Sinh viên thời 4.0 ngại gì không chọn công nghệ thông tin

Công nghệ phần mềm, Trí tuệ nhân tạo, An toàn thông tin... đặt trong bối cảnh bùng nổ công nghệ thông tin như hiện nay đang được coi là những ngành “hot”. Cá biệt có sinh viên tốt nghiệp ngành An toàn thông tin được nhận mức lương hàng nghìn đô ngay sau khi ra trường. Điều gì khiến sinh viên ngành công nghệ thông tin ngày càng được săn đón?

_______________

Là kỹ sư an toàn thông tin (ATTT) đầu quân tại một công ty an ninh mạng có trụ sở ở Tel Aviv, Israel, một ngày làm việc của Vũ Đức Hiếu (sinh năm 2000) bắt đầu bằng việc thức giấc vào lúc 9 giờ sáng tại nhà riêng ở quận Cầu Giấy, Hà Nội. Khung giờ này đặc biệt tạo cảm hứng cho Hiếu vì cậu không phải chịu tiếng ồn do các phương tiện giao thông phát ra trong giờ cao điểm, khoảng thời gian mà hầu hết người lao động trong thành phố đều đổ ra đường.

Trước khi khởi động máy tính, một hệ thống với tốc độ đường truyền mạng cao, có thể xử lý những tác vụ phức tạp, phục vụ cho việc làm việc từ xa với khoảng cách lên tới hàng nghìn cây số, Hiếu tự pha cho mình một cốc cafe đen đá trên nền nhạc lofi thư thái, dòng nhạc mà cậu yêu thích từ hồi còn đi học.

Sau bữa sáng, hầu hết thời gian còn lại trong ngày được Hiếu dùng để tập trung giải quyết các đầu việc, đảm bảo ATTT trên không gian mạng cho khách hàng. Giờ tan làm của cậu thông thường kết thúc vào lúc tối muộn, sau khi hoàn tất những công việc đã đề ra. Dù vậy, đây không phải là khung thời gian cố định Hiếu cần tuân thủ bởi có thể co giãn, linh hoạt theo lịch trình cá nhân, “miễn là xong việc”.

Chia sẻ về lựa chọn nghề nghiệp, Vũ Đức Hiếu kể từ khi còn học THCS cậu đã biết, yêu thích rồi nuôi dưỡng ước mơ theo ngành ATTT. Với việc tự trang bị kiến thức tin học cho bản thân, Hiếu nhớ rất nhiều buổi trưa sau giờ lên lớp, cậu xin thầy cô vào phòng tin của trường để tìm hiểu về máy tính.

Đến năm cấp III, Hiếu gây kinh ngạc cho gia đình và nhà trường khi phát hiện lỗ hổng bảo mật của website Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hà Nội. Thành tích đặc biệt của cậu ngay lập tức được Sở ghi nhận, gửi tặng bằng khen. Điều này càng khích lệ Hiếu có thêm sự tự tin đăng ký dự thi vào ngành ATTT của Trường đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội, một trong số khá ít ngôi trường công lập đạt tiêu chuẩn quốc tế, trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Công nghệ Việt Nam.

Theo TS. Trần Giang Sơn, Trưởng Khoa Công nghệ Thông tin, Trường đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH), Vũ Đức Hiếu là một trong những sinh viên nổi bật tại khoa khi ngay từ năm học thứ hai, em và một số bạn cùng khóa đã được các công ty, tập đoàn lớn trong và ngoài nước “chọn mặt gửi vàng”, nhận về thực tập trong lĩnh vực bảo mật thông tin.

Về phía nhà trường, cũng như nhiều trường đại học trong cả nước, để đón đầu xu thế, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cung cấp cho lĩnh vực công nghệ thông tin, USTH đã mở chương trình đào tạo cử nhân ATTT kể từ năm 1998.

“Với chương trình xây dựng dựa trên các chuẩn kiến thức của châu Âu cùng đội ngũ giảng viên có thời gian học tập tại nước ngoài, sinh viên theo học chương trình ATTT tại USTH có lợi thế không hề nhỏ với thời gian đào tạo đại học chỉ gói gọn trong ba năm, cùng hoạt động giảng dạy, học tập đều sử dụng 100% tiếng Anh, mang đến môi trường cởi mở cùng kiến thức luôn được cập nhật”, ông Sơn thông tin.

Việc bùng nổ các hoạt động trao đổi, giao dịch thông qua thiết bị công nghệ thông tin ngày càng tạo ra nhiều lỗ hổng bảo mật trên không gian mạng. Tận dụng những lỗ hổng này, các hacker có thể thâm nhập, gây tổn thất nặng nề về dữ liệu hoặc tài chính cho cá nhân, tổ chức, thậm chí cả cộng đồng.

Sự ra đời của ngành ATTT nhằm giải quyết bài toán trên. Với nguồn nhân lực có chuyên môn cao về công nghệ, các kỹ sư phụ trách gìn giữ an toàn thông tin mạng hiểu rõ cách thức khai thác lỗ hổng bảo mật của các đối tượng xấu, từ đó gia cố, bảo mật hệ thống mạng một cách tối ưu nhất.

Trong những năm gần đây, ATTT đã đạt đến vị thế của một ngành đào tạo “hot” trên thị trường lao động. Chia sẻ nhu cầu nhân lực trong ngành nghề này, TS. Phạm Duy Trung, Phó chủ nhiệm Khoa ATTT, Học viện Kỹ thuật Mật mã cho biết nguồn nhân lực ATTT hiện đang thiếu trầm trọng và xu thế này dự đoán càng gia tăng ở những năm tiếp theo. Dẫn báo cáo của Hiệp hội Chứng nhận Bảo mật Hệ thống Thông tin Quốc tế, ông Trung cho biết cả thế giới hiện thiếu khoảng ba triệu chuyên gia bảo mật. Trong đó, riêng khu vực châu Á - Thái Bình Dương cần bổ sung ít nhất hai triệu nhân lực được đào tạo bài bản về ATTT.

Khảo sát về nhu cầu nguồn nhân lực bảo mật thông tin, Cục An toàn thông tin - Bộ Thông tin và Truyền thông thống kê trong năm 2020, cả nước có khoảng 50.000 người làm việc trong lĩnh vực ATTT. Vào đầu năm 2023, nhiều chuyên gia nhận định nhu cầu về nhân lực ATTT trong nước đã tăng lên 1 triệu.

Dựa trên khảo sát của Cyber Jutsu Academy thực hiện ở một cộng đồng bảo mật tại Việt Nam, số bài tuyển nhân sự bảo mật năm 2021 cao gần gấp ba lần năm 2020. Sau thời gian gián đoạn vì COVID-19, số lượng bài tuyển dụng đã bằng 70% so với cả năm trước đó và đang có xu hướng tăng vọt khi nhiều công ty mở rộng hoạt động.

Từ quan điểm của TS. Trần Giang Sơn, nhìn chung chương trình học về ATTT yêu cầu kiến thức và kỹ năng cao hơn các lĩnh vực khác thuộc công nghệ thông tin nên mức lương của ngành hiện đang cao hơn so với mặt bằng chung. Dù vậy, mức lương của mỗi nhân sự còn tùy thuộc vị trí làm việc và năng lực. Để đạt kết quả học tập tốt cũng như ra trường có việc làm với mức lương hấp dẫn, các bạn trẻ cần có niềm đam mê mãnh liệt, sự nhanh nhạy cùng một số tố chất phù hợp.

“ATTT là một ngành khá đặc biệt. Thông thường các bạn làm ngành này phải cần sự tập trung cao độ. Những ứng viên theo đuổi ngành ATTT nói chung, và mong muốn vào USTH cần đầu tư thêm các môn như Toán, Lý, Tin… Trong đó, khối kiến thức Toán học rất quan trọng vì mã hóa dựa trên nền tảng của Toán. Kiến thức về Lý giúp các bạn hiểu nguyên lý truyền dẫn dữ liệu và làm thế nào để bảo mật… Nhưng quan trọng nhất là đam mê. Đây cũng là điều khó vì không phải bạn sinh viên nào cũng có thể duy trì niềm đam mê lâu dài đối với một ngành mới và cũng khá thách thức như ATTT”, ông Sơn nhận định.

Tuy được đánh giá là ngành khó nhưng sinh viên ATTT nói chung khi ra trường đều sở hữu cơ hội tốt để gia nhập vào môi trường làm việc trong nước và quốc tế. Cụ thể tại USTH, vào năm học thứ ba, các bạn sinh viên thường được các tập đoàn lớn như CMC Security, Viettel Cyber Security… tới đặt vấn đề thực tập. Sau từ 3 đến 6 tháng, hầu hết các bạn thường được nhận vào làm việc chính thức.

Bên cạnh cơ hội đi làm, sinh viên của nhà trường còn có rất nhiều cơ hội học tập, đi sâu vào lĩnh vực nghiên cứu về ATTT tại nước ngoài, đặc biệt là khu vực châu Âu. Thông qua chương trình liên kết giữa USTH và Đại học Limoges, sinh viên của nhà trường có thể học liên thông lên hệ thạc sĩ được giảng dạy tại Pháp với đầu ra được cấp hai bằng thạc sĩ của Pháp và Việt Nam.

Ngoài ra, sự hợp tác mới đây của nhà trường với Quỹ Đổi mới sáng tạo Vingroup (VINIF) cũng giúp sinh viên ngành ATTT có cơ hội nhận nhiều học bổng có giá trị.

Vũ Đức Hiếu, cựu sinh viên ngành An toàn thông tin, Trường đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH)

Với những thành công bước đầu trong vị trí công tác, Vũ Đức Hiếu cho biết với ATTT kiến thức và kỹ năng là hai khía cạnh tối quan trọng để làm việc tốt và được ghi nhận trong công việc. Chương trình đào tạo tập trung trong 3 năm đại học và hoàn toàn sử dụng bằng tiếng Anh đã giúp cậu có bệ phóng vững chắc để hòa nhập một cách nhanh chóng và tự nhiên ngay khi vừa ra trường.

“Có lẽ em đã làm quen với môi trường làm việc quốc tế ngay từ thời còn học tại USTH. Việc sinh viên được trao đổi thẳng thắn với giáo viên, được thầy cô phản hồi cởi mở rất khác so với môi trường giáo dục thông thường tại Việt Nam. Tư duy cởi mở, mang tính phản biện này là chất xúc tác và càng quan trọng hơn trong môi trường làm việc đa quốc gia. Chỉ dựa trên sự chủ động, lên tiếng để cùng sáng tạo và tìm kiếm sự đồng thuận mới giúp các nhiệm vụ được thực thi nhanh chóng và hiệu quả nhất”, Vũ Đức Hiếu bày tỏ.