trên mặt trận báo chí yêu nước “La Cloche Fêlée” – tiếng chuông đánh thức cả một dân tộc Đỉnh cao trong sự nghiệp báo chí của Nguyễn An Ninh chính là việc sáng lập tờ La Cloche Fêlée (Tiếng Chuông Rè) năm 1923, đồng thời làmột dấu mốc đặc biệt trong lịch sử báo chí Việt Nam. Để vượt qua hệ thống kiểm duyệt khắt khe của thực dân, ông lựa chọn xuất bản báo hoàn toàn bằng tiếng Pháp, một chiến thuật táo bạo và đầy thông minh. Theo luật báo chí của Pháp 1881, báo tiếng Pháp tại thuộc địa được hưởng mức tự do tương đối nhằm phục vụ giới trí thức và công chức mẫu quốc. Nguyễn An Ninh đã tận dụng chính khe hở ấy để biến báo chí thành diễn đàn đấu tranh công khai chống thực dân. Ngay từ cái tên La Cloche Fêlée, Nguyễn An Ninh đã gửi gắm một thái độ phản kháng quyết liệt. “Tiếng chuông rè” ấy không phải âm thanh yếu ớt, mà là hồi chuông cảnh tỉnh vang lên giữa một xã hội đang mê ngủ dưới ách nô lệ. Đó là tiếng gọi thức tỉnh lòng yêu nước, lòng tự tôn dân tộc và ý chí giành tự do. Trực diện, sắc sảo và không khoan nhượng là văn phong chủ đạo của Nguyễn An Ninh trên diễn đàn La Cloche Fêlée. Vận dụng một cách kiên quyết và khôn khéo Điều 11 của Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền Pháp năm 1789 về tự do ngôn luận và tự do xuất bản, ông dũng cảm vạch trần bộ mặt xảo trá của chính sách khai hóa thuộc địa. Ông đòi hỏi chính quyền thực dân phải thực thi những quyền cơ bản của con người cho dân bản xứ: quyền tự do báo chí, tự do hội họp và lập hội. Với tư duy của một luật gia uyên bác kết hợp cú pháp tiếng Pháp độc đáo và tài hoa, các bài viết của ông đánh thẳng vào các chính sách thuế khóa bất công, tệ nạn xã hội và sự bóc lột dân nghèo của chính quyền thực dân. Không chỉ dừng lại ở mặt trận chính trị, Nguyễn An Ninh còn dùng tờ báo như một công cụ đắc lực để “khai dân trí, chấn dân khí”. Ông giới thiệu đến công chúng Việt Nam nhiều nhà tư tưởng, triết gia và tác giả văn học quốc tế lớn nhằm mở mang tầmmắt cho giới trẻ. Ông đưa vào báo chí những quan điểm tiến bộ về giáo dục trẻ em, quyền bình đẳng của phụ nữ, trách nhiệm xã hội của cá nhân và sự tương quan văn hóa Âu - Á. Cách tiếp cận của ông là kêu gọi đồng bào lấy cơ sở nâng cao năng lực cá nhân làm trọng tâm để đạt đến tự do tập thể. Trong tư tưởng của Nguyễn An Ninh, giải phóng dân tộc không thể tách rời giải phóng con người. Giữa lòng Sài Gòn thuộc địa, La Cloche Fêlée đã tạo nên một không gian công phản biện hiếm hoi, nơi người dân có thể tiếp cận những tư tưởng dân chủ và cùng nhau thảo luận về vận mệnh dân tộc. Từ những trang báo ấy, một lớp thanh niên mới đã được thức tỉnh. Sự dấn thân quên mình Sự độc đáo trong nghệ thuật làm báo của Nguyễn An Ninh không chỉ nằm ở tư tưởng, những bài chính luận đanh thép trên trang giấy, mà còn ở chính hành động dấn thân thực tiễn của ông Khác hẳn hình ảnh trí thức quý tộc xa cách đương thời, Nguyễn An Ninh tự mình đạp xe đi bán báo khắp các ngõ phố Sài Gòn. Hình ảnh một người trí thức Tây học, tốt nghiệp đại học danh tiếng ở Paris nhưng sẵn sàng rong ruổi bán báo, bán dầu cù là để duy trì tờ báo yêu nước đã trở thành biểu tượng đẹp của báo chí cách mạng Việt Nam buổi đầu. Sau La Cloche Fêlée, Nguyễn An Ninh tiếp tục tham gia nhiều tờ báo lớn như L’Annam, Thần Chung, Đông Pháp thời báo, Dân Chúng… Nguyễn An Ninh hiểu rằng: báo chí chỉ thực sự có sức mạnh khi gắn bó với nhân dân. Cũng vì thế, ông trở thành cái gai nguy hiểm trongmắt thực dân Pháp. Chính quyền thuộc địa liên tục cho mật thám theo dõi, gây áp lực tài chính, đình bản báo và bắt bớ ông nhiều lần. Trong cuộc đời hoạt động cách mạng, Nguyễn An Ninh đã năm lần bị bắt giam. Nhưng nhà tù thực dân không thể khuất phục được ý chí của người chiến sĩ cầm bút ấy. Trong hơn hai thập niên hoạt động, ông đã để lại hơn 400 bài báo có giá trị lớn về tư tưởng và lịch sử. Ngòi bút của ông góp phần cổ vũ mạnh mẽ các phong trào đấu tranh yêu nước như phong trào đòi ân xá cho cụ Phan Bội Châu năm 1925 hay phong trào Đông Dương Đại hội năm 1936. Từ diễn đàn báo chí, Nguyễn An Ninh đã biến lòng yêu nước thành hành động xã hội có tổ chức. *** Dòng báo chí dân chủ tiến bộ mà Nguyễn An Ninh đại diện tuy mang dấu ấn lịch sử của thời kỳ thuộc địa, nhưng vai trò của nó đối với tiến trình cách mạng dân tộc là vô cùng to lớn. Ông đã góp phần phá vỡ sự độc quyền thông tin của thực dân, mở đường cho sự hình thành của báo chí cách mạng hiện đại sau này. Khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập tờ Thanh Niên ngày 21/6/1925, mở đầu cho dòng báo chí cách mạng theo khuynh hướng Marxist, ngọn lửa yêu nước mà Nguyễn An Ninh nhóm lên tại Nam Kỳ đã hòa vào dòng thác lớn của cách mạng dân tộc. Ông để lại cho hậu thế bài học lớn về bản lĩnh chính trị, tinh thần độc lập, lòng trung thực và trách nhiệm xã hội của người cầm bút. Trong thời đại bùng nổ thông tin hôm nay, khi báo chí đứng trước những áp lực khốc liệt của mạng xã hội, tin giả và sự cạnh tranh tốc độ, những giá trị ấy càng trở nên quý giá. Nguyễn An Ninh đã sống và chiến đấu bằng một niềm tin mãnh liệt rằng: ngòi bút chân chính phải đứng về phía nhân dân, về phía tự do và sự thật. n Nguyễn An Ninh (thứ hai từ bên phải vào) cùng các bạn sinh viên thời học Luật ở Pháp 1919 - 1920. NGAYNAY.VN 9 Số đặc biệt TRONG THỜI ĐẠI SỐ
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==