Hoa nở từ khiếm khuyết

Cuộc sống sẽ tốt đẹp hơn khi phụ nữ yếu thế trở nên mạnh mẽ hơn, luôn hướng về phía trước, được lao động để thể hiện vai trò của mình trong sự phát triển đất nước.

_____________________

Trong thiên nhiên có rất nhiều loài hoa kiên cường, sức sống và vẻ đẹp vượt lên hoàn cảnh khó khăn như tam giác mạch mọc trên đá, hoa dại nở từ những vết nứt tường… Chúng cho thấy khả năng sinh tồn và vẻ đẹp tiềm ẩn có thể xuất hiện ngay cả trong những điều kiện khắc nghiệt nhất. Và trong cuộc sống, cũng có những bông hoa được nảy nở từ nghị lực và niềm tin của những phụ nữ khuyết tật.

“Hoa vải tái chế tạo sinh kế cho phụ nữ khuyết tật” là một trong những dự án đạt giải trong cuộc thi “Phụ nữ Thủ đô khởi nghiệp - chuyển đổi xanh” năm 2024 của Hà Nội, thậm chí được ban giám khảo “chốt đơn” và hứa hẹn hỗ trợ đưa sản phẩm ra thị trường. Trong dự án này, những tấm vải vụn được người khuyết tật bằng sự khéo léo và nghị lực của mình, tái chế thành tác phẩm nghệ thuật, giúp họ có sinh kế để tự chủ cuộc sống. Người khởi xướng dự án này là chị Phạm Thị Hiền, một giáo viên nghỉ hưu, là Chủ tịch Hội Người khuyết tật (NKT) quận Hoàn Kiếm (từ ngày 1/7 nơi này thuộc sự quản lý của Hội NKT TP Hà Nội).

Người khuyết tật chỉ gặp bất tiện một chút chứ không quá bi thương đâu. Nhưng nhờ cái sự bất tiện ấy mà chúng tôi lại có ưu điểm là chủ động tự tìm kiếm, tự tạo ra những thuận lợi để cuộc sống của mình được tốt hơn. Khi có nghề, có đam mê, thì như tất cả mọi người, chúng tôi sẽ phấn đấu hết mình.

Chị Trần Thị Ngọc Hiếu

Chị Hiền chia sẻ, chị và các chị em được học nghề làm hoa vải từ khóa học nghề khâu tay của nhà thiết kế thời trang Trịnh Bích Thủy hướng dẫn. Ban đầu chỉ có 5 chị em học. Đến năm 2024, chị Hiền chính thức khởi động dự án làm ra những bông hoa từ vải vụn, với mong muốn tạo sinh kế cho chị em. Bởi họ cho rằng, những tấm vải vụn thường bị coi là rác thải, không có giá trị sử dụng, nhưng nếu khéo léo tận dụng thì sẽ trở thành sản phẩm ý nghĩa, góp phần bảo vệ môi trường. Khóa học lần này thu hút đông học viên hơn và kéo dài hơn. Từ đây, chị Hiền chứng kiến nỗ lực vươn lên của các chị em khuyết tật, cùng nỗi đau đáu về khó khăn tìm việc làm. Chị tìm cách kết nối với các nhà xưởng, công ty thời trang may mặc để đồng hành hỗ trợ phụ nữ khuyết tật. Vừa đi tìm đầu ra, chị cũng trực tiếp hướng dẫn, chỉ dạy các hội viên nữ gia công sản phẩm hoàn thiện. Dưới bàn tay khéo léo và tâm huyết của chị em phụ nữ, tấm vải vụn thô ban đầu, dần biến hóa thành sản phẩm nghệ thuật độc đáo. Đó là những bông hoa đủ sắc màu, chiếc nơ nhỏ xinh, giỏ hoa, chiếc khẩu trang hay bức tranh tinh xảo... và có người mua. Không phải vì nó là sản phẩm của người khuyết tật, mà nó rất sinh động và khiến người ta không thể rời mắt.

Cô Phạm Thị Hiền (người đứng giữa) chụp ảnh lưu niệm cùng hai vị khách quý – bà Lê Thị Bích Trân, Phu nhân Thủ tướng Chính phủ Việt Nam và bà Cherie Blair, Phu nhân cựu Thủ tướng Anh.

Câu chuyện của chị Phạm Thị Hiền cũng tương đồng với hoàn cảnh của nhiều chị em khuyết tật trong dự án. Sinh năm 1965 tại Hà Nội, chị Hiền bị cơn sốt bại liệt cướp đi khả năng vận động từ rất sớm. Dù thiếu may mắn khi cơ thể bị khiếm khuyết, nhưng sâu thẳm suy nghĩ của mình, chị chưa bao giờ đầu hàng số phận. Chính sự động viên, yêu thương vô hạn từ gia đình đã giúp người phụ nữ này vượt qua đau đớn của di chứng bệnh tật, để lạc quan và đóng góp cho xã hội một cách bình đẳng. “Hơn ai hết, chúng tôi hiểu, với những người khuyết tật, việc có một công việc, một nguồn thu nhập không chỉ là nhu cầu vật chất mà còn là cách để họ hòa nhập cộng đồng, tìm lại được giá trị bản thân. Bởi thế mà khi thực hiện Dự án này, bạn biết không, có những chị em bình thường phải có người giúp đỡ, không thể tự sinh hoạt nhưng vẫn kiên trì nhờ người thân bế, cõng đến đây để làm hoa đó!”, chị Hiền chia sẻ.

“Di chứng của cơn sốt bại liệt hồi 4 tuổi khiến đôi chân không còn đi lại được. Tôi muốn được đi làm. Rồi tôi đi xin học nghề làm tranh đá quý. Nhưng thấy tôi đến, người ta thở dài. Họ sợ tôi làm mất thời gian đào tạo của họ”, chị Trần Thị Ngọc Hiếu (sống tại TP Hồ Chí Minh) – người phụ nữ khuyết tật nổi tiếng với các tác phẩm hoa làm từ vỏ ốc, đoạt giải thưởng sáng tạo của cuộc thi Phụ nữ khởi nghiệp lần thứ 4 do Hội LHPN Việt Nam tổ chức, kể lại. Hành trình của rất nhiều phụ nữ yếu thế, như chị, thường bắt đầu trong thiệt thòi như thế.

“Nhưng tôi có một thuận lợi là mê mẩn cái nghề làm tranh này. Ai chê gì tôi cũng kệ, mặc dù trong lòng đã khóc nhiều lần, vì đôi tay không làm theo cái đầu mình mong muốn”, chị Hiếu kể. Hơn 10 năm theo nghề, từ những tiếng thở dài, chị dần được giới làm nghề ca tụng là “thổi hồn vào đá”. Rồi chị chuyển từ làm tranh đá sang làm tranh vỏ ốc vì thấy có tính kinh tế và phù Những vỏ ốc vô tri bị bỏ đi, qua đôi tay của chị, trở lên lung linh, đa hình dạng và hữu dụng. Tranh và vật phẩm từ vỏ ốc do chị làm ra rất hút khách. Có những bức tranh chị mang đấu giá để giúp trẻ em nghèo, giúp đồng bào bị bão lũ miền Trung được khách mua đến vài chục triệu đồng. Chị quyết định mở cửa hàng, thu nhận học viên.

“Thật ra, người khuyết tật chỉ gặp bất tiện một chút chứ không quá bi thương đâu. Nhưng nhờ cái sự bất tiện ấy mà chúng tôi lại có ưu điểm là chủ động tự tìm kiếm, tự tạo ra những thuận lợi để cuộc sống của mình được tốt hơn. Khi có nghề, có đam mê, thì như tất cả mọi người, chúng tôi sẽ phấn đấu hết mình”, người phụ nữ ấy trải lòng.

Theo chuyên gia tâm lý, Th.S Lê Thị Thanh Hà (giảng viên tâm lý học, trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2), với phụ nữ yếu thế nói chung và phụ nữ khuyết tật nói riêng, họ đều có thế mạnh của họ. Nhưng có một định kiến là nhiều người cứ nhìn vào điểm yếu, khiếm khuyết mà quên đi thế mạnh của họ mà thôi. Dần dần, chúng ta đều nhìn họ bằng sự thương hại, thậm chí xem thường. Khó khăn của những phụ nữ này chính là tinh thần. Để làm cho họ tự tin hơn thì họ cần có sự ủng hộ, động viên rất lớn từ gia đình và xã hội; sự định hướng - khai phá sức mạnh tiềm ẩn trong mỗi cá nhân và sự duy trì liên tục tư duy, năng lượng tích cực trong suốt quả trình khởi nghiệp. “Điểm yếu cũng có thể trở thành thuận lợi. Vì họ nghĩ rằng mình ít lựa chọn hơn những người phụ nữ khác, nên họ rất cố gắng và tập trung. Ý chí khởi nghiệp của họ rất vững vàng, luôn tiến về phía trước, không sợ thất bại”, Th.S Lê Thị Thanh Hà nói.

Mới đây, chị Hiền cùng các chị em đã có dịp mang sản phẩm hoa vải của mình tới buổi gặp gỡ và trao đổi giữa Hiệp hội Nữ doanh nhân Việt Nam và Quỹ Cherie Blair Foundation for Women - một tổ chức quốc tế hoạt động vì quyền phụ nữ và trao quyền kinh tế cho nữ giới toàn cầu. Buổi gặp gỡ có sự tham dự của Phu nhân Thủ tướng Phạm Minh Chính - bà Lê Thị Bích Trân.

Hơn ai hết, chúng tôi hiểu, với những người khuyết tật, việc có một công việc, một nguồn thu nhập không chỉ là nhu cầu vật chất mà còn là cách để họ hòa nhập cộng đồng, tìm lại được giá trị bản thân.

Chị Phạm Thị Hiền

Tại đây, khi được thuyết trình về sản phẩm, chị Hiền nói rằng phụ nữ khuyết tật - những người từng mặc cảm, thiếu tự tin, nay đã có thể tự lập và tự hào với công việc của mình. Phu nhân Thủ tướng Việt Nam đã dành tặng phía Quỹ một món quà ý nghĩa được làm từ 12.000 mảnh vải vụn. Món quà trở thành biểu tượng sâu sắc cho tinh thần vượt khó, sáng tạo không ngừng của phụ nữ khuyết tật Việt Nam. Giờ đây, không chỉ là một nghề sinh kế, chị Hiền và các chị em còn mang sản phẩm hoa vải vụn của mình đến với các diễn đàn trong nước và quốc tế về bảo vệ môi trường, mở các lớp học dạy làm hoa vải cho trẻ em, đặc biệt là trẻ em khuyết tật.

Chị Ngọc Hiếu cũng ngày ngày dạy miễn phí cho những người mong muốn biến những thứ bỏ đi thành tác phẩm nghệ thuật. Vỏ ốc năm nào còn thấy cuộc đời sao bất công với mình, nay đã nở hoa, làm đẹp cho đời. Chị hiểu rằng, mỗi người đều nên nhìn nhận cuộc đời bằng nhiều hướng. Không ai quyết định được mình sinh ra lành lặn hay khuyết tật. Chỉ có sống và nỗ lực hết mình, làm tất cả bằng tình yêu thương từ trái tim thì sẽ chạm đến trái tim của người khác, sẽ góp sức được cho cộng đồng. Ước mơ trong tương lai của chị Hiếu là có thêm nhiều tác phẩm nghệ thuật vươn tầm thế giới để bạn bè quốc tế biết đến nhiều sản phẩm tinh tế do người Việt làm ra. Và chị sẽ giúp đỡ được nhiều hơn những người có hoàn cảnh không may trong cuộc sống, để không ai bị bỏ lại phía sau.

Không thể phủ nhận thực tế rằng phụ nữ có khả năng thay đổi cuộc sống. Những người phụ nữ yếu thế như chị Hiền, chị Hiếu, dù khởi đầu thiệt thòi, khiếm khuyết, nhưng được trao quyền đúng cách, được đối xử công bằng, tôn trọng... đã giúp họ làm nên nhiều điều kỳ diệu. Cuộc sống sẽ tốt đẹp hơn khi phụ nữ yếu thế trở nên mạnh mẽ hơn, luôn hướng về phía trước, được lao động để thể hiện vai trò của mình trong sự phát triển đất nước.