Trong bối cảnh nhu cầu tăng cao đối với kỹ sư công nghệ chip sau sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), nhiều công ty quốc tế đang tìm đến Việt Nam với nguồn nhân lực tài năng và chi phí lao động cạnh tranh hơn, đưa nước ta trở thành “thỏi nam châm” thu hút sự quan tâm của các ông lớn trong ngành công nghệ chip.
________________
“Thỏi nam châm” thu hút đầu tư bán dẫn
Việt Nam có những lợi thế chiến lược về phát triển công nghiệp bán dẫn với trữ lượng đất hiếm đứng thứ hai thế giới, vị trí địa lý cực kỳ thuận lợi (nằm ở trung tâm của khu vực đang chiếm tới 70% sản lượng sản xuất của ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu), nguồn nhân lực dồi dào và nhiều tiềm năng (1 trong 16 quốc gia đông dân nhất trên thế giới với dân số trẻ chiếm tỉ lệ cao, xếp hạng 44/133 nền kinh tế về đổi mới sáng tạo).
Trong lĩnh vực thu hút đầu tư bán dẫn, Việt Nam hiện có 174 dự án FDI trong lĩnh vực bán dẫn với tổng vốn đăng ký gần 11,6 tỷ USD. NVIDIA, tập đoàn công nghệ số một thế giới, đã ký thỏa thuận với một số đối tác về việc dịch chuyển chuỗi sản xuất từ các nước khác sang Việt Nam, với cam kết đầu tư từ 4-4,5 tỷ USD trong vòng 4 năm tới. Việc này sẽ giúp tạo thêm khoảng 4.000 việc làm trực tiếp và khoảng 40.000-50.000 việc làm gián tiếp trong những năm tới. So với Đài Loan hay Hàn Quốc, năng suất và mức lương của các kỹ sư Việt giúp Việt Nam trở thành một điểm đến hấp dẫn đối với các công ty quốc tế.
 |
| Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tiếp Chủ tịch Tập đoàn NVIDIA (Mỹ) Jensen Huang ngày 6/12/2024. |
Chính phủ Việt Nam đã có những động thái cụ thể trong việc phát triển nguồn lao động có trình độ tại Việt Nam nhằm thúc đẩy nền kinh tế công nghệ tiên tiến. Thủ tướng Chính phủ đã thành lập Ban Chỉ đạo; ban hành Chương trình Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050; Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050; Chỉ thị số 43/CT-TTg về việc đẩy mạnh đào tạo nhân lực cho ngành công nghiệp bán dẫn và một số ngành công nghệ số cốt lõi.
Cùng với đó, Việt Nam cũng đang đẩy mạnh hợp tác công tư, hợp tác trong nước, quốc tế, khơi thông, tận dụng mọi nguồn lực cho đào tạo, phát triển nguồn nhân lực phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn. Điển hình như hoạt động triển khai các chương trình của Quỹ Đổi mới sáng tạo và an ninh công nghệ (ITSI) thuộc Đạo luật Chip của Mỹ đã và đang hỗ trợ Việt Nam đào tạo 120 giảng viên, 4.000 sinh viên và chuyển giao chương trình đào tạo về đóng gói, kiểm thử chip cho 20 cơ sở đào tạo tại Việt Nam.
Sở hữu nguồn nhân lực kỹ thuật đầy triển vọng với tinh thần làm việc mạnh mẽ, Việt Nam giờ đây trở thành điểm đến vô cùng hấp dẫn đối với chúng tôi. Chúng tôi rất ấn tượng trước sự tận tụy và cam kết của các kỹ sư Việt Nam, những người luôn khao khát học hỏi và đóng góp.
CEO kiêm Chủ tịch Alchip Technologies Johnny Shen
“Có nhiều quốc gia trên thế giới muốn có khả năng lắp ráp, thử nghiệm và đóng gói (ATP) mà Việt Nam đang sở hữu”, ông Jose Fernandez, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Mỹ phụ trách phát triển kinh tế, năng lượng và môi trường cho biết.
Seoul AI Hub, một đơn vị nghiên cứu của Chính quyền đô thị Seoul, cũng có kế hoạch cung cấp chương trình thực tập ba tháng cho sinh viên Việt Nam, kết nối họ với các công ty thiết kế chip của Hàn Quốc. Bộ SME và Khởi nghiệp Hàn Quốc cũng đang hợp tác với Bộ Tư pháp của nước này để xây dựng các quy định về thị thực đơn giản hơn cho người Việt Nam.
 |
Hiện nay, số lượng lớn sinh viên Việt Nam đã lựa chọn theo đuổi lĩnh vực bán dẫn. Chính phủ Việt Nam cũng đã đạt mục tiêu đào tạo ít nhất 50.000 kỹ sư và nhà thiết kế chip vào năm 2030. Sức nóng của ngành bán dẫn đến từ sự kết hợp của nhiều yếu tố. Theo đó, hiện tại nhu cầu tuyển dụng kỹ sư chip đang tăng vọt trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo bùng nổ. Sự chuyển dịch chuỗi cung ứng đồng thời cũng thúc đẩy nhu cầu về nhân tài địa phương. Trong khi đó, tình trạng thiếu hụt lao động tại các nền kinh tế chip truyền thống như Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc), cũng như Mỹ, ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn khiến các nhà sản xuất quyết định tìm kiếm các nhân tài từ quốc gia khác.
Nhu cầu nhân lực chất lượng cao
Alchip Technologies, nhà cung cấp dịch vụ thiết kế chip AI hàng đầu của Đài Loan hiện đang mở rộng đội ngũ nghiên cứu và phát triển (R&D) tại Việt Nam. Công ty này có khả năng sẽ tăng số lượng nhân viên lên tới 100 nhân viên kỹ thuật trong vòng hai đến ba năm.
“Sở hữu nguồn nhân lực kỹ thuật đầy triển vọng với tinh thần làm việc mạnh mẽ, Việt Nam giờ đây trở thành điểm đến vô cùng hấp dẫn đối với chúng tôi. Chúng tôi rất ấn tượng trước sự tận tụy và cam kết của các kỹ sư Việt Nam, những người luôn khao khát học hỏi và đóng góp”, CEO kiêm Chủ tịch Alchip Technologies Johnny Shen cho biết.
 |
GUC và Faraday Technology, hai công ty cung cấp dịch vụ thiết kế chip liên kết cho TSMC và UMC cũng đang đẩy mạnh đầu tư vào Việt Nam để tìm kiếm các kỹ sư trẻ. Tương tự như vậy, nhiều công ty Hàn Quốc đã lựa chọn chuyển hướng sang Việt Nam, một phần để bù đắp tình trạng chảy máu chất xám tại thị trường trong nước.
Công ty bán dẫn BOS Semiconductors của Hàn Quốc đã có văn phòng đại diện tại Thành phố Hồ Chí Minh kể từ năm 2022, với vai trò chính là thiết lập nhóm hỗ trợ cho trụ sở chính. Tuy nhiên, so sánh hai nhóm đội ngũ nhân giữa Hàn Quốc và Việt Nam, chất lượng kỹ sư Việt Nam đã thuyết phục công ty này nâng cấp nhóm.
“Chúng tôi nhận thấy rằng Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm R&D. Điều đó thực sự bất ngờ. BOS hiện là đơn vị thiết kế chip AI cho các hãng xe như Hyundai, do đó mục tiêu tiếp theo mà chúng tôi hướng đến là có được một hệ thống trên chip (SoC) được thiết kế tại Việt Nam. Đó có thể hình thành xu thế thị trường”, ông Lim Hyung Jun, Giám đốc quốc gia của BOS Semiconductors cho biết.
Synopsys, nhà sản xuất công cụ thiết kế chip hàng đầu thế giới, nằm trong số các doanh nghiệp đầu tư tích cực nhất vào Việt Nam, nơi hiện có hơn 500 nhân viên tại nhiều trung tâm thiết kế nằm ở các thành phố.
 |
“Mức độ quan tâm của sinh viên và lực lượng lao động Việt Nam đối với ngành kỹ thuật bán dẫn, cùng nguồn tài trợ và các chương trình của chính phủ, đang góp phần đưa Việt Nam trở thành trung tâm nhân tài trong ngành bán dẫn”, ông Robert Li, Phó Chủ tịch phụ trách mảng bán hàng tại Đài Loan và khu vực Đông Nam Á của Synopsys nhấn mạnh.
Theo ông Li, đội ngũ Synopsys tại Việt Nam đang xử lý những thách thức quan trọng nhất đối với khách hàng. Một ví dụ điển hình là vai trò then chốt của nhóm trong việc phát triển chip thử nghiệm dựa trên chiplet kết nối UCIe đầu tiên trong ngành, được công bố vào năm 2023 với sự hợp tác của Intel. Theo đó UCIe, một tiêu chuẩn công nghiệp cho các kết nối đóng gói chip tiên tiến được hỗ trợ bởi các nhà sản xuất chip hàng đầu như Intel, TSMC và Samsung, công nghệ đang định hình lại bối cảnh ngành chip. Trong khi đó, chiplet đang định nghĩa lại quá trình thiết kế, sản xuất chip và nhóm Synopsys tại Việt Nam đang đi đầu trong quá trình chuyển đổi này.
Trên thực tế, nhu cầu về nhân lực có trình độ cao trong ngành bán dẫn tại Việt Nam lớn hơn nhiều so với nguồn cung, đặc biệt là trong thời kỳ hậu đại dịch COVID-19. Mặc dù một số chuyên gia, kỹ sư trong lĩnh vực này đã chuyển đến Việt Nam từ các quốc gia Đông Nam Á khác, chẳng hạn như Singapore, song vẫn còn nhiều dư địa cho nguồn nhân tài trong nước tìm kiếm cơ hội phát triển, khi các công ty công nghệ lớn đang mở rộng hoạt động tại Việt Nam.
Pegatron, một nhà cung cấp của Đài Loan sản xuất cho Apple và Microsoft, đang mong muốn mở rộng nhóm nhân tài kỹ thuật tại Việt Nam. Pegatron đã cung cấp học bổng cho sinh viên Việt Nam, đồng thời hợp tác với nhiều trường đại học để đồng thiết kế chương trình giảng dạy và cung cấp thiết bị, hướng tới đào tạo lực lượng lao động mà ngành công nghệ cần.
“Năng suất và chất lượng nhân tài tại Việt Nam đang tăng lên, nhưng xét theo động lực thị trường, nguồn cung nhân tài hiện chưa đáp ứng được nhu cầu, do đó bản thân các công ty như chúng tôi cũng sẽ tham gia nhiều hơn vào công tác đào tạo”, ông Chi-Liang Chen, Tổng giám đốc Pegatron Việt Nam cho biết.
