Mỗi di tích mang một câu chuyện riêng nhưng cùng gặp nhau ở điểm chung: đều là những dấu ấn văn hóa - tín ngưỡng lâu đời, gắn bó mật thiết với cộng đồng cư dân ven sông. Đình Phúc Xá lưu giữ ký ức về Thành hoàng làng, niềm tự hào về Thái úy Việt Quốc công Lý Thường Kiệt cùng nghi lễ rước văn độc đáo. Chùa An Xá bảo tồn chuông cổ An Xá - Bảo vật quốc gia. Tại Gia Thượng, Đền Rừng là trung tâm tín ngưỡng dân gian tiêu biểu, cùng với đình Gia Thượng tạo nên một quần thể văn hóa - tâm linh đặc sắc bên bờ sông Hồng.

Những di tích ấy góp phần tạo nên chiều sâu văn hóa đặc trưng của Bồ Đề. Đó không chỉ là những công trình kiến trúc tín ngưỡng, mà còn là nơi lưu giữ ký ức lịch sử, niềm tin dân gian và bản sắc cộng đồng. Người dân nơi đây mong muốn gìn giữ lễ hội đình Phúc Xá và nghi lễ rước nước Đền Rừng, hướng tới công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; đây không đơn thuần là mong muốn có thêm danh hiệu, mà còn là cách trao truyền đạo lý uống nước nhớ nguồn, lòng biết ơn tiền nhân, Thánh thần và dòng sông đã bồi đắp nên vùng đất này.

Dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng, do Thành ủy và Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội định hướng phát triển, được kỳ vọng trở thành trục không gian xanh, góp phần mở rộng và tái thiết không gian đô thị Thủ đô. Trong tầm nhìn ấy, hệ thống di tích của phường Bồ Đề có thêm cơ hội để được nhận diện, gìn giữ và phát huy như những điểm nhấn văn hóa, du lịch và giáo dục bên bờ sông Hồng.

Từ lợi thế đó, phường Bồ Đề có thể từng bước hình thành tuyến tham quan di sản ven sông, kết nối các điểm di tích từ Bắc Biên đến Gia Thượng bằng đường bộ và đường sông. Hành trình ấy không chỉ đưa du khách đến với đình Phúc Xá, chùa An Xá, đền Đức Ông Đào Kỳ, đền Mẫu Thoải, Đền Rừng, Đền Núi và đình Gia Thượng, mà còn giúp họ cảm nhận rõ hơn mạch nguồn văn hóa, tín ngưỡng và đời sống cộng đồng đã bồi đắp nên vùng đất này qua nhiều thế hệ.

Xa hơn, các điểm di tích có thể liên kết với những tuyến du lịch văn hóa, du lịch tâm linh và du lịch trải nghiệm ven sông Hồng của Thủ đô, qua đó giới thiệu rộng rãi hơn giá trị di sản Bồ Đề tới du khách trong nước và quốc tế. Khi được đặt trong một hành trình tham quan có chiều sâu, mỗi di tích không chỉ là một điểm dừng chân, mà còn là một câu chuyện về lịch sử, tín ngưỡng, con người và không gian văn hóa ven sông.

Quần thể di tích Bắc Biên - Gia Thượng là điểm đến hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách quốc tế đến tham quan, tìm hiểu lịch sử và văn hóa địa phương. (Ảnh: Bình An)

Song song với trải nghiệm trực tiếp, phường Bồ Đề có thể kết hợp ứng dụng công nghệ số với đội ngũ thuyết minh viên, hướng dẫn viên cộng đồng tại các điểm di tích. Việc xây dựng đội ngũ thuyết minh viên, hướng dẫn viên cộng đồng là cần thiết. Du khách có thể tiếp cận thông tin nền qua mã QR, website, hình ảnh, video, tư liệu số hoặc tham quan trực tuyến; đồng thời được lắng nghe những câu chuyện về lịch sử làng xã, nghi lễ truyền thống và ký ức cộng đồng từ chính người địa phương.

Trong lĩnh vực số hóa di sản, Đền Rừng đã có những bước đi tiên phong với việc xây dựng trang thông tin điện tử riêng, triển khai đăng ký đặt cung hầu Thánh trực tuyến, ứng dụng công nghệ thực tế ảo VR360, tham quan đền từ xa. Đây là mô hình đáng tham khảo để các di tích khác nghiên cứu, lựa chọn cách làm phù hợp nhằm mở rộng khả năng tiếp cận di sản, phục vụ cộng đồng ở xa, hỗ trợ giáo dục thế hệ trẻ và nghiên cứu học thuật.

Sự kết hợp giữa công nghệ số và giọng kể con người sẽ giúp hành trình tham quan di sản Bồ Đề vừa hiện đại, vừa có chiều sâu văn hóa. Bởi di sản không chỉ cần được lưu trữ bằng công nghệ, mà còn cần được kể lại bằng con người, bằng ký ức, niềm tin và tình yêu dành cho vùng đất đã nuôi dưỡng cộng đồng này.

Bên cạnh đó, phường Bồ Đề có thể đẩy mạnh các chương trình giáo dục trải nghiệm dành cho học sinh, sinh viên trên địa bàn. Thông qua các hoạt động tham quan, tìm hiểu nghi lễ truyền thống, tín ngưỡng dân gian và lịch sử Thăng Long - Hà Nội, kết hợp với tọa đàm, workshop và trải nghiệm văn hóa dân gian, các giá trị di sản sẽ được truyền tải sinh động, gần gũi hơn tới thế hệ trẻ.

Nhiều đoàn học sinh trên địa bàn thành phố lựa chọn Đền Rừng (Bồ Đề, Hà Nội) làm không gian trải nghiệm văn hóa, tín ngưỡng. (Ảnh: Bình An)

Nếu được quan tâm đầu tư và phát huy đúng hướng, quần thể di tích lịch sử - văn hóa của phường Bồ Đề hoàn toàn có thể lan tỏa giá trị trên phạm vi toàn thành phố, trở thành một địa chỉ đỏ về giáo dục văn hóa, lịch sử và truyền thống. Đồng thời, nơi đây có thể trở thành điểm kết nối quan trọng trong các hành trình du lịch văn hóa ven sông Hồng, góp phần quảng bá hình ảnh một vùng đất giàu ký ức, giàu niềm tin và giàu bản sắc tới bạn bè trong nước và quốc tế.

Bên bờ sông Hồng, đình Phúc Xá vẫn sáng đèn hương khói. Chùa An Xá vẫn giữ tiếng chuông cổ vọng về từ hàng trăm năm trước. Đền Mẫu Thoải vẫn hướng ra cửa sông. Đền Rừng vẫn đón chào người dân và du khách tìm về dưới những bóng bồ đề bình an.

Từ trên cao nhìn xuống, quần thể di tích ấy hòa quyện vào nhau như một “dải lụa văn hóa tâm linh” tiêu biểu của phường Bồ Đề, uốn lượn bên dòng sông Hồng và ôm trọn ký ức của vùng đất Thăng Long ngàn năm văn hiến.

Bồ Đề - vùng đất địa linh nhân kiệt, nơi lưu giữ ký ức, niềm tin và truyền thống qua nhiều thế hệ; một không gian di sản bên sông Hồng đang từng bước khơi mở những giá trị mới trong dòng chảy phát triển của Thủ đô. Nơi đây hứa hẹn trở thành địa chỉ đỏ về giáo dục lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng; đồng thời là điểm đến giàu bản sắc trên bản đồ văn hóa, du lịch của Hà Nội trong tương lai.