhân tạo tạo sinh đang đẩy hệ sinh thái thông tin toàn cầu vào một giai đoạn bất ổn mới, nơi ranh giới giữa thật và giả ngày càng bị xóa nhòa. Nếu trước đây tin giả chủ yếu xuất hiện dưới dạng văn bản, thì nay AI có thể tạo ra hình ảnh, video và giọng nói với độ chân thực rất cao, khiến việc nhận diện thông tin sai lệch trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Tác động của làn sóng này đã vượt xa phạm vi cảnh báo. Theo Báo cáo Tin tức Kỹ thuật số 2025 của Reuters Institute được thực hiện tại 47 quốc gia với hơn 94.000 người tham gia, cứ 10 người thì có 6 người coi tin giả là một mối đe dọa nghiêm trọng. Đồng thời, mức độ tin tưởng vào tin tức nói chung tiếp tục suy giảm tại nhiều quốc gia. Đây không chỉ là một cuộc khủng hoảng thông tin mà đang dần trở thành cuộc khủng hoảng niềm tin. Những hệ lụy thực tế đã xuất hiện trên nhiều lĩnh vực. Trong cuộc bầu cử Mỹ năm 2024, một đoạn ghi âm giả mạo giọng nói của ông Joe Biden kêu gọi cử tri không đi bỏ phiếu đã lan truyền rộng rãi trước khi bị phát hiện. Trong lĩnh vực doanh nghiệp, một công ty tại Hồng Kông đã mất hơn 25 triệu USD sau khi nhân viên tham gia cuộc họp trực tuyến với những “lãnh đạo” thực chất là sản phẩm deepfake. Theo Phó trợ lý Giám đốc FBI James Barnacle, các hình thức lừa đảo sử dụng AI đang gia tăng nhanh chóng với mức độ tinh vi ngày càng cao, đến mức ngay cả những tổ chức sở hữu quy trình kiểm soát chặt chẽ cũng có thể trở thành nạn nhân. Nhận định này cho thấy tin giả AI không còn là vấn đề công nghệ đơn thuầnmà đã trở thành một thách thức an ninh thông tin mang tính toàn cầu. Trong lĩnh vực y tế, các cuộc điều tra quốc tế ghi nhận sự xuất hiện của nhiều video giả mạo bác sĩ nổi tiếng để quảng bá sản phẩm không kiểm chứng. Tại các điểm nóng xung đột, hàng loạt video chiến sự và phát biểu giả của lãnh đạo được tạo bằng AI cũng liên tục xuất hiện trênmạng xã hội. Phó Giáo sư phân tích truyền thông tại Đại học Northwestern (Qatar) Marc Owen Jones cho rằng, những nội dung này có khả năng đánh lừa hàng triệu người và bóp méo cách công chúng nhìn nhận các sự kiện đang diễn ra. Khủng hoảng niềm tin Điều khiến giới truyền thông lo ngại không chỉ là sự xuất hiện của tin giả mà còn là tốc độ lan truyềnngày càng lớn của chúng. Theo NewsGuard, số lượng website sử dụng AI để sản xuất nội dung sai lệch đã vượt 1.200 trang trên toàn cầu. Nhiều trang được thiết kế giống cơ quan báo chí chuyên nghiệp, khiến công chúng khó phân biệt đâu là nguồn tin đáng tin cậy. Khi kết hợp với thuật toán phân phối nội dung của mạng xã hội, các sản phẩm này tạo thành một vòng lặp khuếch đại. Những nội dung gây sốc, kích thích cảm xúc hoặc tạo tranh cãi thường được ưu tiên hiển thị hơn các thông tin đã qua xác minh. Kết quả là tin giả có thể tiếp cận hàng triệu người trước khi báo chí kịp kiểm chứng. Hệ lụy sâu xa nhất nằm ở sự xói mòn niềm tin. Một nghiên cứu được công bố năm 2025 trên Tạp chí Truyền thông Quốc tế cho thấy việc tiếp xúc thường xuyên với tin giả làm suy giảm đáng kể niềm tin vào báo chí chính thống. Khoảng 4 trên 10 người cho biết họ chủ động né tránh tin tức vì không còn tin tưởng vào nguồn thông tin mà mình tiếp nhận. Đây chính là nghịch lý mà báo chí toàn cầu đang phải đối mặt. Một mặt, các tòa soạn phải chạy đua với tốc độ lan truyền của tin giả do AI tạo ra. Mặt khác, họ lại phải thuyết phục công chúng tin vào những nội dung đã được xác minh. “Niềm tin vào tin tức đang bị bào mòn khi người dùng ngày càng hoài nghi về nguồn gốc của thông tin,” Giám đốc nghiên cứu tại Reuters Institute Nic Newman nhận định. Khủng hoảng hiện nay vì thế không chỉ là sự gia tăng của nội dung giả mạo. Đó còn là sự suy yếu của nền tảng nhận thức chung trong xã hội. Tin giả AI bùng nổ đang đe dọa uy tín báo chí chính thống. Các tin giả được tạo bằng AI liên quan đến xung đột Israel-Iran lan truyền nhanh chóng trên mạng. Ảnh: BBC NGAYNAY.VN 14 Số đặc biệt BÁO CHÍ CÁCH MẠNG
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==