Giữa phố đắt, cần một chỗ ngồi yên

Cách gọi “méc Phật” dí dỏm thực chất phản ánh mong muốn tìm sự bình yên giữa những áp lực đời thường. Với Vân Anh, 22 tuổi, lên chùa là cách để tĩnh tâm mỗi khi gặp khó khăn. Cô từ Thái Nguyên ra Hà Nội học tập và sinh sống được khoảng bốn năm. Biết đến chùa chiền qua các nội dung trên TikTok, cô tham dự lễ Vu Lan năm 2025 tại chùa Bồ Đề Ngọa Long. Từ đó, chùa dần trở thành chỗ dựa tinh thần mỗi khi cô thấy chông chênh.

Với chị Hằng, 25 tuổi, cơ duyên đến từ những buổi công quả thời sinh viên. Từ bao sái (lau dọn, chăm sóc nơi thờ tự), dần chị tham gia vá đường, trồng cây, thăm người già neo đơn, tặng quà cựu chiến binh. Tụng kinh, ngồi thiền và sinh hoạt cùng mọi người giúp chị biết kiềm chế nóng giận, cân nhắc lời nói, trân trọng công sức tập thể.

Chị Hằng chia sẻ đến chùa để có cơ hội được làm những điều ý nghĩa mà trước giờ mình ít được làm (Ảnh: Như Băng)

Chị kể thêm về một người bạn sau khi nghỉ việc dần vui vẻ, cởi mở nhờ tu tập, và một cô gái từng chịu bạo lực học đường, ngại giao tiếp, nay chủ động giúp đỡ người khác sau những buổi sinh hoạt ở chùa. Với một số người trẻ, cửa chùa là nơi tìm sự bình tâm, kết nối cộng đồng và học cách nhìn cuộc sống tích cực hơn.

Dưới góc nhìn của nhà nghiên cứu văn hóa, TS Nguyễn Ánh Hồng - nguyên Trưởng khoa Văn hóa phát triển, Học viện Báo chí và Tuyên truyền - cho rằng sức hút của Phật giáo đối với người trẻ trước hết bắt nguồn từ những giá trị gần gũi với văn hóa Việt Nam. Tinh thần từ bi, bình đẳng, nhân văn và lời dạy buông bỏ tham, sân, si giúp mỗi người nhìn lại bản thân, điều chỉnh lối sống và cách ứng xử với những người xung quanh.

Nhà nghiên cứu văn hoá, TS Nguyễn Ánh Hồng bày tỏ boăn khoăn về những áp lực mà các bạn trẻ đang phải mặt trong đời sống hiện đại (Ảnh: Như Băng)

Bên cạnh nền tảng văn hóa, cũng cần xét đến bối cảnh sống của người trẻ hôm nay, từ cạnh tranh trong học tập và công việc, đến kỳ vọng từ gia đình, những chuẩn mực thành công lan truyền trên mạng xã hội. Theo báo cáo của Cục Thống kê quý II/2026, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên 15–24 tuổi là 8,67%, riêng khu vực thành thị là 9,75%; khoảng 1,4 triệu thanh niên, tương đương 10%, không có việc làm và không tham gia học tập.

Trong hoàn cảnh ấy, một không gian tĩnh lặng có thể là cơ hội để tạm dừng, nhìn lại mình và tìm cách đối diện với áp lực thường ngày. Sức hút của chùa còn nằm ở cách giáo lý được truyền tải qua những câu chuyện gần gũi, gắn với đời sống. Khi lời Phật dạy được diễn giải bằng ngôn ngữ đời thường, khoảng cách giữa giáo lý và trải nghiệm cá nhân cũng được thu hẹp.

Dẫu vậy, việc người trẻ tìm đến chùa khó có thể lý giải bằng một nguyên nhân duy nhất. Có người bắt đầu từ sự tò mò sau khi xem video trên mạng; có người được gia đình, bạn bè dẫn dắt; cũng có người đã gắn bó lâu dài với việc tu tập và phụng sự. Mỗi lựa chọn là một câu chuyện riêng, trong đó nhu cầu tìm bình an thường chỉ là điểm khởi đầu của một hành trình còn dài.

Từ sự tò mò trên mạng xã hội đến hành trình thực hành

Nếu với Vân Anh, TikTok là cánh cửa đầu tiên dẫn đến trải nghiệm tại chùa, thì với những người gắn bó lâu năm, hành trình thường tiếp nối sau lần gặp gỡ ban đầu. Sự tò mò có thể đưa một người đến chùa, còn việc họ có ở lại hay không phụ thuộc vào những gì tìm thấy ở đó.

Bảo Như, nhân viên văn phòng, sống cách chùa khoảng 7 km. Ba năm qua, chị đều đặn tham gia câu lạc bộ thiền tại chùa Bồ Đề Ngọa Long vào tối thứ Tư hằng tuần. Chị cho biết mình đến với môi trường này cũng bởi một cơ duyên, sau đó thấy phù hợp nên mong muốn gắn bó và phụng sự lâu dài.

Theo chị, những hoạt động tại chùa gần đây thu hút thêm nhiều người trẻ: có đợt khoảng 300 - 400 bạn mới tham gia, một buổi sinh hoạt mời sư thầy chia sẻ theo chủ đề ghi nhận gần 500 người dự. Con số cho thấy sức hút đáng kể của các hoạt động này, đồng thời cho thấy nhu cầu tổ chức và hướng dẫn người mới ngày càng lớn.

Từ sinh viên đến người đi làm “rủ” nhau về chùa Bồ Đề Ngọa Long thiền định mỗi tối thứ 4 hàng tuần (Ảnh: Như Băng)

Còn với anh Văn Long, người quê Cần Thơ, hiện kinh doanh cùng gia đình, mối duyên với chùa bắt đầu từ khi còn nhỏ. Năm 2008, nhân dịp sinh nhật, anh được tặng một bộ đĩa VCD, trong đó có đĩa về chùa Phật Quang. Nội dung ấy gieo vào anh sự quan tâm đầu tiên. Sau này, được một người bạn đồng tu dẫn đến nhiều ngôi chùa khác, sự quan tâm thuở nhỏ dần trở thành hoạt động gắn bó thường xuyên.

Anh chia sẻ rằng cuộc sống thường ngày dễ khiến con người kiệt sức. Sau khi đến chùa, những vấn đề gây bế tắc vẫn còn đó, nhưng anh nhìn chúng theo hướng tích cực hơn và tìm được cách giải quyết phù hợp. Làm công quả cũng mang lại niềm vui cho anh, đồng thời gắn với niềm tin về luật nhân quả.

Quan niệm ấy cũng được ông Quách Viết Nhiên, pháp danh Chí Phủ Thái, thành viên Ban điều hành Chúng Thanh niên Phật tử Phật Quang khu vực Hà Nội, nhắc đến khi nói về ý nghĩa của việc phụng sự. Theo ông, “phước” gắn với những việc có ích mà mỗi người làm bằng tâm sức và sự đóng góp của mình. Ông ví tiền bạc là “cái ngọn”, còn phúc đức mới là “cái gốc”.

Ông Quách Viết Nhiên nhấn mạnh nhu cầu tâm linh dân tộc nào cũng cần, khi vấn đề không giải quyết được thì cần đến điểm tựa tinh thần (Ảnh: Như Băng)

Nhìn từ góc độ này, đến chùa không chỉ để tìm sự an yên. Thiền tập, công quả hay hỗ trợ cộng đồng còn là cơ hội để người tham gia rèn sự kiên nhẫn, tinh thần trách nhiệm và cách ứng xử với người khác.

Vì thế, việc “người trẻ đến chùa không phải là trào lưu nhất thời”- theo lời của TS Nguyễn Ánh Hồng. Hãy nhìn vào nhận thức và động cơ của mỗi người, họ đến để làm gì, hiểu những giá trị nào và có chuyển hóa điều tiếp nhận thành cách sống hay không. Bởi mạng xã hội có thể đưa hình ảnh ngôi chùa đến gần giới trẻ hơn, song sự gắn bó lâu dài còn tùy vào trải nghiệm thực tế.

Phép thử dành cho nhà chùa

Lượng người trẻ đến chùa tăng nhanh đặt ra yêu cầu mới trong cách tổ chức sinh hoạt. Khi nhiều người mới cùng đến một lúc, việc hướng dẫn chưa phải lúc nào cũng theo kịp, trong khi số tình nguyện viên không đủ để quan tâm từng người. Thiếu chỉ dẫn, người mới dễ thấy lạc lõng giữa đám đông, và sự đông đúc tự nó chưa bảo đảm một trải nghiệm tích cực.

Những trang kinh, bài tụng ngắn, gần gũi là điểm khởi đầu của nhiều bạn trẻ khi tu tập (Ảnh: Như Băng)

Phân công tình nguyện viên hỗ trợ người mới, giới thiệu rõ nội quy và tổ chức sinh hoạt theo nhóm nhỏ là những hướng có thể cân nhắc. Mục tiêu là tạo ra một môi trường để người tham gia hiểu việc mình làm, tôn trọng không gian chung và gắn bó nếu thấy phù hợp, với chất lượng trải nghiệm là điều được đặt lên hàng đầu.

Về phía người trẻ, TS Nguyễn Ánh Hồng khẳng định mỗi người cần tự hỏi mình đến chùa để làm gì và nên hành xử ra sao. Chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi, giữ trật tự vẫn quan trọng ở chốn tâm linh, bởi hành vi của từng người góp nên hình ảnh chung của cộng đồng người đến chùa.

Bình an không đến từ lời cầu xin

Nhu cầu tìm một khoảng lặng là điều dễ hiểu, nhưng cần phân biệt việc đến chùa để tĩnh tâm với quan niệm rằng nơi đây có thể giải quyết thay mọi vấn đề. Áp lực học tập, công việc, tài chính hay các mối quan hệ vẫn đòi hỏi những hành động cụ thể. Đời sống tâm linh có thể là điểm tựa cho một số người, song sự hỗ trợ chuyên môn vẫn cần thiết khi gặp khó khăn, nhất là về sức khỏe tâm thần.

Vì thế, điều đáng kể của một chuyến đi chùa là người ta có trở về với tâm thế bình tĩnh hơn, biết cân nhắc hành động, có trách nhiệm với bản thân và cư xử tử tế hơn với người quanh mình hay không, dù đã kể bao nhiêu câu chuyện với Phật hay đăng bao nhiêu video.

Sau cùng, “méc Phật” có thể bắt đầu từ một lời nói vui, một video lan truyền hay một lần đi theo bạn bè. Nhưng phía sau là những nhu cầu rất chính đáng của con người đó là được lắng nghe, được kết nối, tìm thấy ý nghĩa giữa bộn bề. Cửa Phật cho con người thêm một điểm tựa, còn hành trình vượt qua khó khăn vẫn cần được tiếp nối bằng chính lựa chọn và hành động của mỗi người.