Sau một năm triển khai thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, nhiều chủ trương đột phá về giáo dục và đào tạo đã được thể chế hóa và từng bước đi vào cuộc sống.
____________________
Từ Nghị quyết 29-NQ/TW (năm 2013) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đến Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, giáo dục Việt Nam đã đánh dấu một cột mốc lịch sử, thể hiện sự quyết tâm chính trị ở tầm cao nhất, đặt giáo dục vào vị trí “quốc sách hàng đầu”, như chìa khóa quyết định tương lai dân tộc.
 |
Nếu năm 2025 là một năm đột phá về xây dựng thể chế giáo dục với 99 văn bản luật, nghị quyết, nghị định, thông tư được ban hành, trình ban hành thì năm 2026 - năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng – được kì vọng là năm giáo dục Việt Nam chuyển mạnh mẽ từ “hoàn thiện thể chế” sang “đổi mới thực chất”.
Lần đầu tiên trong một năm, 4 dự án Luật thuộc lĩnh vực giáo dục và đào tạo được Quốc hội thông qua gồm: Luật Nhà giáo; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục; Luật Giáo dục đại học (sửa đổi); Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi).
Đặc biệt hơn là Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo (Nghị quyết 71) do Bộ Chính trị ban hành ngày 22/8/2025. Rất nhiều đột phá về giáo dục được đưa ra: Cam kết chi tối thiểu 20% tổng chi ngân sách nhà nước cho giáo dục và đào tạo; tăng phụ cấp ưu đãi nghề tối thiểu 70% cho giáo viên mầm non, phổ thông và đạt 100% tại các vùng có điều kiện khó khăn, đặc biệt khó khăn. Chính sách an sinh học tập cũng được đề cao với mục tiêu miễn phí sách giáo khoa đến năm 2030, hoàn thành phổ cập mầm non cho trẻ em từ 3-5 tuổi cùng bậc trung học cơ sở…
 |
Theo GS.TS Dương Quý Sỹ, Ủy viên Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực, những định hướng lớn của Nghị quyết 71 đã từng bước được thể chế hóa thành chính sách và bắt đầu tác động trực tiếp đến người học, nhà giáo và cơ sở giáo dục. Nghị quyết 71 định vị lại hệ thống giáo dục Việt Nam với tầm nhìn dài hạn, giải pháp toàn diện và định lượng rõ ràng, thể hiện tư duy chiến lược và khát vọng phát triển giáo dục lên một tầm cao mới.
 |
Một chủ trương lớn chỉ thực sự có sức sống khi được hiện thực hóa bằng những việc làm cụ thể. Câu chuyện về hệ thống trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền, được dựng lên chỉ trong chưa đầy một năm, sẵn sàng đón học sinh vào năm học 2026-2027 là minh chứng sinh động cho việc một quyết sách giáo dục có thể được triển khai với tốc độ chưa từng có, khi cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc với quyết tâm cao.
Ngày 5/9, trong tiếng trống trường giục giã, hơn 1.000 học sinh Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Hạ Lang, phần lớn là người Tày và Nùng đã cùng nhau thắp lên khát vọng học tập trong kỉ nguyên mới. Triệu Thị Mai Phương, học sinh Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Hạ Lang hạnh phúc nói, bố mẹ phải dầm mưa dãi nắng kiếm tiền nuôi hai chị em ăn học, hai chị em luôn cố gắng học tập thật tốt. Với Phương, học tập là cách để em có thể đi xa hơn hoàn cảnh của gia đình. Ngôi trường mới là cơ hội để em thực hiện ước mơ của mình.
 |
Cùng với Mai Phương, hơn 113.000 học sinh khu vực biên giới Lào Cai, Điện Biên, Sơn La… đã được bước chân vào những ngôi trường đẹp như miền xuôi. Đưa trường học đến gần hơn với học sinh vùng biên là một chủ trương lớn của Chính phủ, nhằm tạo điều kiện học tập, ăn ở và sinh hoạt tốt hơn cho trẻ em tại các địa bàn còn nhiều khó khăn. Trong giai đoạn 1, có 108 trường phổ thông nội trú liên cấp được triển khai tại 19 tỉnh, thành phố.
Trước đó, năm học 2025-2026, 248 xã biên giới đất liền trên cả nước có 956 trường phổ thông nhưng trong đó chỉ có 22 trường phổ thông nội trú cấp trung học phổ thông (chiếm tỉ lệ 2,3%), 160 trường phổ thông bán trú cấp tiểu học và trung học cơ sở (chiếm 16,7%).
 |
Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn khẳng định, tạo công bằng và thu hẹp khoảng cách phát triển giáo dục giữa các vùng miền không thể chỉ do riêng ngành giáo dục thực hiện. Bộ GD-ĐT đã đề xuất Chính phủ trình Quốc hội Chương trình mục tiêu quốc gia về hiện đại hóa, đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, trong đó có nguồn lực hỗ trợ các địa phương xây dựng trường lớp, mở rộng cơ hội tiếp cận học tập. “Quan trọng nhất là các địa phương tiếp tục dành sự quan tâm thích đáng để đầu tư”, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, trước hết là kiên cố hóa trường học, xây dựng đủ trường, đủ lớp, tạo điều kiện để học sinh vùng sâu, vùng xa tiếp cận trường lớp thuận tiện hơn và có điều kiện học tập, trang thiết bị tốt hơn. Cùng với cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên là yếu tố quyết định để những ngôi trường mới phát huy hiệu quả, nếu chính sách tiền lương, phụ cấp… đủ sức giữ chân giáo viên.
 |
Cùng với việc đưa vào hoạt động các trường phổ thông nội trú liên cấp, Bộ GD- ĐT đang nỗ lực đưa các chính sách đột phá mới đi vào đời sống.
Năm 2026, Bộ GD-ĐT thực hiện sắp xếp lại hệ thống trường lớp, tinh gọn bộ máy giáo dục công lập. Công cuộc này đang trong giai đoạn triển khai theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đặt mục tiêu giảm ít nhất 30% đầu mối trên toàn quốc trước ngày 30/4/2027. Đến nay, các địa phương đã kết thúc giai đoạn thí điểm sáp nhập đầu mối vào ngày 30/8/2026 để kịp thời vận hành cho năm học mới 2026-2027. Song song với đó, các địa phương cũng thực hiện điều động giáo viên từ nơi thừa sang nơi thiếu, sắp xếp lại vị trí việc làm phù hợp…
Cũng năm nay, Bộ GD-ĐT quyết định lựa chọn một bộ sách giáo khoa để sử dụng thống nhất trên toàn quốc từ năm học 2026-2027. Việc đổi mới phương pháp dạy học gắn với STEM, năng lực số, ngoại ngữ… được đồng loạt triển khai từ đồng bằng đến miền ngược, từ Nam chí Bắc. Việc thể chế hóa các chính sách tiền lương và nâng phụ cấp ưu đãi nghề lên mức tối thiểu 70% trở thành động lực to lớn giúp củng cố niềm tin, giảm áp lực và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao gắn bó với bục giảng. Lộ trình nâng trình độ chuẩn được đào tạo đang bước vào giai đoạn về đích, trực tiếp chuẩn hóa và nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ giáo viên trên cả nước. Đi cùng với đó, cơ chế tăng cường tự chủ toàn diện và tối ưu hóa nguồn lực tài chính đang mở ra không gian quản trị hiện đại, tạo bước chuyển mạnh mẽ từ tư duy hành chính sang quản trị dựa trên kết quả thực chất...
 |
Thiết kế: Hồng Hải
