Đại đoàn kết toàn dân tộc là nguồn sức mạnh quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Để sức mạnh ấy được bồi đắp và lan tỏa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng vai trò của văn hóa – nền tảng tinh thần nuôi dưỡng lòng yêu nước, củng cố niềm tin và tạo dựng sự đồng thuận.
______________
Khi đất nước bước vào kỷ nguyên số, việc giữ gìn văn hóa đứng trước nhiều yêu cầu mới. Công nghệ số mở ra cơ hội lan tỏa các giá trị văn hóa với quy mô chưa từng có, nhưng đồng thời cũng tạo ra những thách thức mới đối với việc bảo vệ niềm tin xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
 |
"Đoàn kết là một truyền thống cực kỳ quý báu của Đảng và của dân ta" - Lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong Di chúc không chỉ là sự đúc kết từ thực tiễn cách mạng, mà còn khẳng định một quy luật phát triển của dân tộc Việt Nam: Sức mạnh đất nước bắt nguồn từ niềm tin, sự thống nhất trong nhận thức và sự chung sức của nhân dân.
Trong suốt chiều dài lịch sử, khối đại đoàn kết toàn dân tộc được xây dựng trên nền tảng lòng yêu nước, lợi ích chung và sự đồng thuận xã hội. Chính sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc được hun đúc từ lòng yêu nước, niềm tin và sự đồng thuận xã hội đã giúp dân tộc Việt Nam vượt qua mọi thử thách trong lịch sử, đồng thời tạo nền tảng để đất nước phát triển bền vững hôm nay.
Đáng chú ý, các hoạt động chống phá trong không gian mạng ngày càng tinh vi. Các thế lực thù địch không chỉ dừng ở những luận điệu xuyên tạc trực diện mà còn hướng tới gieo rắc hoài nghi, khoét sâu khác biệt. Sự phát triển của công nghệ số, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra những thách thức mới đối với việc bảo vệ niềm tin xã hội. Một thông tin sai lệch, hình ảnh giả mạo hay video bị cắt ghép có thể lan truyền với tốc độ rất nhanh. Lợi dụng đặc điểm đó, các đối tượng phản động ngày càng gia tăng tần suất phát tán mã độc tư tưởng và tin giả, làm suy giảm nghiêm trọng sự đồng thuận trong xã hội.
 |
PGS.TS Nguyễn Quốc Bảo (nguyên Giảng viên cao cấp Học viện Báo chí và Tuyên truyền) nhận định, trong những năm qua, để chống phá Đảng, Nhà nước, chống phá sự nghiệp cách mạng, đổi mới và chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, các thế lực thù địch, phản động đã sử dụng nhiều phương thức từ tuyên truyền, vu cáo, kích động đến những thủ đoạn ngày càng tinh vi, xảo quyệt và khó nhận diện hơn.
Vì vậy, bảo vệ niềm tin xã hội trong kỷ nguyên số chính là một yêu cầu quan trọng nhằm giữ vững "thế trận lòng dân" – nền tảng tạo nên sự ổn định, đồng thuận và phát triển bền vững của đất nước.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số, cuộc cạnh tranh giữa các quốc gia không chỉ diễn ra trên các lĩnh vực truyền thống mà còn mở rộng sang không gian thông tin và nhận thức. Không gian mạng trở thành môi trường nơi các hoạt động tác động dư luận có thể lan truyền nhanh chóng, vượt qua giới hạn địa lý.
Khác với chiến tranh truyền thống, "vũ khí" trong cuộc cạnh tranh này là dữ liệu, thuật toán, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số. Một thông tin sai lệch nếu được khuếch đại bằng những phương thức tinh vi có thể tác động đến nhận thức, cảm xúc của người tiếp nhận.
Điều đáng lưu ý là, phần lớn các hoạt động chống phá hiện nay không hướng tới việc phủ nhận trực diện những giá trị cốt lõi của dân tộc, mà thường khai thác các vấn đề đang được dư luận quan tâm, lợi dụng tâm lý hiếu kỳ và cảm xúc đám đông để từng bước dẫn dắt nhận thức theo hướng sai lệch.
 |
Trao đổi với Ngày Nay, PGS.TS Nguyễn Quốc Bảo, nguyên Giảng viên Cao cấp Học viện Báo chí và Tuyên truyền nhấn mạnh: "Điều này là hết sức nguy hiểm trong điều kiện bùng nổ thông tin, khoa học - công nghệ. Các thế lực xấu đã triệt để khai thác và lợi dụng, phát tán các thông tin sai lệch trên không gian mạng nhắm tới mọi đối tượng, đặc biệt là giới trẻ, hiện đang chiếm phần nhiều về số lượng và cũng là đối tượng sử dụng mạng xã hội đông đảo nhất.
Điều đáng lo ngại là các hoạt động xuyên tạc này không chỉ lan truyền thông tin sai lệch mà còn từng bước gieo rắc sự hoài nghi đối với những giá trị nền tảng của dân tộc, từ đó tác động tiêu cực đến niềm tin xã hội và khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đó chính là phương thức "mưa dầm thấm lâu", dù không tạo ra cú sốc tức thời nhằm tránh sự phản kháng mạnh mẽ của xã hội, mà từng bước bào mòn hệ miễn dịch tinh thần của cộng đồng từ bên trong".
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công." Giá trị của tư tưởng vĩ đại ấy một lần nữa nhắc nhở rằng, đại đoàn kết chỉ có thể bền vững khi được xây dựng trên nền tảng niềm tin và mục tiêu chung của toàn dân tộc. Khi sợi dây gắn kết giữa nhân dân với Đảng và Nhà nước bị tổn hại, sự đồng thuận xã hội sẽ ngay lập tức bị ảnh hưởng; khi sự đồng thuận bị lung lay, sức mạnh đại đoàn kết cũng đứng trước những thách thức mang tính sống còn.
 |
Trong mọi quốc gia, sự ổn định và phát triển bền vững đều cần được xây dựng trên những nền tảng tạo dựng niềm tin và sự đồng thuận xã hội. Tại Việt Nam, những nền tảng quan trọng ấy gắn liền với vai trò của các lực lượng vũ trang trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc; hệ thống báo chí cách mạng trong việc cung cấp thông tin chính xác, định hướng dư luận; cùng những giá trị lịch sử, văn hóa và truyền thống đoàn kết của cộng đồng 54 dân tộc anh em. Chính bởi vị trí đặc biệt trong đời sống xã hội, những giá trị và lực lượng này cũng trở thành những lĩnh vực thường xuyên bị các thông tin sai lệch, xuyên tạc trên không gian mạng tác động nhằm làm ảnh hưởng đến nhận thức và niềm tin của cộng đồng.
Đối với Quân đội nhân dân và Công an nhân dân, thủ đoạn thường thấy là lợi dụng những vụ việc sai phạm cá biệt của một vài cá nhân để quy kết thành bản chất của cả một lực lượng. Những nội dung bị cắt ghép, thiếu bối cảnh chân thực được tung ra nhằm làm sai lệch nhận thức của người dân về vai trò, truyền thống của các lực lượng vốn từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu.
Cùng với đó là các luận điệu tinh vi kêu gọi "phi chính trị hóa" lực lượng vũ trang dưới nhiều hình thức học thuật trá hình. Đích đến của chúng là hướng tới làm suy giảm mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa lực lượng vũ trang với Đảng và Nhân dân – yếu tố quyết định tạo nên sức mạnh bảo vệ đất nước. Khi niềm tin vào những lực lượng giữ gìn độc lập, chủ quyền và bình yên của Tổ quốc bị tác động tiêu cực thì một trong những nền tảng quan trọng của "thế trận lòng dân" cũng bị ảnh hưởng, từ đó tác động tới sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.
Nếu lực lượng vũ trang là "lá chắn" bảo vệ bờ cõi độc lập trên thực địa thì báo chí cách mạng chính là lực lượng giữ vai trò định hướng dư luận, tạo dựng sự đồng thuận và củng cố niềm tin xã hội trên mặt trận tư tưởng. Ngay từ những ngày đầu cách mạng, cây bút, trang giấy đã được xác định là công cụ sắc bén để phục vụ nhân dân và sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Trong thời đại số, con người tiếp cận nhiều thông tin hơn, nhưng việc nhận diện đâu là sự thật chính xác lại trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Các hoạt động xuyên tạc hiện nay tinh vi ở chỗ, chúng không xây dựng trên những lời bịa đặt hoàn toàn 100%, mà khéo léo khai thác một phần sự thật nhỏ, rồi cắt ghép hoàn cảnh, thay đổi cách diễn giải và lợi dụng cảm xúc đám đông để dẫn dắt dư luận theo ý đồ xấu.
Thách thức này càng nhân lên gấp bội với sự hỗ trợ của công nghệ trí tuệ nhân tạo. Những sản phẩm giả mạo từ âm thanh đến hình ảnh ngày càng tinh vi, khiến mắt thường không thể phân biệt được thật giả. Một nội dung sai lệch nếu được tung ra đúng thời điểm nhạy cảm, đánh trúng vào tâm lý tò mò hoặc bức xúc của xã hội, rồi được khuếch đại bởi thuật toán mạng xã hội sẽ tạo ra những cơn địa chấn dư luận trước khi cơ quan chức năng kịp kiểm chứng và đính chính.
Bên cạnh đó, một số cá nhân hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật hoặc có sức ảnh hưởng trên không gian mạng đã bị lợi dụng, hoặc chủ động sử dụng tầm ảnh hưởng của mình để phát tán những nội dung sai lệch, xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành quả cách mạng, bôi nhọ danh nhân, anh hùng dân tộc hoặc lan truyền các quan điểm trái với lợi ích quốc gia. Do sở hữu lượng người theo dõi lớn, những nội dung này thường lan truyền rất nhanh, dễ tác động đến nhận thức của một bộ phận công chúng, nhất là giới trẻ nếu không được kiểm chứng đầy đủ.
Đáng chú ý, các hoạt động phát tán thông tin sai lệch hiện nay không chỉ diễn ra trên các nền tảng mạng xã hội mà còn được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, trong đó có những ấn phẩm được đầu tư về nội dung và hình thức nhằm tạo cảm giác khách quan, từ đó tác động đến nhận thức của người đọc. Việc Cơ quan An ninh điều tra Công an Tp. Hà Nội khởi tố vụ án, khởi tố bị can liên quan đến việc biên soạn, phát tán cuốn sách với nội dung xuyên tạc cho thấy các phương thức truyền bá thông tin sai lệch, xuyên tạc đang ngày càng tinh vi, hướng tới làm suy giảm niềm tin, gây nhiễu loạn nhận thức và ảnh hưởng đến sự đồng thuận xã hội – nền tảng quan trọng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
 |
Vì vậy, báo chí cách mạng trong kỷ nguyên số không chỉ làm nhiệm vụ cung cấp tin tức đơn thuần, mà mang trên mình sứ mệnh bảo vệ niềm tin, kết nối cộng đồng và củng cố sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Mỗi tác phẩm báo chí chính xác, khách quan và có trách nhiệm không chỉ bảo vệ sự thật mà còn góp phần củng cố niềm tin xã hội, tăng cường sự đồng thuận và bồi đắp khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Nhìn nhận một cách tổng thể, dù mỗi vụ việc trên không gian mạng có biểu hiện khác nhau, nhưng các chiến dịch thông tin xấu độc đều hướng tới mục tiêu khoét sâu khác biệt, tạo tâm lý hoài nghi, làm suy giảm sự đồng thuận trong xã hội.
Trong môi trường số, những nội dung gây tranh cãi dễ dàng bị thuật toán khuếch đại, tạo ra các "buồng vang thông tin" khiến con người chỉ tiếp nhận những góc nhìn một chiều. Khi đó, những khác biệt tự nhiên trong nhận thức có thể bị đẩy thành đối lập, đối thoại bị thay thế bởi tranh luận cực đoan, ảnh hưởng đến sự gắn kết cộng đồng và niềm tin xã hội.
Điều đáng chú ý là không phải mọi cá nhân chia sẻ thông tin sai lệch đều có động cơ xấu. Nhiều trường hợp xuất phát từ tâm lý đám đông, thiếu kỹ năng kiểm chứng hoặc mong muốn thể hiện quan điểm cá nhân. Tuy nhiên, việc phát tán những thông tin chưa được xác thực có thể vô tình tạo điều kiện cho các hoạt động lợi dụng không gian mạng nhằm gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi lòng dân là cội nguồn sức mạnh của cách mạng. Trong kỷ nguyên số, bảo vệ đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ là đấu tranh với thông tin sai lệch, mà sâu xa hơn là bảo vệ và bồi đắp niềm tin – nền tảng của sự đồng thuận xã hội.
Vì vậy, xây dựng "thế trận lòng dân" trên không gian số là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và mỗi công dân. Thế trận ấy được củng cố bằng sự minh bạch thông tin, vai trò định hướng của báo chí cách mạng, cùng văn hóa ứng xử có trách nhiệm, tinh thần thượng tôn pháp luật của mỗi người dân. Khi niềm tin được giữ vững, "thế trận lòng dân" sẽ ngày càng bền chặt; khi "thế trận lòng dân" vững chắc, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc sẽ tiếp tục được phát huy, trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.
