Ra đời theo khuyến nghị của Tổng Giám đốc UNESCO khi đó là ngài Federico Mayor, Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam sau gần 3 thập kỷ hoạt động đã tiến bước vượt qua những thăng trầm, gian nan nhưng cũng rất vẻ vang và đáng tự hào để trở thành lá cờ đầu của phong trào UNESCO phi chính phủ trên toàn thế giới.
 |
Cách đây 27 năm, vào tháng 3 năm 1993, ngài Federico Mayor, Tổng Giám đốc UNESCO, trong chuyến thăm Việt Nam đã mang theo một sáng kiến quan trọng đề xuất với Chính phủ Việt Nam, đó là khuyến nghị của Tổ chức UNESCO về việc cho ra đời tại Việt Nam một tổ chức phi chính phủ mang tên UNESCO.
Tổ chức có mục đích phấn đấu cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc theo lý tưởng hòa bình cao quý và các tiêu chí tiến bộ của UNESCO. Sáng kiến đó đã được Chính phủ Việt Nam hoan nghênh và đón nhận. Tháng 8 cùng năm Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định cho ra đời Hiệp hội Câu lạc bộ UNESCO Việt Nam và tháng 10 năm đó Hiệp hội, nay là Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam, đã chính thức đi vào hoạt động bằng một Đại hội sáng lập thành công rực rỡ.
Sau gần ba thập kỷ, Liên hiệp các hội UNESCO Việt Nam đã quy tụ được hơn 13.000 hội viên chính thức với 132 đơn vị thành viên, hoạt động trên cả 4 lĩnh vực thẩm quyền của UNESCO là văn hóa, giáo dục, khoa học và thông tin truyền thông.
Cho tới nay, Liên hiệp đã tổ chức thành công 5 kỳ Đại hội, tới đây trong kỳ Đại hội lần thứ VI, Liên hiệp vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất do Đảng và Nhà nước tặng thưởng cho thành tích và công lao của Liên hiệp đã đóng góp cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc.
 |
Nhìn lại giai đoạn 2015 - 2020, tình hình thế giới có nhiều biến động lớn, khó lường. Khủng bố, thiên tai, tiếp tục xảy ra và đem đến nhiều hậu quả nặng nề. Biến đổi khí hậu, xung đột chính trị, sắc tộc, biên giới, căng thẳng thương mại giữa các nền kinh tế lớn, dịch bệnh đang đặt ra nhiều thách thức gây bất ổn cho môi trường phát triển của nhiều quốc gia cũng như cuộc sống của người dân ở nhiều nơi trên thế giới.
Cuộc cách mạng khoa học công nghệ 4.0 diễn ra mạnh mẽ, sự phát triển khoa học công nghệ đạt đỉnh cao và đang tác động tới mọi ngóc ngách của đời sống xã hội, tiềm ẩn nguy cơ làm gia tăng hơn nữa khoảng cách phát triển giữa các nước.
Theo ông Nguyễn Xuân Thắng – Chủ tịch Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam, trong bối cảnh này, Việt Nam tiếp tục là điểm sáng về ổn định chính trị - an ninh, phát triển kinh tế - xã hội và đối ngoại. Công tác UNESCO vẫn tiếp tục thể hiện rõ vai trò là một công tác quan trọng của ngoại giao đa phương, là một trụ cột của ngoại giao văn hóa, nằm trong chiến lược đối ngoại của Đảng và Nhà nước thúc đẩy hội nhập quốc tế, đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước. Hoạt động UNESCO được triển khai khá đều trong cả nước đang mang lại những kết quả thiết thực được nhân dân và chính quyền các cấp ghi nhận và đánh giá cao.
Giai đoạn này Việt Nam đã gặt hái được nhiều thành công, đặc biệt trong lĩnh vực văn hóa với việc nhiều địa danh và giá trị văn hóa của Việt Nam được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới, chứng tỏ sức sống của văn hoá truyền thống Việt Nam trong dòng chảy hội nhập vào văn hoá thế giới. Đây chính là động lực khích lệ người dân tích cực tham gia trong các hoạt động UNESCO phi chính phủ và chủ động triển khai nhiều sáng kiến đóng góp cho các mục tiêu của UNESCO trên tất cả các lĩnh vực: văn hóa, giáo dục, khoa học và thông tin truyền thông.
 |
Về đối ngoại, Liên hiệp duy trì tốt quan hệ với mạng lưới trên Thế giới (WFUCA) và khu vực (AFUCA), tham gia chủ động và luôn có những đóng góp tích cực cho phong trào chung. Tại các diễn đàn của phong trào UNESCO phi chính phủ khu vực cũng như trên thế giới, vai trò của Liên hiệp luôn được nêu gương và đánh giá cao.
Về đối nội, Liên hiệp luôn tích cực tạo điều kiện hỗ trợ quần chúng tham gia các hoạt động UNESCO nhằm phát triển phong trào, khuyến khích các nhân tố mới có năng lực tham gia hoạt động mang lại lợi ích cho cộng đồng.
Nhận thức sâu sắc tính cấp bách của luận điểm “Đạo đức Toàn cầu” được Liên hiệp UNESCO Thế giới khuyến nghị, trong nhiệm kỳ lần thứ V, Liên hiệp các hội UNESCO Việt Nam hoàn thành xuất sắc việc đăng cai tổ chức chuỗi hội nghị quốc tế với chủ đề “Giáo dục đạo đức toàn cầu”, “Vai trò đạo đức toàn cầu vì sự nghiệp bảo vệ hòa bình thế giới”.
Theo ông Nguyễn Xuân Thắng, vấn đề đạo đức không còn bó hẹp trong phạm vi một nền văn hóa, một bộ phận xã hội theo quan niệm của đạo đức và luân lý truyền thống mà được đặt ra trong mối quan hệ phức hợp của muôn vàn mối quan hệ giữa các nhóm cộng đồng, giữa các quốc gia, giữa các hình thái hoạt động của con người và giữa con người với thiên nhiên. Nó liên quan đến nhận thức, hành vi ứng xử và các quyền lợi của các bộ phận, các sắc tộc, các tôn giáo và các quốc gia có sắc thái văn hoá vốn khác nhau trên thế giới.
“Nhân loại hôm nay hơn bao giờ hết cần quan tâm hơn đến một nền đạo đức được đặt trong mối quan hệ tổng hoà để có thái độ ứng xử tích cực và phù hợp. Đạo đức toàn cầu chính là kim chỉ nam, là chiếc chìa khoá giúp các quốc gia hướng đến mục tiêu bảo vệ hòa bình thế giới và phát triển bền vững”, ông Nguyễn Xuân Thắng chỉ ra.
 |
Sau thành công của các hội nghị quốc tế, Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội đã thay mặt Đảng và Nhà nước bày tỏ sự vui mừng và đánh giá cao nội dung tích cực của các hội nghị đồng thời cũng khẳng định Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam là tổ chức quan trọng, là cánh tay nối dài của Nhà nước trong công tác UNESCO, thông qua các hoạt động trong nước và quốc tế đã thể hiện trách nhiệm và đóng góp của Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam đối với phong trào UNESCO phi chính phủ trên thế giới, đóng góp vào công tác đối ngoại nhân dân và ngoại giao văn hóa của nhà nước.
Hoạt động truyền thông của Liên hiệp với nhiều nội dung phong phú phản ánh hoạt động của phong trào UNESCO phi chính phủ và những vấn đề văn hóa, giáo dục, khoa học của đời sống xã hội. Tạp chí Ngày Nay (báo giấy và báo điện tử), cơ quan ngôn luận của Liên hiệp tiếp tục đảm bảo đáp ứng nhiệm vụ chính trị của Liên hiệp và phục vụ cộng đồng hiệu quả trong khả năng của mình.
Tạp chí Ngày Nay là ấn phẩm báo chí miễn phí duy nhất ở Việt Nam in 20 nghìn bản mỗi tuần, tức trên dưới 1 triệu bản/năm được phát miễn phí cho cộng đồng, cùng với Tạp chí điện tử Ngày Nay đã không ngừng bám sát các chương trình, mục tiêu công tác UNESCO của Nhà nước, thiết thực góp phần một cách có hiệu quả vào việc tuyên truyền cho các mục tiêu công tác UNESCO, cung cấp thông tin lành mạnh, chính thống để góp phần nâng cao hiểu biết của quần chúng về UNESCO, định hướng cho đại chúng nhận thức đúng đắn liên quan đến phát triển tri thức và văn hóa, về ý nghĩa của sự nghiệp bảo tồn các giá trị văn hóa nói chung, trong đó có sự nghiệp gìn giữ và bảo tồn bản sắc và di sản văn hóa của dân tộc Việt Nam.
 |
Việt Nam ngày càng có nhiều di sản được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới, ngày càng nhiều người quan tâm hơn đến những tiêu chí và hoạt động của UNESCO.
 |
Chính trong bối cảnh đó, Liên hiệp xác định trách nhiệm tích cực đẩy mạnh công tác thông tin - tuyên truyền để người dân có thể hiểu đúng và đầy đủ về UNESCO, giúp cho các hội viên và quần chúng hiểu rằng UNESCO không phải là một biểu tượng mang tính thương mại mà UNESCO là biểu tượng cho tinh thần nhân văn, hợp tác trí tuệ và phấn đấu vì hòa bình, hữu nghị.
Ông Nguyễn Xuân Thắng cho biết, vì thiếu tuyên truyền đúng đắn, nhiều người dân, thậm chí cả những người đang công tác trên lĩnh vực văn hóa chưa hiểu đúng ý nghĩa bảo tồn và phát triển các giá trị di sản văn hóa, đặc biệt là đối với di sản văn hóa phi vật thể.
“Cần thông tin cho nhân dân, kể cả các tầng lớp quản lý ở nhiều lĩnh vực hoạt động và chính quyền các địa phương hiểu rằng giá trị tinh thần đích thực của mỗi quốc gia không phụ thuộc vào số lượng quốc gia đó có bao nhiêu di sản được đưa vào Công ước quốc tế về Di sản Văn hóa và Thiên nhiên mà nằm ở chỗ các di sản đó được quốc gia đó gìn giữ và phát huy như thế nào cho các mục tiêu phát triển và tiến bộ xã hội”, theo Chủ tịch Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam.
Mặc dù gặp rất nhiều khó khăn, thách thức, Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam và các tổ chức thành viên đã nỗ lực vượt qua, tiếp tục đạt được những kết quả rất đáng ghi nhận, góp phần truyền bá có hiệu quả các mục tiêu lý tưởng của UNESCO, đóng góp vào công tác đối ngoại nhân dân và ngoại giao văn hóa của Đảng và Nhà nước, thông qua đó góp phần nâng cao dân trí, phát triển đất nước, tăng cường hữu nghị và hợp tác giữa các dân tộc, các quốc gia, bảo vệ hòa bình và an ninh thế giới.
Với những thành tích đã đạt được trong hơn 25 năm qua Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam đã ba lần được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động. Năm 2019, một lần nữa Nhà nước đã tặng Huân chương Lao động Hạng Nhất cho Liên hiệp để tiếp tục ghi nhận thành tích và công lao mà Liên hiệp đã đóng góp cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Cũng theo ông Nguyễn Xuân Thắng, những kết quả mà Liên hiệp đạt được trong nhiệm kỳ vừa qua là nền tảng quan trọng cho định hướng hoạt động của Liên hiệp trong nhiệm kỳ tới.
Chúng ta cần nhận thức rõ hơn vai trò của phong trào UNESCO phi chính phủ, xác định những cơ hội và thách thức; định hướng đi mới cho phong trào UNESCO phi chính phủ tại Việt Nam. Đây là trọng trách đặt ra cho Liên hiệp trước ngưỡng cửa của một giai đoạn phát triển mới, đáp ứng nguyện vọng tham gia của các hội viên và quần chúng, thông qua những tiêu chí của UNESCO, thực hiện ước nguyện hòa bình và phát triển mà bất kỳ ai, bất kỳ quốc gia nào đều khao khát hướng tới.
“Bối cảnh tình hình mới trong giai đoạn 2020-2025 đặt ra những yêu cầu mới với công tác của Liên hiệp. Chúng ta cần nhận thức rõ hơn vai trò của phong trào UNESCO phi chính phủ, xác định những cơ hội và thách thức; định hướng đi mới cho phong trào UNESCO phi chính phủ tại Việt Nam. Đây là trọng trách đặt ra cho Liên hiệp trước ngưỡng cửa của một giai đoạn phát triển mới, đáp ứng nguyện vọng tham gia của các hội viên và quần chúng, thông qua những tiêu chí của UNESCO, thực hiện ước nguyện hòa bình và phát triển mà bất kỳ ai, bất kỳ quốc gia nào đều khao khát hướng tới”, ông Nguyễn Xuân Thắng khẳng định.
 |
Thiết kế: Thúy Dung
