Ba năm trước, Hà Nội là nơi đầu tiên có Nghị quyết chuyên đề về công nghiệp văn hóa. Để rồi, những sản phẩm sáng tạo hiện diện khắp nơi cùng với việc kết nối hơn 100 không gian sáng tạo trong thành phố đã giúp Thủ đô tạo được bản sắc riêng trong việc lưu giữ truyền thống, định hình hiện tại và hướng tới tương lai.
____________________
Ba năm qua, nhiều di sản văn hóa, thiết chế văn hóa với các hoạt động sáng tạo độc đáo đã trở thành thương hiệu, điểm nhấn của Hà Nội như: Chương trình trải nghiệm “Ngọc Sơn - đêm huyền bí”; chương trình tham quan trải nghiệm “Đêm thiêng liêng 2” và “Đêm thiêng liêng 3” vào buổi tối thứ Sáu và thứ Bảy hàng tuần tại di tích Nhà tù Hỏa Lò và chuỗi các hoạt động sáng tạo văn hóa nghệ thuật, giáo dục sáng tạo tại không gian di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám và Trung tâm điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội tại Bảo tàng Hà Nội.
Bước sang năm 2025, để tiếp tục phát triển công nghiệp văn hóa trong kỷ nguyên mới, Hà Nội đã xây dựng Dự thảo Nghị quyết về khu phát triển thương mại và văn hóa (Thực hiện khoản 8 Điều 21 Luật Thủ đô) và Dự thảo Nghị quyết quy định về tổ chức và hoạt động của Trung tâm Công nghiệp văn hóa (thực hiện theo khoản 7 Điều 21 Luật Thủ đô). Hai dự thảo này đang được lấy ý kiến rộng rãi trong nhân dân, là những điều khoản cụ thể hóa mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa Hà Nội trở thành kinh tế mũi nhọn, phát huy hết giá trị, tiềm năng của văn hóa Hà Nội.
Thành lập khu phát triển thương mại và văn hóa tại các tuyến phố, làng nghề
Theo dự thảo Nghị quyết Hà Nội đưa ra, khu phát triển thương mại và văn hóa được thành lập trên cơ sở khu phố, tuyến phố, làng nghề, điểm dân cư nông thôn hiện hữu để huy động nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển các hoạt động thương mại, văn hóa, du lịch tại khu vực có lợi thế về vị trí thương mại, không gian văn hóa trên cơ sở bảo đảm các tiêu chuẩn, điều kiện về văn hóa kinh doanh, an ninh, trật tự, bảo vệ môi trường cao hơn so với quy định chung để thu hút, phát triển du lịch, phát huy giá trị văn hóa, thúc đẩy các hoạt động thương mại trên địa bàn, cải thiện điều kiện sống của người dân, bảo tồn các ngành, nghề truyền thống.
 |
Khu phát triển thương mại và văn hóa thành lập trên cơ sở tự nguyện, tự quản; bảo đảm sự đồng thuận của đa số đại diện cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, hộ gia đình trong khu vực; đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch. Nhà nước ưu tiên đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội, cải thiện cảnh quan, môi trường của khu phát triển thương mại và văn hóa...
Một trong những điểm nhấn quan trọng trong dự thảo Nghị quyết quy định về tổ chức và hoạt động của trung tâm công nghiệp văn hóa (Thực hiện Khoản 7 Điều 21 Luật Thủ đô) là các chính sách ưu đãi và hỗ trợ phát triển công nghiệp văn hóa, đặc biệt là việc dành ưu tiên trong quy hoạch, đầu tư cơ sở hạ tầng, cũng như hỗ trợ nguồn lực cho các dự án đầu tư mới vào ngành công nghiệp văn hóa.
Trung tâm công nghiệp văn hóa, tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh trong trung tâm công nghiệp văn hóa được ngân sách Nhà nước các cấp của thành phố hỗ trợ lãi suất vay vốn để đầu tư sản xuất, kinh doanh; hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao trong các ngành công nghiệp văn hóa; hỗ trợ tham gia các chương trình xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch của thành phố…
 |
Truyền thống văn hóa từ “duy trì” sang “thổi hồn”
Theo PGS.TS Bùi Thị An (Đại biểu Quốc hội khóa XIII, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội), văn hóa là hồn cốt của dân tộc. Hà Nội đã và đang tập trung triển khai nhiều chương trình, kế hoạch, giải pháp… nhằm quảng bá văn hóa cả ở trong nước và quốc tế.
“Việc thành lập các khu phát triển thương mại và văn hóa sẽ phát huy được lợi thế so sánh, tiềm năng, thế mạnh về văn hóa của Hà Nội. Nhờ vậy, Hà Nội sẽ có thêm nhiều thuận lợi để phát triển các sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề. Hoạt động du lịch được tập trung hơn, không còn tản mạn, vừa góp phần quảng bá hình ảnh, vừa đem lại hiệu quả kinh tế. Từ đó góp phần phát triển du lịch, phát huy giá trị văn hóa, thúc đẩy hoạt động thương mại bảo tồn các ngành, nghề truyền thống”, PGS.TS Bùi Thị An chia sẻ.
 |
Hà Nội thành lập trung tâm công nghiệp văn hoá sẽ đem lại lợi ích to lớn cho sự phát triển kinh tế, văn hóa của Thủ đô. Đó cũng là quan điểm của PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội. Theo ông, các hoạt động của trung tâm nghiệp văn hóa sẽ góp phần bảo tồn và phát huy di sản văn hóa của Thủ đô, khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới trong lĩnh vực văn hoá; cung cấp không gian, cơ hội cho người dân tiếp cận và tham gia vào các hoạt động văn hoá nghệ thuật, làm phong phú thêm đời sống tinh thần và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.
Theo đó, Hà Nội đề xuất hình thành các khu vực dựa trên các tuyến phố, làng nghề, điểm dân cư nông thôn hiện hữu - nhưng được tái sinh với vai trò mới: Trung tâm của sự sáng tạo, giao thoa giữa thương mại, văn hóa và du lịch. Các khu phố không còn chỉ là nơi để ở, mà trở thành sân khấu để người dân trình diễn sản vật truyền thống, nghệ thuật dân gian.
 |
Du khách không còn chỉ là người qua đường, mà trở thành bạn đồng hành trong hành trình cảm nhận văn hóa Việt Nam. PGS.TS Bùi Hoài Sơn gọi đó là sự hiện đại hóa bản sắc một cách sâu sắc và bền vững. Ông khẳng định: “Chúng ta hoàn toàn có thể nhìn vào mô hình như “Creative Cluster” ở Thụy Điển, hoặc “Factory Berlin” tại Đức – những trung tâm sáng tạo tích hợp nghệ thuật, công nghệ và khởi nghiệp – để thấy rằng Hà Nội đang đi rất đúng hướng. Những trung tâm này không chỉ là điểm đến của các nghệ sĩ hay nhà khởi nghiệp mà còn là nơi kết nối cộng đồng, giáo dục và cả du lịch. Hà Nội nếu kiên định theo mô hình này, hoàn toàn có thể hình thành một hệ sinh thái sáng tạo bền vững, mang bản sắc riêng”.
Thủ đô Hà Nội ngàn năm văn hiến, thành phố mang trong mình hàng ngàn chiến tích, di tích lịch sử… đã từng nhiều lần thay đổi để thích ứng với thời cuộc, nhưng ở giai đoạn nào cũng không đánh mất bản sắc riêng vốn có. Giờ Thủ đô tiếp tục có những thay đổi mới trên hành trình đẩy mạnh công nghiệp văn hóa, làm mới văn hóa, làm mới lịch sử bằng nguồn năng lượng hiện đại. “Nếu đi đúng hướng, với sự kiên định trong chính sách, sự cầu thị trong cách làm và sự sáng tạo từ chính lòng dân thì Hà Nội hoàn toàn có thể trở thành một hình mẫu, không phải là bản sao của Paris, Seoul hay Tokyo, mà là một đô thị đổi mới trên nền tảng truyền thống riêng có”, PGS Bùi Hoài Sơn khẳng định.
Nếu đi đúng hướng, với sự kiên định trong chính sách, sự cầu thị trong cách làm và sự sáng tạo từ chính lòng dân thì Hà Nội hoàn toàn có thể trở thành một hình mẫu, không phải là bản sao của Paris, Seoul hay Tokyo, mà là một đô thị đổi mới trên nền tảng truyền thống riêng có.
PGS.TS Bùi Hoài Sơn
