phải tách khỏi mạch truyền thống. Khi trẻ em và người trẻ được tự tay làm ra một sản phẩm, gặp gỡ nghệ nhân và hiểu câu chuyện phía sau một nghề thủ công, việc bảo tồn không còn chỉ là giữ lại những gì đã có. Quan trọng hơn, di sản có thêm những người tiếp nhận, thực hành và trao truyền, để phần sống của nó tiếp tục được nối dài trong đời sống hôm nay. Để chính sách đi vào đời sống Một tác phẩm nghệ thuật công cộng chưa hoàn thành sứ mệnh khi được lắp đặt và đưa vào sử dụng. Muốn tồn tại lâu dài trong đời sống đô thị, tác phẩm cần được bảo đảm về ánh sáng, vệ sinh, bảo dưỡng cùng một cơ chế quản lý ổn định. Nếu những điều kiện này không được tính toán ngay từ đầu, một ý tưởng sáng tạo có thể nhanh chóng xuống cấp, thậm chí trở thành gánh nặng cho chính không gian mà nó từng góp phần làm đẹp. Câu chuyện phố Phùng Hưng được KTS. Trần Huy Ánh dẫn ra như một bài học thực tế. Nghệ thuật đã góp phần biến khu vực từng ảm đạm, mất vệ sinh thành điểm đến hấp dẫn người dân và du khách. Đằng sau diện mạo mới không đơn thuần là việc đưa các tác phẩm vào không gian. Để có được kết quả đó, dự án phải trải qua nhiều công đoạn, từ hình thành ý tưởng, tổ chức không gian, thực hiện tác phẩm đến xử lý những vấn đề xã hội liên quan. Công việc cũng chưa kết thúc khi công trình hoàn thành mà cần được tiếp nối bằng quá trình chăm sóc, bảo dưỡng. Một số tác phẩm từng bị ảnh hưởng nghiêm trọng do thiếu hệ thống chiếu sáng phù hợp, cho thấy giá trị nghệ thuật có thể suy giảm nhanh chóng nếu khâu vận hành không được quan tâm đúng mức. Bài học từ phố Phùng Hưng cho thấy một ý tưởng muốn trở thành phần bền vững của không gian đô thị cần nhiều hơn khuôn khổ của một dự án đơn lẻ. Chính sách phải tạo điều kiện để dự án được hình thành, vận hành và tiếp tục sinh giá trị sau khi hoàn thành. Nghị định 282 đã mở ra một số công cụ giúp địa phương huy động và tái tạo nguồn lực cho quá trình này. Trong phạm vi được quy định, địa phương có thể quyết định cơ chế ưu đãi về đất đai đối với các dự án di sản văn hóa, công nghiệp văn hóa; ban hành một số mức phí, lệ phí và bố trí nguồn thu từ hoạt động tham quan trở lại công tác bảo quản, tu bổ, phục hồi, phát huy giá trị di sản. Ở góc độ người trực tiếp sáng tác, nghệ sĩ Nguyễn Thu Thủy cho rằng giới nghệ sĩ thường có nhiều ý tưởng nhưng thiếu kinh phí để đưa tác phẩm vào không gian đô thị. Từ kinh nghiệm quốc tế, bà đề xuất nghiên cứu một tỷ lệ phù hợp trong đầu tư công hoặc đầu tư của doanh nghiệp dành cho nghệ thuật công cộng. Thành phố có thể công bố ngân sách hỗ trợ, tiếp nhận hồ sơ và thành lập hội đồng lựa chọn những ý tưởng có khả năng thực hiện. Cùng với nguồn lực công, xã hội hóa có thể trở thành một phần quan trọng của cơ chế này, qua đó khuyến khích các doanh nghiệp hưởng lợi từ quá trình phát triển đô thị chia sẻ trách nhiệm với cộng đồng. Khi các tác phẩm đã có điều kiện hình thành, câu hỏi tiếp theo là làm sao để chúng không tồn tại riêng lẻ. Nghệ sĩ Nguyễn Thu Thủy gợi ý xây dựng những tuyến và tour du lịch sáng tạo, đưa công chúng đi qua nhiều không gian nghệ thuật khác nhau trong thành phố. Sự kết nối có thể giúp các dự án quy mô nhỏ hợp thành một mạng lưới trải nghiệm lớn hơn, đồng thời mở thêm cơ hội cho kinh tế sáng tạo và du lịch. Cách làm này cũng có thể giúp Hà Nội từng bước hoàn thiện phương thức quản trị đô thị di sản. Thành phố có thể bắt đầu bằng những địa điểm nhỏ, tích lũy kinh nghiệm trong quá trình thực hiện, đánh giá hiệu quả rồi lựa chọn mô hình phù hợp để nhân rộng. Khi chính sách, nguồn lực, cộng đồng và cơ chế quản lý được đặt trong một mối liên kết chặt chẽ, những ý tưởng về di sản và nghệ thuật mới có cơ hội thực sự bước ra khỏi giấy tờ để đi vào đời sống. n Nghị định số 282/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 14/7/2026 mở ra cơ chế thí điểm đột phá cho mô hình đô thị di sản văn hóa. Dựa trên Nghị quyết 28/2026/QH16, văn bản này cho phép các địa phương sở hữu tối thiểu hai di sản được công nhận áp dụng nhiều ưu đãi đặc thù. Hội đồng nhân dân cấp tỉnh được trao quyền chủ động phân bổ chỉ tiêu sử dụng đất và tự quyết mức phí, lệ phí chuyên biệt. Chính sách giúp tối ưu hóa nguồn lực, thúc đẩy bảo tồn di sản gắn liền phát triển công nghiệp văn hóa quốc tế. NGAYNAY.VN 17 CHUYÊN ĐỀ Số tháng 8/2026
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==