Tiếng thở dài nơi làng nghề đúc tượng Phật chùa Giác Hải

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) -  “Vắng như chùa Bà Đanh” là cách những nghệ nhân đúc tượng Phật gần chùa Giác Hải vẫn nói về tình cảnh hiện tại của làng nghề truyền thống gần 80 năm tuổi.

Làng nghề kính Phật

Chùa Giác Hải tọa lạc bên rạch Ông Buông, phường Phú Lâm, TP.HCM với tuổi đời gần 140 năm. Từ ngôi chùa này hình thành nên làng nghề truyền thống đúc tượng Phật nổi tiếng khắp xa gần. Trải qua bao biến thiên thời gian, làng nghề có nhiều thay đổi, lớp nghệ nhân trước vẫn đau đáu với nghề. Thế nhưng, nhiều người trẻ chẳng còn mấy ai muốn nối nghiệp cha ông.

Tiếng thở dài nơi làng nghề đúc tượng Phật chùa Giác Hải ảnh 1

Con hẻm nhỏ dẫn vào làng nghề đúc tượng Phật nổi tiếng ở TP.HCM

Nghệ nhân Mai Văn Tuấn (68 tuổi) người gần như gắn bó cả đời với làng nghề cho biết: “Đến nay, trong gia đình tôi đã là đời thứ 4 đúc tượng Phật. Bản thân tôi thuộc đời thứ 2, còn các con, cháu trong nhà là thế hệ kế tiếp”.

Theo lời ông Tuấn, “ông tổ” của làng nghề là nghệ nhân Lê Văn Chánh, một người dân địa phương sùng bái đạo Phật. Ông Chánh ngày trẻ có mối quan hệ thân tình với trụ trì chùa Giác Hải trước đây. Thời điểm chùa còn sơ khai, ông được vị trụ trì nhờ tìm cách đúc các pho tượng Phật để đặt nơi chiêm bái, thờ tự. Vốn lanh lợi, khéo tay, ông Chánh đi nhiều nơi để tìm hiểu cách chế tác tượng Phật rồi học thành nghề. Khoảng đầu năm 1950, người nghệ nhân cho mở cơ sở điêu khắc tượng Phật bằng gỗ mang tên Lê Văn Chánh. Sau này, làng nghề phát triển dần lên, vật liệu gỗ được thay thế bằng tượng đúc bê tông. Làng nghề vì thế đã có lịch sử gần 80 năm tuổi.

Tiếng thở dài nơi làng nghề đúc tượng Phật chùa Giác Hải ảnh 2

Nghệ nhân Mai Văn Tuấn ( 68 tuổi) gần như gắn bó cả cuộc đời với làng nghề

Hiện tại, ở làng nghề, cơ sở Lê Văn Chánh vẫn được các con, cháu người nghệ nhân tiếp quản, phát triển. Ông Lê Văn Chánh là thầy dạy nghề cho ông Mai Văn Lai, cha ruột ông Tuấn. Ông Tuấn kể: “Cha tôi với ông Chánh gọi thầy trò hay gọi đồng môn sư huynh đệ đều được. Vì họ tương đồng tuổi nhau. Ngày trước, cha tôi làm việc cho cơ sở của ông Chánh. Sau này, mới tách ra mở cơ sở riêng, rồi truyền nghề lại cho anh em tôi”.

Tiếng thở dài nơi làng nghề đúc tượng Phật chùa Giác Hải ảnh 3

Ngoài tượng Phật, Bồ Tát, Hộ Pháp làng nghề còn đúc các pho tượng theo tín ngưỡng thờ Mẫu

Tại con hẻm nhỏ dẫn vào chùa Giác Hải hiện tại có khoảng 10 hộ chế tác tượng Phật. Trong đó, được chia thành hai nhánh chính theo gia đình ông Lê Văn Chánh và gia đình ông Mai Văn Lai. Ông Tuấn quản lý cơ sở riêng của mình, còn các em Mai Văn Tình, Mai Văn Kiệt tiếp quản cơ sở mang tên người cha - Mai Văn Lai. Theo ông Tuấn, trước đây cả 11 anh em trong gia đình ông đều theo nghề cũ. Hiện tại, nhiều người đã chuyển hướng sang kinh doanh mặt hàng khác.

Tiếng thở dài nơi làng nghề đúc tượng Phật chùa Giác Hải ảnh 4

Các hình tượng theo tín ngưỡng Thờ Mẫu

Theo cha học và làm nghề từ nhỏ nên hơn ai hết ông Tuấn hiểu và trân trọng giá trị của những pho tượng chế tác. Với khách đến mua tượng, ông Tuấn luôn tin vào hai chữ “nhân duyên” như cách đạo Phật vẫn dạy.

Tại cơ sở chế tác của ông Tuấn có đủ loại tượng Phật, Bồ Tát, các vị Hộ Pháp. Ngoài ra còn có các vị thần thánh trong tín ngưỡng Đạo Mẫu như Mẫu Thượng Thiên, Mẫu Thượng Ngàn, Mẫu Linh Sơn... Sự đa dạng loại hình, khiến mỗi người nghệ nhân luôn phải miệt mài học hỏi, am hiểu sâu sắc mới có thể làm toát lên được phần “hồn” của pho tượng.

Tiếng thở dài nơi làng nghề đúc tượng Phật chùa Giác Hải ảnh 5

Nghệ nhân Mai Văn Tuấn kể chuyện lịch sử làng nghề

Để hình thành nên một pho tượng hoàn chỉnh trải qua rất nhiều thời gian và công đoạn khác nhau. Từ việc tạo mẫu khuôn, đúc bê tông, trát thạch cao, chạm khắc, tô vẽ... Mỗi pho tượng gửi gắm tâm tư tình cảm, sự thành kính của chủ thể sáng tạo đối với hình mẫu thờ tự. Và vì thế, dù là sản phẩm thương mại, nhưng các nghệ nhân tại đây dành sự kính bái đặc biệt. Bản thân họ mong rằng khi pho tượng được thỉnh đi nơi khác vẫn luôn được kính trọng như thế.

Giữ nghề bằng đức tin sâu thẳm

Giữa dòng chảy xô bồ của thời đại, làng nghề đúc tượng Phật truyền thống chùa Giác Hải cũng rơi vào cảnh đìu hiu như nhiều làng nghề khác. Ông Tuấn kể, từ khá lâu, làng nghề vắng khách hẳn. Đặc biệt, khoảng 5 năm gần đây, có những tháng, cơ sở của ông Tuấn không bán được bất cứ mặt hàng nào. Lý do đơn giản là hiện tại trên thị trường xuất hiện quá nhiều các loại hình tượng như gỗ, đá và đặc biệt là tượng nhựa. Tượng nhựa dễ sản xuất đồng loạt, hình ảnh, mẫu mã tinh xảo, giá thành thấp nên được nhiều người lựa chọn.

Tiếng thở dài nơi làng nghề đúc tượng Phật chùa Giác Hải ảnh 6

Người thợ trẻ Nguyễn Hoàng Tuấn chăm chú bên pho tượng

Sự khó khăn thị trường khiến việc chế tác tượng Phật ở làng nghề ngày một ít đi. Như nhà ông Tuấn trước đây cả 2 vợ chồng cùng làm. Vào dịp cao điểm phải thuê thêm nhân công. Nhưng hiện tại, ở cơ sở chỉ còn mình ông Tuấn trông coi. Nhiệm vụ chính của ông là chỉnh trang các sản phẩm sẵn có, lau dọn bụi bẩn và chờ khách. Ông Tuấn nói “Bây giờ, làng nghề vắng như chùa Bà Đanh, chúng tôi chờ khách như chờ trúng số độc đắc”.

Tình cảnh đó cũng rơi vào cơ sở Mai Văn Lai do ông Mai Văn Tình đang tiếp quản. Ở cơ sở Lê Văn Chánh, cơ sở Hai Tân... cùng chung cảnh ngộ. Ông Mai Văn Tình chia sẻ: “Giờ lợi nhuận hằng tháng không đủ để chi trả các khoản phí liên quan. Nhưng là nghề cha ông để lại không lẽ bỏ ngang”.

Tiếng thở dài nơi làng nghề đúc tượng Phật chùa Giác Hải ảnh 7

Nghệ nhân Mai Văn Tình buồn bã khi làng nghề ngày một vắng khách

Sản phẩm không có thị trường, chủ cơ sở gặp khó, kéo theo đời sống người làm công hết sức bấp bênh. Người trẻ ở các gia đình làng nghề vì thế chẳng mấy ai mặn mà với việc phát triển nghề cũ. Anh Nguyễn Hoàng Tuấn, 38 tuổi, người làm công tại cơ sở Hai Tân nói: “Tôi theo nghề này cũng được 20 năm rồi, nhưng thu nhập ít khi ổn định. Tính trung bình mỗi tuần tôi nhận khoảng trên dưới 2 triệu tiền công”. Cụ thể, anh Tuấn được trả lương theo khối lượng công việc, tiền trả vào cuối tuần. Từ mức thu nhập này, dễ hiểu khi làng nghề đúc tượng Phật chùa Giác Hải ngày một thưa dần tiếng gò, đục.

Điều đặc biệt, với những người như nghệ nhân Mai Văn Tuấn, Mai Văn Tình... họ vẫn miệt mài theo công việc của mình bằng một niềm tin tâm linh sâu thẳm.

TIN LIÊN QUAN
Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
(Ngày Nay) - Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, ngày 15/11, Bảo tàng - Thư viện Bà Rịa-Vũng Tàu (Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh) tổ chức khai mạc Không gian trưng bày chuyên đề “Khảo cổ học ven biển, hải đảo Thành phố Hồ Chí Minh - Những phát hiện mới giai đoạn 2020 -2025”.
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
(Ngày Nay) - Chiều 15/11, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế (thành phố Huế) cho biết, thành phố đã ban hành các quyết định triển khai ba chính sách giảm phí tham quan các điểm di tích thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế dành cho du khách sử dụng các tuyến giao thông du lịch mới, khách tham dự hội nghị, hội thảo, triển lãm (du lịch MICE) và khách sử dụng dịch vụ khám, chữa bệnh (du lịch y tế). Đây là các chính sách nhằm kích cầu du lịch của UBND thành phố Huế.
Nga tái khẳng định lập trường đàm phán về Ukraine
Nga tái khẳng định lập trường đàm phán về Ukraine
(Ngày Nay) - Ngày 15/11, Ngoại trưởng Sergei Lavrov khẳng định lập trường đàm phán của Moskva về Ukraine tiếp tục hướng tới các mục tiêu do Tổng thống Vladimir Putin đề ra hồi tháng 6/2024. Trong khi đó, phía Mỹ cho biết đang thúc đẩy đối thoại trực tiếp giữa Nga và các nước châu Âu về giải pháp cho cuộc xung đột.
Nghệ sĩ Đặng Văn Phúc chụp hình với một tiểu thương của khu chợ
“Chạm Đồng Xuân”: khám phá những “kho báu” nghệ thuật ẩn giấu trong lòng chợ
(Ngày Nay) - Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 từ 13-28/11/2026 , chương trình “Chạm Đồng Xuân”, với sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB), mang đến một hành trình trải nghiệm nghệ thuật độc đáo, nơi công chúng có thể tìm kiếm những “kho báu” sáng tạo ẩn mình giữa không gian giao thương tuổi đời hơn một thế kỷ.
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
(Ngày Nay) - Lễ trao giải Giải thưởng Truyền hình giải trí Châu Á lần thứ 31 - năm 2026 (31 st Asian Television Awards 2026 - ATA2026) diễn ra trong hai đêm 13 và 14/11/2026 tại Nhà hát Hòa Bình, TP.Hồ Chí Minh, quy tụ hơn 400 nghệ sĩ, nhà sản xuất, nhà làm phim và lãnh đạo các đài truyền hình châu Á và Việt Nam.
Các tác giả giao lưu, chia sẻ tâm huyết sáng tác sách tranh thiếu nhi tại chương trình “Gọi tên yêu thương, ươm mầm cảm xúc” vào sáng 14/11.
Các tác giả tìm cách giữ sức hút cho sách tranh thiếu nhi thời AI
(Ngày Nay) - Trước sự phát triển của AI và các hình thức đọc số, những người viết sách tranh thiếu nhi lựa chọn đầu tư vào câu chuyện, hình ảnh và cảm xúc; đồng thời đề cao vai trò đồng hành của cha mẹ để nuôi dưỡng thói quen đọc, giúp trẻ gắn bó với sách từ những năm đầu đời.