Tạp chí Ngày Nay trân trọng giới thiệu bài phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ nhất Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia, nhiệm kỳ 2025-2030.
_____________________
Thưa các đồng chí trong đoàn chủ tịch Đại hội,
Thưa các đại biểu,
Tôi rất vui mừng tới dự Đại hội lần thứ nhất của Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia. Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, tôi xin gửi tới toàn thể các đồng chí và quý vị đại biểu lời chúc mừng tốt đẹp nhất, chúc đại hội thành công rực rỡ.
Thưa các đồng chí và các bạn,
Chúng ta đang bước vào giai đoạn bình minh của kỷ nguyên số, thời kỳ dữ liệu đã trở thành tài nguyên, tư liệu sản xuất quan trọng, trở thành "năng lượng mới", thậm chí là "máu" của nền kinh tế số. Chuyển đổi số, với dữ liệu là trung tâm, đang làm thay đổi căn bản cách chúng ta sống, làm việc, và phát triển. Cơ hội và thách thức của kỷ nguyên số đang ngang bằng đối với chúng ta. Nhiệm vụ của chúng ta, đặc biệt là của các đồng chí và các bạn ngồi đây lúc này là phải làm lệch trạng thái cân bằng hiện nay nghiêng về phía cơ hội.
Đảng và Nhà nước ta đã sớm nhận thức được tầm quan trọng của dữ liệu. Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã đề ra chủ trương "Chủ động tham gia vào các khuôn khổ pháp lý khu vực và toàn cầu để phát triển kinh tế số. Hoàn thiện pháp luật, chính sách về dữ liệu, quản trị dữ liệu, tạo thuận lợi cho việc tạo dựng, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu bảo đảm an toàn, an ninh mạng trong nước, tiến tới kết nối với khu vực ASEAN và quốc tế". Gần đây nhất, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã xác định rõ: dữ liệu là trung tâm của chuyển đổi số, là động lực quan trọng cho sự phát triển. Nghị quyết cũng đã đề ra các chính sách thí điểm, tạo hành lang pháp lý ban đầu cho việc thúc đẩy phát triển và khai thác dữ liệu. Nói đến dữ liệu phải quan tâm đến ba lĩnh vực: Đảm bảo dữ liệu chất lượng cao; Kết nối dữ liệu; Bảo mật dữ liệu.
 |
Với tinh thần cách mạng tấn công của người làm khoa học, chúng ta cần thẳng thắn thừa nhận rằng, hiện nay, việc quản trị và khai thác dữ liệu ở Việt Nam còn nhiều bất cập như : (1) Nhận thức về vai trò của dữ liệu chưa đầy đủ; (2) Hạ tầng dữ liệu còn phân tán, thiếu kết nối; (3) Nguồn nhân lực chất lượng cao về dữ liệu còn thiếu; (4) Khung pháp lý chưa hoàn thiện, đặc biệt là trong các lĩnh vực như bảo mật dữ liệu, bảo vệ quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân; (5) An ninh, an toàn dữ liệu còn nhiều thách thức, nguy cơ lộ lọt, mất thông tin còn cao.
Đặc biệt, chúng ta cần nhận thức rõ: quản trị dữ liệu không chỉ là vấn đề chính sách, mà còn là vấn đề công nghệ. Không có công nghệ, chúng ta không thể thu thập, lưu trữ, xử lý, phân tích và chia sẻ dữ liệu một cách hiệu quả và an toàn. Việt Nam đã có nhiều nỗ lực ứng dụng các công nghệ tiên tiến trong quản trị dữ liệu, đặc biệt là trong lĩnh vực Chính phủ điện tử và chuyển đổi số. Các nền tảng như cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cơ chế chia sẻ dữ liệu và các dịch vụ công trực tuyến đang giúp cải thiện đáng kể việc khai thác và quản lý dữ liệu. Tuy nhiên, các quy định về bảo vệ dữ liệu khi ứng dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), phân tích dữ liệu lớn (big data) hay công nghệ chuỗi khối (blockchain) vẫn đang ở mức độ thử nghiệm và thiếu định hướng phát triển cũng như quy định quản lý rõ ràng.
Trong bối cảnh đó, sự ra đời của Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia có ý nghĩa hết sức quan trọng. Tôi tin tưởng Hiệp hội sẽ là "Ngôi nhà chung của các Hiệp sĩ số", là "Ngọn cờ tiên phong" trong việc thực hiện Nghị quyết 57 và các Nghị quyết về khoa học, công nghệ... để đưa Việt Nam trở thành quốc gia số, với nền quản trị số, kinh tế số, xã hội số phát triển dựa trên dữ liệu "đúng-đủ-sạch-sống" của Việt Nam.
Để làm được điều đó, tôi đề nghị Hiệp hội tập trung vào nhiệm vụ trọng tâm sau:
Một là: nghiên cứu, đề xuất, hoàn thiện hành lang pháp lý về dữ liệu, tạo điều kiện cho dữ liệu được tập hợp, lưu chuyển, kết nối, chia sẻ và được khai thác tối đa, nhưng vẫn bảo đảm an ninh, an toàn và chủ quyền dữ liệu. Bộ Công an đang xây dựng Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và Luật An ninh mạng sửa đổi (bổ sung thêm chức năng quản lý nhà nước về an toàn thông tin mạng) và dự kiến trình Quốc hội thông qua ngay trong năm 2025. Đồng thời, trình Chính phủ ban hành các Nghị định hướng dẫn Luật Dữ liệu 2024, vì vậy cần ưu tiên tập trung mọi nguồn lực cho nhiệm vụ này.
 |
Hai là: phát huy vai trò nòng cốt trong việc xây dựng, phát triển, khai thác và làm giàu dữ liệu quốc gia, tập trung vào bốn trụ cột chính: con người, vị trí, hoạt động và sản phẩm.
Ba là: chủ động, tích cực ứng dụng, làm chủ, tiến tới tự chủ các công nghệ dữ liệu cốt lõi, đặc biệt là công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (big data), chuỗi khối (blockchain), và điện toán đám mây.
Nhân Hội nghị này, Tôi đặc biệt nhấn mạnh vai trò của Hiệp hội trong một số chương trình, sáng kiến trọng điểm:
Phải: "Phát triển thị trường Dữ liệu cho Phát triển bền vững": Xây dựng thị trường dữ liệu quốc gia, triển khai sàn dữ liệu để phục vụ nghiên cứu, phát triển khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, cung cấp các sản phẩm, dịch vụ liên quan đến dữ liệu phục vụ phát triển bền vững kinh tế - xã hội.
Cần: Xây dựng nền tảng Al mở quốc gia giúp cho các doanh nghiệp có thể dễ dàng tiếp cận ứng dụng AI và lưu ý rằng đó là AI Việt Nam.
Nhanh chóng: Phổ cập hiểu biết về Dữ liệu cho mọi người dân. Nâng cao nhận thức, kiến thức và kỹ năng về dữ liệu cho toàn xã hội, nhất là giá trị và tầm quan trọng của việc bảo vệ dữ liệu cá nhân, cũng như việc tuân thủ các quy định pháp lý.
Sớm: Tổ chức các cuộc thi thách thức đối mới sáng tạo dựa trên dữ liệu để khuyến khích cộng đồng đưa ra các giải pháp sáng tạo dựa trên dữ liệu, tạo ra sân chơi để phát huy tối đa tiềm năng con người trong lĩnh vực khoa học, công nghệ.
Tiếp tục: Tăng cường năng lực tự chủ về công nghệ dữ liệu: Ưu tiên, khuyến khích, tạo cơ chế để các sản phẩm công nghệ dữ liệu "Make in Viet Nam" có thể cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường.
Bốn là: Hỗ trợ đẩy mạnh xây dựng hạ tầng dữ liệu tiên tiến, bao gồm cả các trung tâm dữ liệu do Nhà nước và doanh nghiệp tư nhân đầu tư.
Năm là: Tăng cường hợp tác quốc tế, học hỏi kinh nghiệm, thu hút nguồn lực, và tham gia vào các sáng kiến toàn cầu về dữ liệu.
Sáu là: Xây dựng cơ chế thực thi và giám sát hiệu quả. Các cơ quan nhà nước, với vai trò đầu tàu của Bộ Công an, Bộ khoa học và công nghệ, một số bộ ngành liên quan cần có hệ thống giám sát chặt chẽ và đồng bộ hơn trên nền tảng ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số để bảo đảm các quy định pháp luật được tuân thủ đầy đủ.
Bảy là: Bảo mật dữ liệu, xây dựng hệ thống bảo vệ sản phẩm, bảo vệ dữ liệu, phát triển dịch vụ bảo mật dữ liệu, xây dựng hệ thống tiêu chuẩn bảo mật dữ liệu, hình thành ngành công nghiệp bảo vệ dữ liệu.
Trong kỷ nguyên số, không làm chủ dữ liệu đồng nghĩa với việc mất chủ quyền, an ninh dữ liệu và cơ hội phát triển. Chuyển đổi số và phát triển dữ liệu là cơ hội lịch sử để Việt Nam bứt phá.
Tôi kêu gọi toàn thể cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân, các nhà khoa học, các chuyên gia, các cơ quan, tổ chức, và toàn xã hội hãy chung tay, góp sức cùng Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia thực hiện thắng lợi sứ mệnh này.
Đảng và Nhà nước sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi, hỗ trợ tối đa cho sự phát triển của lĩnh vực dữ liệu, để Việt Nam sớm trở thành một quốc gia số, một xã hội số, một nền kinh tế số thịnh vượng.
Chúc Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia ngày càng phát triển, đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Chúc Đại hội thành công tốt đẹp!
Xin trân trọng cảm ơn!
