Điểm tựa của cộng đồng

Hiện nay, trẻ em các tỉnh Tây Nam Bộ hàng ngày đến lớp học tại những ngôi chùa Khmer để tập đọc, tập viết tiếng mẹ đẻ. Các tăng ni, phật tử tại chùa vừa hướng dẫn con chữ, vừa truyền dạy giáo lý căn bản, cách ứng xử với ông bà, cha mẹ và cộng đồng. Các lớp học miễn phí nơi đây duy trì thường niên công việc bền bỉ: “Gìn giữ bản sắc dân tộc, nâng đỡ trẻ em trưởng thành”.

Hòa thượng, Tiến sĩ Lý Hùng, Phó Hội trưởng Thường trực Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước TP Cần Thơ cho rằng, văn hóa Khmer cần được nuôi dưỡng trong chính đời sống cộng đồng. Chùa là nơi sinh hoạt tôn giáo, mở không gian giáo dục, lưu giữ tiếng nói, chữ viết và tri thức được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Tại chùa Pitu Khôsa Răngsây ở TP Cần Thơ, Hòa thượng từng mở lớp dạy tiếng Khmer, hỗ trợ chỗ ở miễn phí cho học sinh, sinh viên nghèo. Từ trải nghiệm thiếu thốn trong việc học, thầy hiểu giá trị của tri thức và dành tâm sức giúp các em có thêm điều kiện đến trường, trở thành điểm tựa cho trẻ em…

Theo báo cáo phục vụ Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, tổng giá trị hoạt động từ thiện, an sinh xã hội trong nhiệm kỳ 2021 - 2025 đạt trên 7.500 tỷ đồng, được các tăng ni, Phật tử vận động đóng góp để cứu trợ thiên tai, hỗ trợ đồng bào khó khăn, chăm sóc người già, trẻ em mồ côi và người khuyết tật. Những công trình nhà tình nghĩa, cầu đường, trường học… hiện thực hóa đến nay đang hỗ trợ thực chất đời sống người dân. Ngoài ra, còn gần 200 Tuệ Tĩnh đường, 700 phòng chẩn trị y học dân tộc và các cơ sở khám chữa bệnh từ thiện hàng ngày kịp thời phục vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Thượng tọa Thích Minh Nhẫn, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Thông tin - Truyền thông Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho biết, cả nước hiện có gần 65.000 tăng ni, gần 19.000 cơ sở tự viện và 250 điểm nhóm sinh hoạt tôn giáo tập trung. Mạng lưới tự viện rộng khắp tạo điều kiện để Giáo hội gắn bó với đời sống tại cơ sở. Các tự viện duy trì hơn 3.000 đạo tràng, với gần 500.000 Phật tử sinh hoạt thường xuyên; gần 200 lớp giáo lý trang bị kiến thức cho khoảng 20.000 đồng bào, giúp cộng đồng tiếp cận tinh thần từ bi, trách nhiệm với gia đình và xã hội…

Từ gìn giữ bản sắc văn hóa, chăm lo giáo dục đến hỗ trợ y tế và an sinh xã hội, các tôn giáo tại Việt Nam đang bền bỉ đồng hành cùng người dân, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và chung sức xây dựng, phát triển đất nước.

Thực tế này cũng chứng minh nhận định của Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Đình Khang: "Các tôn giáo ở Việt Nam đều có đóng góp cho đất nước trên nhiều phương diện đời sống, trở thành những nhân tố xã hội góp phần làm phong phú nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc. Việt Nam là đất nước ôn hòa trong quan hệ giữa các tôn giáo, có truyền thống đoàn kết trong quá trình dựng nước, giữ nước. Việc duy trì và ổn định hoạt động giữa các tôn giáo, cùng với tinh thần tương thân, tương ái của cộng đồng các dân tộc đang xây dựng hệ thống tín ngưỡng, tôn giáo phát triển đa dạng và đồng thuận trong khối đại đoàn kết toàn dân. Đây là nguồn sức mạnh và nhân tố quan trọng để xây dựng và phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới".

Giáo hội Phật giáo Lạng Sơn giúp đỡ các học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Ảnh: Tiến Vĩnh/TTXVN

Đưa chính sách tôn giáo sát thực tiễn

Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo năm 2026 đã thiết lập hành lang minh bạch, tiến bộ. Theo đó, Luật quy định về quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo; hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo; tổ chức tôn giáo; quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cộng đồng dân cư, cá nhân có liên quan đến hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo nói chung.

Luật nêu rõ trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo đảm thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo; trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội; quy định về quyền tự do tín ngưỡng và hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng, đồng thời nêu rõ nghĩa vụ của tổ chức, cộng đồng dân cư, cá nhân trong thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo.

Với Phật giáo, Nhà nước công nhận tư cách pháp nhân phi thương mại của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, bảo hộ cơ sở thờ tự và bảo đảm quyền sinh hoạt tôn giáo chính đáng. Nhờ đó, công tác hoằng pháp, tu học và quản lý tự viện luôn diễn ra thuận lợi, đúng pháp luật.

Thực hiện Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo năm 2026, gắn với chính sách đại đoàn kết toàn dân, thống nhất các hệ phái với phương châm: “Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội”, cả hệ thống chính trị đến nay đã song hành cùng Giáo hội Phật giáo kiện toàn bộ máy từ Trung ương đến cơ sở, phát triển mạng lưới học viện và tự chủ điều hành Phật sự. Đảng, Nhà nước cũng đã khuyến khích Phật giáo phát huy nguồn lực đạo đức, văn hóa tốt đẹp vào đời sống cộng đồng. Việc đăng cai và tổ chức thành công nhiều kỳ Đại lễ Vesak Liên hợp quốc tại Việt Nam thời gian qua ngày càng khẳng định vị thế và uy tín quốc tế của Phật giáo Việt Nam; đồng thời, tạo điều kiện toàn diện để Phật giáo tiếp nối truyền thống “Hộ quốc an dân”, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Bên cạnh đó, Nghị quyết 25-NQ/TW của BCH Trung ương Đảng xác định tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân; đồng bào các tôn giáo là bộ phận của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Các tôn giáo bình đẳng, hoạt động trong khuôn khổ pháp luật.

Ông Vũ Hoài Bắc, Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ nhận định, Nghị quyết 25 là chính sách nhất quán, xuyên suốt của Đảng và Nhà nước, tạo hành lang pháp lý để tổ chức, cá nhân thực hiện quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm; đồng thời tăng tính công khai, minh bạch trong quản lý Nhà nước về Tôn giáo. Đối với hoạt động an sinh, hành lang pháp lý rõ ràng giúp cơ sở tôn giáo chủ động tổ chức công việc, huy động nguồn lực và phối hợp với chính quyền.

Trong nhiệm kỳ vừa qua, gần 35.000 lượt tăng ni được bồi dưỡng nghiệp vụ trụ trì, hành chính Giáo hội, kiến thức pháp luật, quốc phòng và an ninh. Công tác đào tạo giúp người phụ trách tự viện có thêm năng lực tổ chức, quản lý và phối hợp thực hiện hoạt động xã hội.

Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội phát biểu tại Quốc hội. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Theo Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trưởng ban Hoằng pháp Trung ương (Đại biểu Quốc hội TP Hà Nội): Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước luôn tôn trọng, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân, quan tâm phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp và nguồn lực của các tôn giáo trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đặc biệt, ngày 23/4/2026, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Tín ngưỡng, tôn giáo mới, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, tiếp tục hoàn thiện cơ chế bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức tôn giáo hoạt động theo quy định của pháp luật.

Trên nền tảng đó, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đang tích cực tham gia các hoạt động từ thiện, nhân đạo, chăm lo người nghèo, hỗ trợ đồng bào gặp thiên tai, dịch bệnh, bảo vệ môi trường, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân.

Ở góc độ quản lý Nhà nước, ông Nguyễn Tiến Trọng, Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ cho hay, những khó khăn về nhân sự tại cơ sở đã được ghi nhận, nhất là khi cán bộ kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực. Việc tăng cường tập huấn, phổ biến pháp luật được đặt ra để bảo đảm áp dụng thống nhất, tránh tạo thêm vướng mắc cho tổ chức, cá nhân. Để nguồn lực thiện nguyện phát huy hiệu quả, chính quyền và tự viện cần phối hợp rà soát nhu cầu, xác định người cần hỗ trợ, công khai việc tiếp nhận, sử dụng đóng góp. Các chương trình chăm lo người dân, cộng đồng cần gắn với điều kiện từng địa bàn, hướng đến hỗ trợ lâu dài về học tập, sức khỏe và sinh kế.