Đại đoàn kết toàn dân tộc là nguồn sức mạnh quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Để sức mạnh ấy được bồi đắp và lan tỏa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng vai trò của văn hóa – nền tảng tinh thần nuôi dưỡng lòng yêu nước, củng cố niềm tin và tạo dựng sự đồng thuận.
_______________
 |
Trong di sản tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đại đoàn kết toàn dân tộc là cội nguồn sức mạnh của cách mạng Việt Nam và văn hóa chính là nền tảng tinh thần bồi đắp sức mạnh ấy. Theo Người, để khối đại đoàn kết toàn dân tộc bền vững, không chỉ cần sự thống nhất về mục tiêu và ý chí, mà còn phải được nuôi dưỡng bằng những giá trị văn hóa chung, lòng yêu nước, truyền thống nhân ái, tinh thần khoan dung và niềm tin vào tương lai dân tộc.
Bước vào kỷ nguyên số, khi không gian mạng làm thay đổi sâu sắc cách con người tiếp cận thông tin, giao tiếp và kết nối với nhau, văn hóa càng trở thành "chất keo" gắn kết cộng đồng, tạo dựng sự đồng thuận xã hội và bồi đắp niềm tin giữa con người với con người. Điều đó cho thấy tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa không chỉ mang giá trị lịch sử mà còn là kim chỉ nam trong việc phát huy sức mạnh nội sinh, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và tạo động lực cho đất nước phát triển bền vững trong thời đại mới.
 |
Trong hành trình ấy, văn hóa không chỉ là giá trị cần được gìn giữ mà còn là nguồn lực kiến tạo sự đồng thuận, kết nối cộng đồng và khơi dậy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc – nền tảng để Việt Nam vững bước trong kỷ nguyên phát triển mới.
Theo GS, TS. Trần Thị Minh Tuyết – Giảng viên cao cấp khoa Tư tưởng Hồ Chí Minh, Học viện Báo chí & Tuyên truyền, để hiểu vì sao văn hóa có thể trở thành sức mạnh gắn kết cộng đồng và bồi đắp khối đại đoàn kết toàn dân tộc, cần trở lại với những luận điểm cốt lõi trong tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa. Trong đó, ký ức lịch sử và bản sắc dân tộc luôn được Người coi là nền tảng quan trọng để nuôi dưỡng lòng yêu nước, củng cố niềm tin xã hội và kết nối cộng đồng. “Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, lịch sử không chỉ là ký ức của quá khứ mà còn là nguồn sức mạnh tinh thần kết nối hiện tại với tương lai. Bởi vậy, Người luôn coi việc giữ gìn lịch sử, truyền thống và bản sắc văn hóa dân tộc là điều kiện quan trọng để nuôi dưỡng lòng yêu nước, củng cố niềm tin xã hội và bồi đắp khối đại đoàn kết toàn dân tộc”.
 |
Tại diễn văn khai mạc Hội nghị Văn hoá toàn quốc lần thứ nhất ngày 24/11/1946, Người đã khẳng định: “Văn hoá soi đường cho quốc dân đi”. Theo Người, văn hoá chính là sự kết tinh những giá trị tinh thần, trí tuệ và bản sắc của một dân tộc qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước. Để khơi dậy lòng yêu nước và ý thức gắn kết dân tộc, Người đặc biệt đề cao vai trò của lịch sử nước nhà qua câu thơ mở đầu cuốn "Lịch sử nước ta":
"Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam".
 |
"Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công” - Đó không chỉ là một lời phát biểu nổi tiếng của Chủ tịch Hồ Chí Minh mà còn là sự khái quát một quy luật phát triển của cách mạng Việt Nam. Tuy nhiên, để tạo nên khối đại đoàn kết bền vững, Người không chỉ nói đến việc tập hợp lực lượng mà luôn chú trọng xây dựng nền tảng tinh thần gắn kết con người với con người. Nền tảng ấy chính là văn hóa.
GS, TS. Trần Thị Minh Tuyết khẳng định, trong tư tưởng của Người, văn hóa vừa là lĩnh vực của đời sống tinh thần, vừa là hệ giá trị nuôi dưỡng lòng yêu nước, đạo đức, lối sống, tinh thần nhân ái và ý thức cộng đồng. Khi cùng chia sẻ những giá trị ấy, con người sẽ hình thành niềm tin vào lịch sử, vào dân tộc, vào mục tiêu phát triển chung. Chính niềm tin trở thành chất keo gắn kết xã hội, tạo nên sự đồng thuận và làm nên sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Có thể khái quát tư tưởng Hồ Chí Minh bằng một mạch logic xuyên suốt: văn hóa bồi đắp niềm tin; niềm tin tạo dựng sự đồng thuận; sự đồng thuận làm nên sức mạnh đại đoàn kết; còn đại đoàn kết là nguồn lực quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam.
 |
Bởi khi ký ức chung bị đứt gãy, niềm tin xã hội cũng bị bào mòn và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc khó có thể bền vững. Bản sắc văn hoá và lòng tự tôn lịch sử chính là điểm tựa tinh thần vững chãi nhất, kết nối mọi người dân Việt Nam không phân biệt giai cấp, tầng lớp, tôn giáo hay vùng miền. Khi hàng triệu con tim cùng chung một niềm tự hào về quá khứ hào hùng của cha ông, cùng chung lòng biết ơn với sự hy sinh của các thế hệ đi trước, khối đại đoàn kết toàn dân tộc mới có được một nền móng vững chắc, tự nhiên và vững bền nhất. Không thể có một khối đại đoàn kết thực sự nếu lòng dân bị chia rẽ, nếu lòng tự hào văn hoá và niềm tin lịch sử bị lung lay.
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, những người làm văn hóa, văn nghệ không chỉ là người sáng tạo cái đẹp mà còn giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng đời sống tinh thần, bồi đắp niềm tin và gắn kết cộng đồng. Người từng khẳng định trong thư gửi các họa sĩ nhân dịp Triển lãm hội họa năm 1951: "Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy".
Với Người, mỗi tác phẩm văn hóa, nghệ thuật chân chính phải hướng tới phục vụ nhân dân, khơi dậy lòng yêu nước, những giá trị nhân văn và tinh thần trách nhiệm với cộng đồng. Khi nghệ thuật chạm đến những giá trị chung của dân tộc, nó vừa mang ý nghĩa thẩm mỹ, vừa trở thành cầu nối cảm xúc, giúp con người tìm thấy sự đồng cảm, củng cố niềm tin và tăng cường sự đồng thuận xã hội.
 |
Bởi vậy, người làm văn hóa, văn nghệ mang trên mình trách nhiệm xã hội đặc biệt. Một tác phẩm giàu giá trị nhân văn có thể góp phần kết nối cộng đồng, lan tỏa niềm tự hào dân tộc; ngược lại, sự thiếu trách nhiệm trong sáng tạo hoặc cách nhìn nhận lệch lạc về lịch sử, văn hóa có thể làm suy giảm những giá trị chung vốn là nền tảng tinh thần của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa vì thế không chỉ đề cao vai trò của sáng tạo nghệ thuật mà còn nhấn mạnh sức mạnh kết nối của các giá trị chân - thiện - mỹ. Đó là những giá trị có khả năng vượt qua khác biệt, gắn kết con người với con người, cộng đồng với cộng đồng, góp phần tạo nên sức mạnh đoàn kết trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.
 |
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, sức mạnh của một quốc gia không chỉ được đo bằng tiềm lực kinh tế, khoa học - công nghệ hay quốc phòng, mà còn được thể hiện ở khả năng gìn giữ bản sắc, củng cố niềm tin xã hội và tạo dựng sự đồng thuận trong cộng đồng. Đó chính là sức mạnh mềm của văn hóa.
Lịch sử Việt Nam cho thấy, mỗi khi dân tộc đứng trước thử thách, điều tạo nên sức mạnh vượt qua khó khăn không chỉ là nguồn lực vật chất mà còn là lòng yêu nước, tinh thần cố kết cộng đồng và niềm tin vào tương lai đất nước. Những giá trị ấy được bồi đắp qua nhiều thế hệ bằng văn hóa, bằng giáo dục và bằng trách nhiệm của mỗi công dân đối với cộng đồng.
Điều đó đã được minh chứng sinh động qua đại lễ kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam (30/4/1975 – 30/4/2025), đại lễ 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9 (1945 – 2025)... Những chương trình nghệ thuật đỉnh cao cùng các khối diễu binh, diễu hành hào hùng không chỉ tái hiện một chặng đường lịch sử vẻ vang, mà còn khơi dậy mạnh mẽ lòng tự tôn dân tộc. Trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của đất nước, những giá trị tinh thần và bài học lịch sử vô giá ấy đang được lan tỏa sâu rộng trên các nền tảng số, bồi đắp niềm tự hào dân tộc và củng cố sự đồng thuận xã hội.
 |
Bởi vậy, phát triển văn hóa không chỉ nhằm gìn giữ di sản hay nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân mà còn là quá trình xây dựng nền tảng bền vững cho khối đại đoàn kết toàn dân tộc - nguồn sức mạnh nội sinh quan trọng nhất của đất nước trong mọi giai đoạn phát triển.
Những quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về văn hóa, con người và đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ có ý nghĩa đối với sự nghiệp cách mạng trong thế kỷ XX mà còn tiếp tục trở thành nền tảng tư tưởng cho quá trình hoạch định đường lối phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Qua từng thời kỳ, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn kế thừa, vận dụng và phát triển sáng tạo những giá trị cốt lõi ấy, phù hợp với yêu cầu của từng giai đoạn cách mạng.
“Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh công cuộc đổi mới, hội nhập quốc tế và chuyển đổi số, yêu cầu phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc càng được đặt ở vị trí chiến lược. Văn hóa không chỉ được xác định là mục tiêu của phát triển mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, củng cố niềm tin xã hội và tạo nền tảng tinh thần vững chắc cho sự phát triển bền vững của quốc gia. Tinh thần đó được thể hiện xuyên suốt trong các văn kiện của Đảng, đặc biệt là Văn kiện Đại hội XIII và tiếp tục được khẳng định mạnh mẽ tại Đại hội XIV, các nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương về xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Điểm gặp gỡ giữa tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng chính là việc đặt con người vào vị trí trung tâm của sự phát triển; coi văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, đồng thời xác định đại đoàn kết toàn dân tộc là động lực và nguồn sức mạnh to lớn để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc”, GS.TS Trần Thị Minh Tuyết khẳng định.
Nếu đại đoàn kết toàn dân tộc là mục tiêu xuyên suốt thì "thế trận lòng dân" chính là nền tảng để mục tiêu ấy trở thành hiện thực. Đó không phải là một khái niệm trừu tượng hay chỉ gắn với lĩnh vực quốc phòng, an ninh, mà là trạng thái xã hội được hình thành khi nhân dân tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, đồng thuận với chủ trương, chính sách của Nhà nước và sẵn sàng tham gia xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. "Thế trận lòng dân" được tạo nên từ niềm tin, sự đồng thuận và mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Đảng với nhân dân. Khi lòng dân yên, niềm tin được củng cố, mọi nguồn lực trong xã hội sẽ được khơi dậy; ngược lại, nếu niềm tin bị bào mòn, sự đồng thuận bị chia rẽ thì khối đại đoàn kết toàn dân tộc cũng sẽ chịu tác động.
