Đại đoàn kết toàn dân tộc là nguồn sức mạnh quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Để sức mạnh ấy được bồi đắp và lan tỏa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng vai trò của văn hóa – nền tảng tinh thần nuôi dưỡng lòng yêu nước, củng cố niềm tin và tạo dựng sự đồng thuận.
_________________
Giữa nhịp sống hối hả của các phương tiện truyền thông nhanh, sách như một khoảng lặng tĩnh tại, mang đến chiều sâu nhận thức và sự thức tỉnh bền vững trong tâm hồn mỗi người. Sách không chỉ để đọc, sách của các nhà lãnh đạo vĩ đại còn được coi là di sản tư tưởng có sức mạnh đặc biệt, trở thành ngọn đuốc sáng dẫn dắt tinh thần cho toàn dân. Để từ đó, người dân có chung một nhận thức văn hóa, cùng tự hào về lịch sử, khối đại đoàn kết toàn dân trở nên bất khả xâm phạm trước mọi biến động.
 |
Bao thập kỉ qua, những tác phẩm về văn hóa của Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn được coi là “ngọn đuốc” dẫn đường cho nhiều thế hệ Việt Nam soi chiếu. Thừa hưởng tư tưởng Hồ Chí Minh, nhiều cuốn sách quý, nhiều ấn phẩm quý của những nhà lãnh đạo tài ba dân tộc đã ra đời. Trong đó phải kể đến cuốn sách “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” (2024) của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng ra đời vào tháng 6/2024. Việc ra mắt cuốn sách không chỉ là một sự kiện xuất bản, mà là “kim chỉ nam” định hình lại nhận thức của toàn dân về sức mạnh mềm quốc gia.
Đến tay công chúng vào đúng dịp kỷ niệm 99 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2024), cuốn sách tuyển chọn 92 bài viết, bài phát biểu, bài nói, lược ghi, trả lời phỏng vấn, thư... của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam trong thời gian gần 60 năm qua. Cuốn sách ra đời vô hình trung trở thành cuốn "cẩm nang" toàn diện về tư tưởng, định hướng chiến lược của Đảng và Nhà nước ta đối với sự nghiệp xây dựng, phát triển văn hóa và con người Việt Nam. Đây là cuốn sách đầu tiên của Tổng Bí thư về vấn đề văn hóa dân tộc, cũng là cuốn sách cuối cùng của Cố Tổng Bí thư trước khi về với thế giới người hiền.
 |
Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nhiều lần nhấn mạnh quan điểm “Văn hóa còn thì dân tộc còn”, xem văn hóa là trọng tâm và là sức mạnh nội sinh bên trong của đất nước. Điều này kế thừa tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Chống tư duy xem nhẹ văn hóa, coi văn hóa chỉ là giải trí đơn thuần.
Lật giở từng trang sách, chúng ta mới thấy hết được ý nghĩa thấm nhuần của tư tưởng văn hóa mà cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng muốn gửi gắm.
Phần thứ nhất “Văn hóa là hồn cốt của dân tộc”, gồm 19 bài phát biểu, bài viết của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng; Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương, Hội nghị công tác tư tưởng - văn hóa toàn quốc, Hội nghị Tuyên giáo toàn quốc... Với những lập luận đầy sức thuyết phục, những dẫn chứng rất phong phú và sinh động, đồng chí đã lý giải cụ thể nội hàm của khái niệm xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; phân tích vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng của văn hóa trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; mục tiêu, nhiệm vụ và định hướng giải pháp để phát huy đầy đủ, toàn diện giá trị văn hoá.
 |
Phần thứ hai “Phát triển toàn diện, đồng bộ để văn hóa thật sự là sức mạnh nội sinh, động lực phát triển đất nước bền vững”, tuyển chọn 73 bài phát biểu, bài viết, thư của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đối với các lĩnh vực văn hóa cũng như quá trình xây dựng, phát triển của các cơ quan văn hóa. Với thực tiễn phong phú và tư duy lý luận sắc bén, sự am hiểu sâu sắc về đặc trưng của từng loại hình văn hóa, đồng chí cố Tổng Bí thư đã có những chỉ đạo toàn diện, đối với lĩnh vực văn học, nghệ thuật; giáo dục, đào tạo; khoa học, công nghệ; báo chí, xuất bản;…
Phần thứ ba “Từ luận điểm văn hóa của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đến thực tiễn cuộc sống”, tuyển chọn 32 bài viết, trả lời phỏng vấn của các cán bộ, đảng viên và nhân dân trong nghiên cứu, học tập và triển khai, cụ thể hóa các chủ trương, đường lối của Đảng, ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc, gắn với xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam.
Theo Thạc sĩ Phạm Thị Thinh, Phó Giám đốc, Phó Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật - người trực tiếp tham gia vào việc tổ chức biên soạn cuốn sách, cố Tổng Bí thư luôn dành nhiều quan tâm đến lĩnh vực văn hóa, luôn đau đáu công tác xây dựng phát triển nền văn hóa Việt Nam. Cuốn sách “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” cho chúng ta thấy rõ một hệ thống lý luận đầy tính khoa học về văn hoá và dân tộc, về truyền thống và hiện đại, về phẩm giá con người và lý tưởng. Cuốn sách hệ thống một cách xuyên suốt và biện chứng về quá trình vận động, phát triển và những giá trị đặc sắc của nền văn hóa Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc. Cuốn sách gửi gắm những thông điệp sâu sắc của người đứng đầu Đảng ta đối với các lĩnh vực, địa phương, cơ quan, đơn vị, đội ngũ trí thức, nhà khoa học, văn nghệ sĩ và những người làm công tác văn hóa.
 |
Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng không chỉ là một nhà lãnh đạo chính trị xuất sắc, mà trong lòng người dân Việt Nam, ông được tôn vinh như một nhà văn hóa lớn, một trí thức uyên bác mang nhân cách cao đẹp. Tư tưởng và những trang sách của ông có sức nặng đặc biệt đối với công chúng bởi chúng được đúc kết từ sự thấu hiểu sâu sắc cội nguồn dân tộc và phong cách sống mẫu mực của chính ông. Cuốn sách đã hệ thống những nội dung cơ bản và giá trị to lớn của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, cũng như đường lối, quan điểm khoa học, sáng tạo của Đảng về văn hóa, đồng thời làm sâu sắc, phong phú, sống động hơn nữa những căn cốt về văn hóa. Nó góp phần định hướng mạnh mẽ nhận thức, dẫn dắt hành động đối với toàn Đảng, toàn dân trong công cuộc xây dựng, phát triển nền văn hóa dân tộc; có sức cảm hóa sâu, lan tỏa rộng đến mọi cộng đồng và tầng lớp nhân dân.
 |
Những câu nói, bài phát biểu gửi gắm trong cuốn sách của Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng có sức nặng không phải mệnh lệnh hành chính, mà vì ai ai cũng nhìn thấy hình bóng của một người cha, một người thầy, một sĩ phu Bắc Hà yêu nước luôn hết mình vì tiền đồ của dân tộc.
Chính vì thế, ngay sau khi cuốn sách xuất bản, nhằm lan tỏa giá trị cuốn sách và cụ thể hóa những quan điểm, định hướng về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng vào thực tiễn, nhiều tỉnh, thành đã đồng loạt tổ chức hội nghị nghiên cứu, quán triệt, học tập nội dung cuốn sách “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc sân tộc” theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến.
Hàng vạn cán bộ, đảng viên đã cùng chăm chú lắng nghe và tiếp nhận tinh hoa tư tưởng của cố Tổng Bí thư để lại. Cuốn sách giúp người dân, cán bộ thay đổi nhận thức, hiểu rằng văn hóa chính là nền tảng tinh thần, là mục tiêu và là động lực nội sinh quyết định sự phát triển bền vững của đất nước.
 |
Cả cuốn sách thể hiện một tư duy nhất quán, giúp người đọc nhận ra tầm quan trọng của việc xây dựng hệ giá trị con người Việt Nam thời kỳ mới, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại nhưng phải giữ vững cái gốc văn hóa dân tộc. Sự đồng lòng, đón nhận của các tầng lớp nhân dân, từ vùng sâu vùng xa đến thành phố đô thị như một sợi dây gắn kết sức mạnh đoàn kết toàn dân. Theo đó, nhiều địa phương đã đúc rút kinh nghiệm, biến tư tưởng thành hành động với trọng tâm của phát triển văn hóa - là xây dựng con người có nhân cách, đạo đức, lối sống tốt đẹp, lấy lòng nhân ái, lẽ phải và công bằng làm thước đo hạnh phúc.
Nếu năm 1938, học giả Đào Duy Anh đặt viên gạch đầu tiên cho việc hệ thống hóa phong tục qua “Việt Nam văn hóa sử cương”, thì hơn tám thập kỷ sau, cuốn sách “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” (2024) của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng lại mang một tầm vóc hoàn toàn mới. Cuốn sách không còn là sự ghi chép khảo cứu thuần túy, mà đã trở thành cuốn cẩm nang chiến lược, nâng tầm các giá trị cốt lõi của cha ông lên thành đường lối quốc gia vững chắc.
Trong khi các bậc tiền nhân nỗ lực định nghĩa cái “hồn” của người Việt qua nếp nhà, phong tục… để chống lại nguy cơ đồng hóa thì trong thời đại toàn cầu hóa, cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng bằng nhãn quan chính trị sắc bén đã luận giải văn hóa như một “lá chắn nội sinh” tối cao. Mệnh đề nổi tiếng “Văn hóa còn thì dân tộc còn” chính là sự tiếp nối hoàn hảo lời dạy “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi” của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
 |
Trước đó, tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc (năm 2021), bài phát biểu của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã thổi bùng lên ngọn lửa chấn hưng văn hóa nước nhà. Bài phát biểu đã hệ thống hóa toàn bộ đường lối văn hóa của Đảng trong thời đại mới. Tư tưởng văn hóa của cố Tổng Bí thư có sức lan tỏa mạnh mẽ vì nó chạm đúng vào tâm thức, niềm tự hào và cả những trăn trở của người dân Việt Nam. Ông khẳng định văn hóa không phải là thứ trang trí xa xỉ, mà là “hồn cốt”, là tấm chứng minh nhân dân của dân tộc Việt Nam trên trường quốc tế. Mất văn hóa là mất nước từ bên trong.
Tư tưởng về “sức mạnh mềm" và lòng tự tôn dân tộc được gửi gắm trọn vẹn trong cuốn sách xuất bản năm 2024, cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh đến việc biến các giá trị văn hóa truyền thống thành động lực phát triển kinh tế. Người đọc tìm thấy trong tư tưởng của ông sự tự hào về gốc rễ con người Việt Nam: nhân ái, nghĩa tình, hòa hiếu và kiên cường. Soi mình vào cuốn sách, nhìn vào thực tại, người đọc thêm tin tưởng vào văn hóa dân tộc, tinh hoa văn hiến… để cùng chung tay gìn giữ. Giống như cả cuộc đời cố Tổng Bí thư đã kiên trì với cuộc chiến “chống sâu mọt” để giữ gìn đạo đức, văn hóa người Việt Nam. Bởi với ông, tham nhũng, tiêu cực chính là sự suy thoái, tha hóa về mặt văn hóa và đạo đức cách mạng. Kiên quyết bài trừ cái xấu không chỉ là biện pháp luật pháp, mà là cuộc thanh lọc văn hóa, trả lại sự trong sạch cho bộ máy, từ đó củng cố lại niềm tin của nhân dân vào Đảng.
