Biết con trai hy sinh, con dâu (chưa cưới) không chịu đi bước nữa, người mẹ già đem kỷ vật hồi môn là đôi bông tai và chiếc nhẫn cưới thay con đeo cho con dâu. Đó không phải là lễ cưới, trên hết là tình cảm, sự thừa nhận của người mẹ dành cho cô gái vì tình yêu, lòng thủy chung son sắt với con trai bà.
___________________
Đây là câu chuyện xúc động của bà Nguyễn Thị Lệ (79 tuổi, ngụ ấp 3, xã Vàm Cỏ, tỉnh Tây Ninh) vừa chính thức được Sở Nội vụ tỉnh Tây Ninh trao quyết định công nhận là vợ liệt sĩ Huỳnh Văn Quên (hy sinh trong chiến dịch khốc liệt Tết Mậu Thân 1968). Quyết định được ban hành ngày 18/7/2026, ngay trước thềm kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ khiến nhiều người ấm lòng, giúp sưởi ấm cho mối tình son sắt kéo dài gần 60 năm của cụ bà Nguyễn Thị Lệ.
“Anh hứa anh sẽ về”
Quyết định công nhận bà Nguyễn Thị Lệ là vợ liệt sĩ đặc biệt chưa từng có tiền lệ, vì bà Nguyễn Thị Lệ và liệt sĩ Huỳnh Văn Quên không có giấy chứng nhận hôn thú, chưa một ngày sống như vợ chồng. Tất cả chỉ gói gọn qua lời hứa “Thắng trận, anh sẽ về cưới em”. Chỉ cần lời hứa đanh thép, ánh nhìn cương nghị từ người lính trẻ đủ khiến cô thiếu nữ xuân sắc thuở nào chờ đợi đến tận ngày đầu bạc hôm nay.
Phóng viên Ngày Nay đến gặp cụ Lệ sau giai đoạn cụ vừa vượt qua cơn tai biến tuổi già khiến sức khỏe, thần sắc đều không tốt. Chúng tôi hỏi: “Cụ còn nhớ gì về ông Quên không ạ?”. Ánh mắt cụ như giận dỗi quả quyết “nhớ hết, làm sao quên được”! Rồi trong câu chuyện cởi mở, với ánh mắt kiên định xa xăm, bà kể lại tất cả chiều dài kí ức.
 |
Cụ Lệ chia sẻ câu chuyện với phóng viên. |
Bà Lệ và liệt sĩ Huỳnh Văn Quên sinh ra trong những gia đình nông dân giàu lòng yêu nước. Quê hương của đôi trai thanh nữ tú năm xưa chính là vùng đất Tân Trụ (Long An cũ) kiên cường, nơi có dòng sông Nhật Tảo gắn liền lời với chiến tích đốt cháy tàu Hy Vọng Pháp (1861) của người anh hùng Nguyễn Trung Trực, có dòng sông Vàm Cỏ Đông thơ mộng mà ngút ngàn hào khí. Giai đoạn năm 1965, khi tình hình chiến sự tại miền Nam trở nên ác liệt, chàng thanh niên Huỳnh Văn Quên tình nguyện tham gia quân ngũ. Đơn vị của anh được huấn luyện, trực tiếp chiến đấu ngay tại Tân Trụ, gần ngôi nhà có người thiếu nữ mộc mạc chân quê Nguyễn Thị Lệ sinh sống. Qua vài lần tình cờ gặp gỡ, họ cảm mến và trao cho nhau những cái nhìn yêu thương. Cụ Lệ thẹn thùng: “Ngày đó làm gì có chuyện cầm tay, ôm hôn như bây giờ, chúng tôi chỉ nhìn nhau và nói chuyện. Tình cảm cứ thế nảy nở”.
Sau đó, chính chàng thanh niên Quên khuyên người thương cùng tham gia hoạt động Cách mạng. Cô Lệ nhận lời và nhanh chóng trở thành cô dân công du kích nhanh nhẹn ngày đêm phục vụ tiếp tế lương thực, nước uống cho bộ đội. Tình yêu giữa họ lớn dần lên giữa không khí hối hả, gấp rút của những buổi duyệt quân. Cụ Lệ nhớ lại: “Chúng tôi thường xuyên gặp nhau, nhưng lúc nào cũng giữa cảnh đông người, đâu dễ có không gian riêng tư”.
Rồi chiến tranh ác liệt hơn, cuối năm 1967, anh lính trẻ Huỳnh Văn Quên phải nói lời chia tay người yêu để ra chiến dịch Tết Mậu Thân 1968. Trước lúc đi, anh chỉ kịp dẫn cô thiếu nữ xinh đẹp về giới thiệu với gia đình kèm lời hứa “đánh thắng trận anh sẽ về cưới em”. Sau đó, mọi kênh liên lạc giữa họ gần như không còn.
Năm 1968, chiến dịch Tết Mậu Thân ác liệt nổ ra hầu khắp chiến trường miền Nam. Tin chiến thắng kèm tin những chiến sĩ hy sinh được gửi về các miền quê. Từ đây, cô Lệ ngày đêm trông ngóng thông tin về người thương. Lúc này, nhiều người bảo anh Huỳnh Văn Quên đã hy sinh cho Tổ quốc nhưng cô gái trẻ không tin, gạt đi và một lòng một dạ tin tưởng: “Anh hứa anh về, tôi sẽ đợi anh về”. Rồi, cô gái trẻ ấy cứ thế qua lại, chăm sóc cho cha mẹ ông Quên như dâu con trong gia đình.
Thừa nhận danh phận người con gái thủy chung
Sau này, cho đến khi những người đồng đội của liệt sĩ Quên thông tin ông hy sinh trong trận đánh ngày 02/03/1968. Người mẹ cũng phải gạt nước mắt thừa nhận con trai không còn, khuyên cô Lệ đi bước nữa kẻo để lỡ mất tuổi xuân. Nhưng cô Lệ vẫn trả lời bằng câu nói cũ “anh hứa anh về, anh sẽ về”.
Cảm kích trước tình yêu thủy chung, son sắt mà cô Lệ dành cho con trai, gia đình liệt sĩ Quên sau đó chính thức nhận cô làm con dâu. Nghi thức ấy diễn ra trong không khí ngậm ngùi. Mẹ liệt sĩ Quên thay mặt con trai trao cho cô Lệ đôi bông tai và chiếc nhẫn cưới làm của hồi môn. Với cô Lệ đó chính là thời khắc đáng trân quý nhất.
Đã gần 60 năm trôi qua, hôm nay, trên ngón tay gân guốc của cụ Lệ, chiếc nhẫn cưới thuở nào vẫn tỏa ra nguồn ánh sáng ấm áp. Đó là thứ ánh sáng từ tình yêu, niềm tin, đức hy sinh của một người phụ nữ Việt Nam chân chính.
Khi cụ Lệ được Sở Nội Vụ tỉnh Tây Ninh công nhận là vợ liệt sĩ, mỗi tháng cụ sẽ có thêm hơn 5 triệu đồng tiền trợ cấp để an dưỡng tuổi già. Tuy nhiên, niềm vui vật chất không thấm vào đâu nếu so với giá trị tinh thần cụ Lệ, thân nhân gia đình liệt sĩ Quên và chính quyền địa phương nhận về. Hành trình thừa nhận danh phận cho cụ Lệ kéo dài gần 60 năm đến hôm nay mới cho quả ngọt. Cụ thể, từ khi nhận tin con trai hy sinh, con dâu kiến quyết ở vậy thờ chồng, gia đình liệt sĩ Quên nộp hồ sơ xin chính quyền thừa nhận cụ Lệ là vợ liệt sĩ. Tuy nhiên, vì giữa hai người không có hôn thú. Hơn nữa, khi đó, cũng chưa thể xác định được mộ liệt sĩ Quên đang nằm ở đâu. Những thủ tục, quy định pháp lý liên quan đều khiến mọi việc gặp khó.
 |
Đầu tháng 7/2026, Đội quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Tư lệnh TP.HCM đẩy mạnh việc khai quật, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại khu vực công viên Lê Thị Riêng đến nay đã tìm thấy 100 hài cốt liệt sĩ cùng di vật liên quan. Trong số đó có hài cốt liệt sĩ Huỳnh Văn Quên cùng thông tin cá nhân. Đơn vị quy tập đã mời thân nhân liệt sĩ đến nhận diện, hương khói cho người đã khuất. Ngày 13/7, cụ Lệ đi cùng thành viên trong gia đình liệt sĩ Quên lên điểm khai quật.
Hiện tại, công tác nhận dạng thân nhân cuối cùng bằng phương pháp lấy mẫu ADN đang được gửi đi và chờ kết quả. Gần như chắc chắn, liệt sĩ Quên sẽ được đón trở về quê nhà trong vòng tay của người thương, thân nhân, đồng đội.
Trước thời khắc này, 6 người thân trong gia đình liệt sĩ Quên đã tình nguyện ký hồ sơ xin được xác nhận là vợ liệt sĩ cho cụ Lệ. Sự việc không chỉ thể hiện lòng biết ơn với đức hy sinh của cụ cho gia đình chồng mà còn thỏa di nguyện chính người mẹ chồng trong phút lâm chung. Sự đồng thuận được chính quyền xã Vàm Cỏ ủng hộ và cuối cùng một quyết định thắm tình nhân văn được Sở Nội Vụ Long An ban hành chính thức công nhận cụ Lệ là vợ liệt sĩ.
Trong những ngày tháng Bảy, khi tinh thần “đền ơn đáp nghĩa” lan tỏa trên mọi miền đất nước, tại gia đình liệt sĩ Quên, người thân, bạn bè lại đến chia sẻ, tri ân người liệt sĩ hy sinh cho tổ Quốc trở về. Và đặc biệt, dù cách đó gần 20km (địa phận ấp 5, xã Mỹ Yên, Tây Ninh) nơi cụ Lệ đang ở cùng người con gái nuôi vẫn được rất nhiều người biết để ghé thăm, bày tỏ lòng mến mộ.
Chuyện tình của cụ Lệ và liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, sự đền đáp tri ân của thế hệ hôm nay... tất cả cùng góp phần tạo nên hình ảnh dân tộc Việt Nam kiên cường mà thắm đượm nghĩa tình.
