Đại đoàn kết toàn dân tộc là nguồn sức mạnh quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Để sức mạnh ấy được bồi đắp và lan tỏa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng vai trò của văn hóa – nền tảng tinh thần nuôi dưỡng lòng yêu nước, củng cố niềm tin và tạo dựng sự đồng thuận.
_________________
Đi qua chiều dài lịch sử đến kỷ nguyên phát triển mới, đại đoàn kết toàn dân tộc đã chuyển mình từ truyền thống quý báu thành "nguồn lực mềm" quyết định sức mạnh quốc gia. Trong môi trường số hóa, bảo vệ khối đại đoàn kết không chỉ là trách nhiệm của hệ thống chính trị mà còn là sứ mệnh của mỗi công dân.
 |
Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, mỗi khi dân tộc đứng trước những thử thách lớn lao, sức mạnh giúp đất nước vượt qua chưa bao giờ chỉ nằm ở tiềm lực kinh tế, quân sự hay điều kiện tự nhiên. Điều làm nên bản lĩnh Việt Nam chính là khả năng quy tụ lòng người, biến ý chí của hàng triệu con người thành sức mạnh thống nhất vì mục tiêu chung.
Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần khẳng định: đại đoàn kết toàn dân tộc là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, quyết định thành công của cách mạng. Trong tư tưởng của Người, đoàn kết không chỉ là phương thức tập hợp lực lượng mà còn là điểm tựa để phát huy mọi nguồn lực của đất nước. Người từng căn dặn: "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công." Đó không chỉ là lời hiệu triệu trong những năm tháng chiến tranh mà còn là tư tưởng có giá trị lâu dài đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay.
Nếu như trong quá khứ, sức mạnh đại đoàn kết giúp dân tộc giành độc lập, thống nhất đất nước thì trong thời bình, sức mạnh ấy tiếp tục được khẳng định bằng một ý nghĩa mới: trở thành nguồn lực mềm để phát triển quốc gia.
 |
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số, khoảng cách phát triển giữa các quốc gia không còn chỉ được quyết định bởi tài nguyên thiên nhiên hay quy mô dân số. Năng lực đổi mới sáng tạo, chất lượng nguồn nhân lực, khả năng thích ứng trước biến động và đặc biệt là mức độ đồng thuận xã hội đang trở thành những yếu tố quyết định sức cạnh tranh của mỗi quốc gia.
Một xã hội có niềm tin sẽ tạo điều kiện để các chủ trương, chính sách nhanh chóng đi vào cuộc sống. Một xã hội có sự đồng thuận sẽ huy động được trí tuệ, nguồn lực và trách nhiệm của toàn dân cho các mục tiêu phát triển. Ngược lại, nếu niềm tin bị bào mòn, sự chia rẽ gia tăng, dù sở hữu nhiều tiềm năng, đất nước cũng khó phát huy hết sức mạnh nội sinh.
Chính vì vậy, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục xác định nhiệm vụ: “Khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc, khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc”. Đây không chỉ là mục tiêu chính trị mà còn là định hướng phát triển mang tính chiến lược, đặt con người và sức mạnh đoàn kết của Nhân dân vào vị trí trung tâm của quá trình phát triển đất nước.
Nhìn lại những lát cắt được phản ánh trong bốn kỳ trước có thể thấy rõ điều đó. Từ đồng bào các dân tộc ở vùng cao Yên Phong cùng chung sức xây dựng quê hương, đến người dân ở đô thị Phù Vân đồng hành với chính quyền trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và chuyển đổi số; từ những giá trị lịch sử được khơi dậy qua điện ảnh đến vai trò định hướng của báo chí cách mạng... tất cả đều cho thấy đại đoàn kết không phải một khái niệm trừu tượng mà hiện diện trong từng việc làm, từng hành động và từng mối quan hệ giữa Đảng, chính quyền với Nhân dân.
 |
Đó cũng là lời khẳng định rằng, trong giai đoạn phát triển mới, đại đoàn kết không chỉ là nền tảng chính trị – xã hội mà còn là lợi thế cạnh tranh của quốc gia.
Nếu như những thách thức truyền thống thường hiện hữu bằng biên giới hữu hình thì trong kỷ nguyên số, nhiều nguy cơ lại xuất hiện từ những không gian vô hình.
Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, mỗi người vừa là người tiếp nhận thông tin, vừa có thể trở thành người phát tán thông tin. Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, công nghệ tạo ảnh, tạo giọng nói và video giả đã làm thay đổi hoàn toàn môi trường truyền thông. Một nội dung sai lệch nếu đánh trúng tâm lý đám đông có thể lan truyền với tốc độ chưa từng có, vượt xa khả năng kiểm chứng của các cơ quan chức năng. Đó là lý do vì sao, trong bối cảnh hiện nay, bảo vệ an ninh quốc gia không chỉ diễn ra trên biên giới, trên biển hay trong không gian thực, mà còn diễn ra trên mặt trận văn hóa, nơi từng dòng trạng thái, từng đoạn video hay từng hình ảnh có thể tác động trực tiếp đến nhận thức xã hội.
 |
Tuy nhiên, điều đáng suy ngẫm là công nghệ tự thân không tạo ra sự chia rẽ. Công nghệ chỉ làm cho thông tin lan truyền nhanh hơn. Điều quyết định một xã hội có bị chia rẽ hay không vẫn là mức độ bền vững của niềm tin giữa người dân với Đảng, Nhà nước và các thiết chế xã hội.
Trao đổi với Ngày Nay, Thượng uý Trần Hoàng Minh (Tổ Cảnh sát trật tự, Công an phường Phù Vân, tỉnh Ninh Bình) nhận định: “Điều mà các thế lực thù địch hướng tới không chỉ là phát tán một thông tin sai lệch, mà là từng bước làm xói mòn niềm tin của người dân đối với hệ thống chính trị và những giá trị nền tảng của xã hội. Theo bà, trong môi trường số, tốc độ lan truyền thông tin rất nhanh nhưng mức độ tác động lại phụ thuộc vào "sức đề kháng" của xã hội. Khi người dân được tiếp cận thông tin chính thống đầy đủ, chính sách được triển khai minh bạch, những vấn đề phát sinh được lắng nghe và giải quyết kịp thời thì các luận điệu xuyên tạc sẽ khó có điều kiện lan rộng và tạo hiệu ứng tiêu cực”.
Điều này cho thấy, thông tin sai lệch sẽ khó có thể gây tác động lớn nếu người dân có đầy đủ thông tin chính thống, có khả năng kiểm chứng và có niềm tin vào những giá trị đã được thực tiễn chứng minh. Ngược lại, nếu xuất hiện khoảng trống thông tin, sự chậm trễ trong phản hồi hoặc những vấn đề dân sinh kéo dài chưa được giải quyết, các thông tin xuyên tạc sẽ có cơ hội len lỏi và khuếch đại tâm lý hoài nghi.
Chẳng có thuật toán nào có thể thay thế niềm tin. Không có công nghệ nào tạo ra sự đồng thuận nếu thiếu những hành động thực chất vì nhân dân. Bởi vậy, xây dựng "thế trận lòng dân" trong kỷ nguyên số không thể chỉ được hiểu là tăng cường đấu tranh với thông tin xấu độc. Quan trọng hơn, đó là quá trình không ngừng củng cố niềm tin xã hội thông qua một nền quản trị minh bạch, một nền báo chí có trách nhiệm, một nền văn hóa giàu sức lan tỏa và một đội ngũ cán bộ thực sự gần dân, trọng dân, hiểu dân.
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: "Việc gì có lợi cho dân, ta phải hết sức làm. Việc gì có hại đến dân, ta phải hết sức tránh." Giá trị của lời dạy ấy hôm nay không chỉ nằm ở đạo đức công vụ mà còn là phương thức hiệu quả nhất để xây dựng sức đề kháng xã hội trước mọi âm mưu chia rẽ.
 |
Khi người dân cảm nhận được lợi ích chính đáng của mình được bảo đảm, được lắng nghe và được đối thoại bằng tinh thần cầu thị, những luận điệu xuyên tạc sẽ khó tìm được "mảnh đất" để tồn tại. Niềm tin khi ấy không còn là khái niệm mang tính cảm xúc, mà trở thành kết quả của những chính sách đúng đắn, những quyết định minh bạch và những hành động cụ thể trong đời sống hằng ngày.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh rằng cán bộ là "công bộc của dân", mọi chủ trương, chính sách cuối cùng đều phải hướng đến cuộc sống của Nhân dân. Theo Người, dân vận không phải là vận động Nhân dân thực hiện chủ trương một chiều, mà trước hết là để cán bộ hiểu dân, học dân, lắng nghe dân và cùng Nhân dân tháo gỡ những khó khăn trong cuộc sống.
Tư tưởng ấy đến nay vẫn giữ nguyên giá trị, thậm chí càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh chuyển đổi số.
Sự phát triển của công nghệ đã làm thay đổi phương thức tương tác giữa chính quyền và người dân. Nếu trước đây khoảng cách được đo bằng địa lý thì hôm nay khoảng cách ấy được đo bằng tốc độ phản hồi, bằng chất lượng phục vụ và bằng khả năng giải quyết những vấn đề thiết thực của người dân. Một kiến nghị được xử lý đúng hạn, một phản ánh được tiếp nhận công khai, một thủ tục hành chính được đơn giản hóa... đều góp phần tạo dựng niềm tin mạnh mẽ hơn nhiều những lời tuyên truyền đơn thuần.
Niềm tin của Nhân dân không được tạo nên từ những khẩu hiệu lớn, mà từ trải nghiệm hằng ngày khi tiếp xúc với bộ máy công quyền. Chính những điều bình dị ấy quyết định người dân có sẵn sàng đồng hành cùng chính quyền hay không.
Đó cũng là lý do nhiều địa phương hiện nay đang chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ. Cải cách thủ tục hành chính, xây dựng chính quyền số, tăng cường đối thoại với người dân, công khai quá trình giải quyết công việc hay ứng dụng công nghệ để nâng cao chất lượng phục vụ... không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả quản trị mà còn góp phần củng cố "thế trận lòng dân" ngay từ cơ sở.
Trong môi trường số, khoảng trống thông tin luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Khi những vấn đề chính đáng của người dân chậm được giải đáp, khi những băn khoăn chưa được giải thích thấu đáo, khoảng trống ấy rất dễ bị lấp đầy bởi tin đồn, thông tin sai lệch hoặc các luận điệu xuyên tạc. Ngược lại, một chính quyền minh bạch, chủ động cung cấp thông tin và sẵn sàng đối thoại sẽ tạo nên "lá chắn mềm" hiệu quả trước các hoạt động chống phá trên không gian mạng.
Điều đó cho thấy, bảo vệ đại đoàn kết toàn dân tộc hôm nay không chỉ là nhiệm vụ của công tác tuyên truyền hay đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, mà còn bắt đầu từ việc nâng cao chất lượng quản trị quốc gia, xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính, trách nhiệm, gần dân và vì dân.
Thực tiễn nhiều năm qua đã chứng minh, nơi nào người dân được tôn trọng, nơi đó sự đồng thuận được hình thành; nơi nào sự đồng thuận được củng cố, nơi đó các chủ trương phát triển đều nhận được sự hưởng ứng và chung sức của cộng đồng. Đó chính là quá trình chuyển hóa niềm tin thành sức mạnh phát triển – điều mà Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi là cội nguồn của mọi thắng lợi.
 |
Một điểm khác biệt căn bản của kỷ nguyên số là mỗi cá nhân không còn chỉ là người tiếp nhận thông tin mà đồng thời trở thành một "nhà xuất bản" với khả năng tạo lập, chia sẻ và lan tỏa nội dung tới hàng nghìn, thậm chí hàng triệu người chỉ bằng vài thao tác trên điện thoại.
Điều đó đồng nghĩa, mỗi người dân hôm nay không chỉ là đối tượng được tuyên truyền mà còn là chủ thể tham gia xây dựng môi trường thông tin lành mạnh và góp phần bảo vệ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Nếu trước đây, "thế trận lòng dân" chủ yếu được xây dựng trong đời sống thực thì hiện nay, mặt trận ấy đã mở rộng sang không gian mạng. Một bình luận có trách nhiệm, một lần kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, một hành động lên tiếng bảo vệ sự thật hay lan tỏa câu chuyện tích cực... đều góp phần tạo nên sức đề kháng của xã hội trước thông tin sai lệch.
Điều đáng mừng là cùng với sự phát triển của công nghệ, nhận thức của người dân về trách nhiệm công dân trên không gian số cũng đang từng bước được nâng lên. Ngày càng nhiều cá nhân chủ động kiểm chứng nguồn tin, phản ánh các tài khoản giả mạo, lên tiếng trước những nội dung xuyên tạc và chia sẻ các giá trị tích cực về đất nước, con người Việt Nam. Đó chính là biểu hiện sinh động của sức mạnh đại đoàn kết trong điều kiện mới.
 |
Một xã hội có kỹ năng số sẽ khó bị thao túng bởi tin giả. Một cộng đồng có bản lĩnh sẽ không dễ bị chia rẽ bởi những luận điệu cực đoan. Và một dân tộc có chung niềm tin vào những giá trị cốt lõi sẽ luôn đủ sức vượt qua những tác động tiêu cực từ bên ngoài.
Trong bối cảnh ấy, giáo dục kỹ năng số, nâng cao năng lực nhận diện thông tin sai lệch và xây dựng văn hóa ứng xử văn minh trên không gian mạng không chỉ là yêu cầu về công nghệ mà còn là nhiệm vụ xây dựng con người Việt Nam trong thời kỳ mới.
TS Lê Thị Thuỳ Linh – Khoa Công tác Đảng và Công tác Chính trị, Học viện Kỹ thuật Quân sự nhận định: "Không gian số không chỉ làm thay đổi phương thức truyền thông mà còn làm thay đổi cách hình thành niềm tin xã hội. Nếu trước đây niềm tin chủ yếu được xây dựng qua những thiết chế truyền thống thì hiện nay mỗi công dân đều có thể trở thành chủ thể lan tỏa giá trị tích cực hoặc vô tình tiếp tay cho thông tin sai lệch. Vì vậy, nâng cao năng lực truyền thông số của người dân cũng chính là góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc”.
Mỗi cú nhấp chuột có trách nhiệm, mỗi thông tin được chia sẻ đúng sự thật, mỗi tiếng nói khách quan vì lợi ích chung đều góp phần củng cố niềm tin xã hội. Khi hàng triệu người cùng hành động với tinh thần ấy, không gian mạng sẽ không còn chỉ là nơi lan truyền thông tin mà trở thành không gian lan tỏa những giá trị tích cực, nuôi dưỡng sự đồng thuận và tăng cường sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.
Từ tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc được hình thành trong những năm đầu của cách mạng; đến những thách thức mới của không gian số; từ sức lay động của văn hóa, nghệ thuật trong việc khơi dậy lòng yêu nước đến những việc làm bình dị của đội ngũ cán bộ ở từng thôn bản, khu dân cư... tất cả đều gặp nhau ở một chân lý xuyên suốt: mọi thành tựu của đất nước đều bắt đầu từ lòng dân và được bền vững bằng lòng dân.
Đại đoàn kết vì thế không chỉ là di sản của quá khứ mà còn là động lực của hiện tại và tương lai. Đó là điểm tựa để đất nước vượt qua những biến động khó lường của thế giới, là điều kiện để khơi dậy khát vọng phát triển hùng cường và là nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI.
 |
PGS.TS Nguyễn Quốc Bảo (Phó Trưởng ban Thanh tra nhân dân, thành viên tổ tư vấn Văn hoá – Xã hội MTTQ Việt Nam phường Nghĩa Đô, Hà Nội) cho biết: “ Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ mang ý nghĩa tập hợp lực lượng để giành thắng lợi trong cách mạng, mà còn là nền tảng để quy tụ ý chí và sức mạnh của toàn dân tộc trong mọi giai đoạn phát triển của đất nước. Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, giá trị ấy càng được khẳng định ở khả năng quy tụ lòng dân, củng cố niềm tin của Nhân dân, phát huy quyền làm chủ và biến sức mạnh của mỗi cá nhân thành sức mạnh chung của quốc gia”
Những giá trị lịch sử được khơi dậy qua các tác phẩm văn hóa như “Mưa đỏ” không nhằm khơi lại những chia cắt của quá khứ mà để nhắc nhở các thế hệ hôm nay về cái giá của hòa bình, của độc lập và của sự thống nhất. Từ ký ức ấy, mỗi người càng thêm trân trọng những thành quả đang có, thêm ý thức gìn giữ sự đồng thuận và thêm trách nhiệm trong việc bảo vệ khối đại đoàn kết toàn dân tộc trước những thách thức mới.
 |
Trong kỷ nguyên số, công nghệ sẽ tiếp tục thay đổi, phương thức truyền thông sẽ tiếp tục đổi mới, những nguy cơ trên không gian mạng có thể ngày càng tinh vi hơn. Nhưng có một giá trị không thay đổi: không có sức mạnh nào lớn hơn sức mạnh của Nhân dân khi triệu người cùng chung một niềm tin, một ý chí và một khát vọng vì tương lai đất nước. Đó cũng chính là tinh thần xuyên suốt trong tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc; là yêu cầu được Đảng ta tiếp tục khẳng định trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước; đồng thời là lời nhắc nhở đối với mỗi cán bộ, đảng viên và mỗi công dân trong hành trình bước vào kỷ nguyên phát triển mới.
Từ những bản làng vùng cao đến các đô thị đang chuyển mình; từ những trang sử hào hùng được kể lại bằng ngôn ngữ của văn hóa đến từng hành động trách nhiệm trên không gian mạng hôm nay, tất cả đang cùng góp phần bồi đắp "thế trận lòng dân" – nền tảng tinh thần vững chắc của quốc gia. Khi lòng dân được quy tụ, niềm tin được vun đắp và khối đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục được phát huy, đó sẽ là nguồn sức mạnh nội sinh to lớn để Việt Nam tự tin vượt qua mọi thử thách, hiện thực hóa khát vọng phát triển phồn vinh, hạnh phúc và vững bước trong kỷ nguyên mới.
