Người dân có phải khai lại những thông tin đã cung cấp? Một phản ánh gửi đến chính quyền có được theo dõi, giải quyết kịp thời? Những câu hỏi gần gũi ấy là nơi có thể nhìn thấy ý nghĩa thiết thực của quản trị dựa trên dữ liệu. Từ Đề án 06 đến những cách làm ở cơ sở, việc kết nối và khai thác thông tin đang đặt bộ máy trước yêu cầu thay đổi quy trình, phối hợp công việc và làm rõ trách nhiệm. Qua từng việc cụ thể, năng lực lãnh đạo của cấp ủy, sự chủ động của chính quyền và trách nhiệm người đứng đầu được kiểm chứng bằng chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
__________________
Một chủ trương đúng đắn chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi tạo ra những thay đổi cụ thể trong phương thức hoạt động của bộ máy và đời sống nhân dân. Từ các chương trình chuyển đổi số quốc gia đến Đề án 06, Chiến lược dữ liệu quốc gia và Luật Dữ liệu, Việt Nam đang từng bước hình thành những điều kiện để chuyển từ quản lý dựa nhiều vào hồ sơ sang quản trị dựa trên dữ liệu. Nhưng phía sau những hệ thống công nghệ là một yêu cầu lớn hơn: Đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành, xác định rõ trách nhiệm và lấy hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo thực hiện Nghị quyết.
 |
Trong quá trình phát triển đất nước, khoảng cách giữa một chủ trương đúng và kết quả thực hiện luôn là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nghị quyết có thể xác lập mục tiêu, định hướng và những nhiệm vụ chiến lược. Nhưng để những định hướng ấy trở thành hiện thực, cần có hệ thống pháp luật, cơ chế điều hành, nguồn lực thực hiện và sự phối hợp của nhiều chủ thể.
Đối với chuyển đổi số, khoảng cách này càng đáng chú ý. Một công trình hạ tầng truyền thống thường có thể được đánh giá bằng những chỉ tiêu tương đối trực quan như chiều dài, công suất hoặc khối lượng xây dựng. Trong khi đó, hiệu quả của một hệ thống dữ liệu chỉ thực sự xuất hiện khi thông tin được khai thác, kết nối và sử dụng trong những hoạt động cụ thể.
 |
Một cơ sở dữ liệu về dân cư có thể phục vụ quản lý hành chính, nhưng khi được kết nối hợp pháp với những hệ thống liên quan, nó còn có thể hỗ trợ xác thực thông tin, giảm giấy tờ và cải thiện chất lượng dịch vụ công.
Một cơ sở dữ liệu về đất đai có thể phục vụ quản lý địa chính, nhưng khi kết hợp phù hợp với dữ liệu quy hoạch, đầu tư và hạ tầng, nó có thể hỗ trợ những quyết định phát triển kinh tế - xã hội.
Giá trị vì thế không chỉ nằm ở việc xây dựng cơ sở dữ liệu, mà ở khả năng tổ chức khai thác dữ liệu.
Nhận thức ấy từng bước được cụ thể hóa trong hoạt động điều hành của Chính phủ. Ngày 3/6/2020, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 749/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. Tiếp đó, Quyết định số 942/QĐ-TTg ngày 15/6/2021 phê duyệt Chiến lược phát triển Chính phủ điện tử hướng tới Chính phủ số. Ngày 2/2/2024, Quyết định số 142/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược dữ liệu quốc gia đến năm 2030 tiếp tục làm rõ vai trò của dữ liệu đối với chuyển đổi số và phát triển kinh tế – xã hội. Luật Dữ liệu số 60/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, tạo thêm cơ sở pháp lý cho hoạt động quản lý, phát triển, bảo vệ và khai thác dữ liệu.
 |
PGS.TS Đỗ Thành Trung, Khoa Quản lý nhà nước về an ninh trật tự, Học viện An ninh nhân dân đưa quan điểm: “Những quyết sách ấy cho thấy quá trình thể chế hóa chủ trương của Đảng đã từng bước chuyển từ ứng dụng công nghệ thông tin vào từng công việc sang xây dựng những điều kiện cho quản trị dựa trên dữ liệu. Tuy nhiên, thể chế hóa không chỉ là ban hành văn bản. Một chính sách chỉ phát huy giá trị khi tạo ra điều kiện thuận lợi cho những chủ thể thực hiện và giải quyết được các vấn đề của thực tiễn. Vì vậy, trong giai đoạn thực hiện Nghị quyết 57 và Nghị quyết Đại hội XIV, yêu cầu đặt ra đối với Chính phủ không chỉ là tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, mà còn phải bảo đảm những cơ chế ấy vận hành đồng bộ, giảm tình trạng chồng chéo và tạo ra kết quả cụ thể. Đây là bước chuyển từ tư duy xây dựng hệ thống sang tư duy sử dụng hệ thống để nâng cao hiệu quả quản trị”.
 |
Một trong những ví dụ đáng chú ý về khả năng đổi mới phương thức quản lý dựa trên dữ liệu là Đề án 06. Được phê duyệt tại Quyết định số 06/QĐ-TTg ngày 6/1/2022, Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia đặt ra yêu cầu khai thác dữ liệu dân cư trong nhiều hoạt động quản lý và cung cấp dịch vụ.
Ý nghĩa của Đề án không chỉ nằm ở việc xây dựng một cơ sở dữ liệu có quy mô lớn. Quan trọng hơn, dữ liệu được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với hoạt động xác thực danh tính, giải quyết thủ tục hành chính và những giao dịch cần kiểm chứng thông tin.
Điều này đang được minh chứng sinh động qua xung lực mới tại xã Minh Châu - xã đảo duy nhất của Thủ đô.
Những ngày này, bầu không khí quyết tâm chính trị đang lan tỏa mạnh mẽ trong toàn hệ thống chính trị địa phương. Cấp ủy và chính quyền xã Minh Châu đang chủ động thực hiện Nghị quyết 57 và Đề án 06 nhằm thay đổi toàn diện phương thức lãnh đạo và điều hành.
Xác định chuyển đổi số là khâu đột phá để xây dựng xã thông minh, Đảng ủy Minh Châu hướng tới mục tiêu xây dựng một “Đảng bộ số, chính quyền kiến tạo, doanh nghiệp tiên phong, nhân dân đồng thuận”, tạo động lực phát triển bền vững cho vùng đất nơi ngã ba sông của Thủ đô.
 |
Trong “trận địa mới” về chuyển đổi số và cải cách hành chính, xã đảo biệt lập duy nhất của Thủ đô đối mặt với rất nhiều thử thách, thiếu thốn về hạ tầng, nhân sự, từng là vùng lõm sóng… nhưng ngay khi bắt tay vào công cuộc chuyển đổi số, cả xã đã kịp phủ sóng 5G ngay trong năm 2025. Đảng ủy xã Minh Châu cũng nhanh chóng ban hành Kế hoach thực hiện Nghị quyết 57 với 7 nhiệm vụ đề ra. Minh Châu cũng là địa phương đầu tiên thí điểm HanoiWork, mô hình “sandbox” về bàn làm việc số tại Hà Nội. Xã đã chủ động mời các tập đoàn, doanh nghiệp công nghệ như CMC, Vietel… về hỗ trợ kĩ năng, ứng dụng, thiết bị, đào tạo.
Song song với công tác chuyên đổi số trong quản lý hành chính, tháng 4/2026, Đảng uỷ xã Minh Châu ban hành Đề án số 10-ĐA/ĐU về việc triển khai thực hiện mô hình “Đảng viên số - Chi bộ số”, tiến tới xây dựng Đảng bộ số trên địa bàn xã. Đảng uỷ cũng kịp thời hỗ trợ cho mỗi Chi bộ thôn một bộ máy tính để phục vụ cho các hoạt động của Chi bộ. Tính đến tháng 10/2026; Đảng bộ xã Minh Châu đã công nhận 16/20 chi, đảng bộ là chi bộ số. Các chi bộ đã công nhận 171 đảng viên là Đảng viên số.
Đồng chí Nguyễn Đức Tiến, Bí thư Đảng ủy xã Minh Châu cho biết: Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Minh Châu lần thứ I nhiệm kỳ 2025-2030 đã xác định đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, lấy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực chính, quyết tâm xây dựng xã thông minh là một trong hai khâu đột phá của địa phương. Xã đã nhanh chóng thành lập Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, cải cách hành chính và Đề án 06, đảm bảo sự chỉ đạo liên thông, đồng bộ giữa các lĩnh vực, tránh chồng chéo.
Đảng ủy xã đã thể hiện rõ vai trò hạt nhân chính trị, lãnh đạo tổ chức thực hiện chuyển đổi số một cách nghiêm túc, bài bản, có trọng tâm, trọng điểm. Sự chủ động của cấp ủy, sự đồng thuận của nhân dân và quyết tâm đổi mới của hệ thống chính trị là nền tảng quan trọng để xã Minh Châu triển khai thắng lợi các mục tiêu phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Báo cáo tình hình, kết quả triển khai thực hiện Nghị quyết số 57 của Đảng ủy xã Minh Châu ngày 30/9 ghi nhận những "trái ngọt" đầu tiên. Bằng những kiến thức chuyển đổi số bài bản, xã Minh Châu đã tổ chức 1 buổi livestream giới thiệu, quảng bá và kết nối tiêu thụ sản phẩm OCOP, sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, đặc sản vùng miền, sản phẩm sáng tạo và các điểm đến văn hóa, du lịch tiêu biểu trên địa bàn. Chương trình thu hút hàng nghìn lượt tiếp cận, hỗ trợ tiêu thụ hàng trăm ki-lô-gam nông sản, bước đầu tạo kênh kết nối trực tiếp giữa người sản xuất và người tiêu dùng, đưa chuyển đổi số gắn với lợi ích cụ thể của người dân. Mô hình livestream không chỉ phục vụ truyền thông mà còn tạo dữ liệu thực tế về nhu cầu thị trường, khả năng cung ứng, sản lượng tiêu thụ và mức độ quan tâm đối với từng nhóm sản phẩm, làm cơ sở để xã tiếp tục hoàn thiện phương thức tổ chức.
 |
Tại xã Minh Châu, việc chuyển đổi số từ trong Đảng (Đảng bộ số) đã và đang tạo làn sóng lan tỏa ra chính quyền (Chính quyền kiến tạo) và xã hội (Nhân dân đồng thuận). Đảng viên thông thạo công nghệ trở thành những hạt nhân đi đầu hướng dẫn bà con nông dân, tiểu thương địa phương tiếp cận kinh tế số, góp phần hiện thực hóa định hướng xuyên suốt theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Minh Châu nhiệm kỳ 2025-2030: Phát triển thương mại - dịch vụ gắn nông nghiệp hữu cơ công nghệ cao và du lịch trải nghiệm, đưa thu nhập bình quân đầu người lên 85,9 triệu đồng/người/năm vào năm 2030.
Đó là những thay đổi rõ nét không chỉ ở Minh Châu, mà đang lan rộng ra khắp 126 xã, phường trên địa bàn Thủ đô. Việc đưa dữ liệu vào sinh hoạt Đảng, số hóa hồ sơ đảng viên… đang biến mỗi chi bộ thành một “pháo đài” công nghệ, mỗi đảng viên thành một chiến sĩ tiên phong số, kích hoạt động lực đưa từng địa phương lên nấc thang mới.
Tại Hà Nội, thay vì tiếp nhận đơn từ thủ công, chính quyền các phường đã và đang sử dụng dữ liệu số tập trung từ ứng dụng iHanoi.
Trong sự kiện iHanoi được vinh danh tại giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam 2026 và dẫn đầu hạng mục ứng dụng đổi mới sáng tạo tại giải thưởng Better Choice Awards 2026, ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội đưa ra những con số cụ thể: Tính đến tháng 10/2026, iHanoi đã tiếp nhận và xử lý 263.395 phản ánh, kiến nghị, trong đó có 27.689 phản ánh về thủ tục hành chính và 235.706 phản ánh hiện trường. Riêng tại phường Cầu Giấy, có khoảng 1.600 kiến nghị liên quan đến những vấn đề trên địa bàn phường đã được người dân phản ánh qua iHanoi; trong đó 1.520 kiến nghị đã được giải quyết. Hiện ứng dụng đã sở hữu trên 6,6 triệu tài khoản định danh, đạt trung bình khoảng 180.000 lượt truy cập mỗi ngày và tiếp nhận khoảng 25.000 phản ánh, kiến nghị mỗi tháng.
 |
Nhìn từ góc độ phát triển, lợi ích của công nghệ không chỉ là giảm giấy tờ. Khi thủ tục được giải quyết nhanh hơn, chi phí giao dịch có thể giảm xuống. Khi thông tin được xác thực đáng tin cậy hơn, hoạt động cung cấp dịch vụ có điều kiện thuận lợi hơn.
Vì vậy, đánh giá kết quả thực hiện Đề án 06 cần quan tâm đến số thủ tục thực sự được đơn giản hóa, thời gian giải quyết được rút ngắn, chi phí xã hội được tiết kiệm và mức độ hài lòng của người dân.
Những chỉ tiêu ấy có ý nghĩa hơn việc chỉ báo cáo số lượng hệ thống hoặc tài khoản đã hình thành.
Ở đây, tư tưởng lấy nhân dân làm trung tâm cần được thể hiện bằng những kết quả cụ thể.
Chuyển đổi số không phải để người dân thích nghi với sự phức tạp của hệ thống công nghệ, mà để bộ máy có khả năng phục vụ người dân thuận tiện, hiệu quả hơn.
Đó cũng là một thước đo quan trọng đối với năng lực tổ chức thực hiện đường lối của Đảng.
Rõ ràng, giá trị của iHanoi không nằm ở công nghệ phức tạp, mà ở việc tạo ra kênh phản ánh tập trung, giúp minh bạch hóa quy trình tiếp nhận và xử lý, từ đó tạo thêm một kênh giám sát trực tiếp đối với hoạt động của chính quyền. Đây cũng là một phần trong nỗ lực chuyển đổi số giúp Hà Nội tiếp tục dẫn đầu chỉ số Đổi mới sáng tạo cấp địa phương năm 2026.
 |
 |
Một nền hành chính hiện đại không chỉ cần xử lý công việc nhanh, mà còn phải có khả năng dự báo, nhận diện rủi ro và đưa ra những quyết định có căn cứ.
Trong mô hình quản lý truyền thống, nhiều quyết định được hình thành từ những báo cáo tổng hợp theo định kỳ. Thông tin thường phải đi qua nhiều cấp, nhiều khâu trước khi đến cơ quan có thẩm quyền. Cách thức ấy có những ưu điểm về quy trình và trách nhiệm hành chính, nhưng có thể gặp khó khăn khi cần xử lý những biến động nhanh.
Dữ liệu và các công cụ phân tích mở ra khả năng cải thiện tình trạng này.
Trong điều hành kinh tế, nếu những thông tin về đầu tư, sản xuất, thương mại, lao động và thị trường được thu thập, chuẩn hóa và phân tích kịp thời, cơ quan quản lý có thể nhận diện sớm hơn những dấu hiệu bất thường.
Dữ liệu về tiến độ dự án, giải ngân vốn và tình trạng cung ứng vật tư có thể hỗ trợ việc đánh giá những khó khăn trong đầu tư công.
Dữ liệu về hoạt động doanh nghiệp, tuyển dụng và nhu cầu lao động có thể hỗ trợ dự báo những biến động trên thị trường việc làm.
Dữ liệu về vận tải, kho bãi và lưu thông hàng hóa có thể góp phần nhận diện những điểm nghẽn trong chuỗi cung ứng.
 |
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa khả năng hỗ trợ quyết định và việc thay thế trách nhiệm ra quyết định.
Một hệ thống phân tích có thể đưa ra dự báo, nhưng không thể tự mình chịu trách nhiệm về những lựa chọn chính sách. Dữ liệu có thể phản ánh xu hướng, nhưng vẫn cần được đặt trong bối cảnh kinh tế, xã hội và pháp lý cụ thể.
Đặc biệt, dữ liệu thiếu chính xác hoặc không đại diện đầy đủ có thể dẫn đến những nhận định sai lệch.
Vì vậy, xây dựng nền quản trị dựa trên dữ liệu không chỉ là đầu tư công nghệ, mà còn là xây dựng quy trình kiểm chứng, trách nhiệm giải trình và năng lực phân tích.
Điều này đòi hỏi cán bộ quản lý phải thay đổi phương thức làm việc.
Thay vì chỉ tiếp nhận báo cáo, cần biết đặt câu hỏi, kiểm tra thông tin, đánh giá bằng chứng và sử dụng kết quả phân tích để lựa chọn phương án phù hợp.
Đối với các cấp ủy, tổ chức đảng, đây cũng là một yêu cầu mới trong lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị.
Những quyết sách phát triển cần được xây dựng trên cơ sở đánh giá đúng thực tiễn. Việc kiểm tra, giám sát cần quan tâm đến kết quả và tác động thực tế, không chỉ dừng ở việc hoàn thành quy trình.
Một chương trình hành động thực hiện nghị quyết cần xác định rõ nhiệm vụ, đơn vị chịu trách nhiệm, nguồn lực và kết quả cần đạt.
Khi có những chỉ tiêu đo lường phù hợp, cấp ủy có thể theo dõi việc thực hiện nghị quyết bằng những bằng chứng cụ thể, thay vì chỉ dựa vào báo cáo tiến độ. Đó là cơ sở để nâng cao chất lượng lãnh đạo, điều hành trong một môi trường kinh tế ngày càng phức tạp.
 |
Một địa phương có thể xây dựng nhiều phần mềm, một cơ quan có thể hình thành nhiều cơ sở dữ liệu, nhưng điều đó chưa đủ để khẳng định hiệu quả hoạt động đã được cải thiện.
Giá trị thực sự chỉ xuất hiện khi công nghệ và dữ liệu giúp giải quyết tốt hơn những vấn đề cụ thể.
Đối với cơ quan hành chính, kết quả phải thể hiện ở thời gian giải quyết công việc, chi phí tuân thủ, mức độ thuận tiện và chất lượng phục vụ.
Đối với cơ quan điều hành kinh tế, kết quả cần được thể hiện ở chất lượng dự báo, hiệu quả phân bổ nguồn lực và khả năng phản ứng trước những biến động.
Đối với doanh nghiệp, kết quả cần được phản ánh qua năng suất, chi phí và khả năng cạnh tranh. Vì vậy, một trong những yêu cầu quan trọng của việc thực hiện Nghị quyết 57 là chuyển mạnh từ đánh giá theo đầu vào sang đánh giá theo kết quả.
 |
Thay vì chỉ yêu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu, cần xác định cơ sở dữ liệu ấy phục vụ những quyết định nào, giảm được những chi phí gì và tạo ra lợi ích ra sao.
Thay vì chỉ thống kê số lượng dịch vụ công trực tuyến, cần đánh giá mức độ sử dụng thực tế, tỷ lệ hồ sơ được xử lý hoàn toàn trên môi trường số và mức độ hài lòng của người dân.
Thay vì chỉ đánh giá tiến độ dự án công nghệ, cần xem xét khả năng vận hành, kết nối và khai thác sau đầu tư.
Đây cũng là vấn đề trách nhiệm người đứng đầu.
Một hệ thống dữ liệu không được cập nhật thường xuyên, một nền tảng công nghệ ít được sử dụng hoặc một quy trình điện tử vẫn đòi hỏi nhiều thủ tục giấy tờ không thể chỉ được coi là hạn chế kỹ thuật.
Những vấn đề ấy liên quan đến tổ chức công việc, phân công trách nhiệm và chất lượng chỉ đạo.
Bởi vậy, các cấp ủy, tổ chức đảng cần gắn nhiệm vụ chuyển đổi số với kết quả thực hiện chức năng chính trị của từng cơ quan, đơn vị.
Ở những nơi triển khai hiệu quả, cần làm rõ cách cấp ủy lựa chọn nhiệm vụ ưu tiên, phân công trách nhiệm, kiểm tra tiến độ và giải quyết khó khăn.
Ở những nơi kết quả còn hạn chế, cần xác định nguyên nhân khách quan, chủ quan và trách nhiệm của từng chủ thể.
Việc đánh giá ấy phải dựa trên bằng chứng, không suy diễn trách nhiệm chỉ từ một chỉ tiêu đơn lẻ.
Khi kết quả được đo lường bằng những chỉ tiêu cụ thể, việc kiểm tra, giám sát có thêm cơ sở để phân biệt giữa triển khai thực chất và thực hiện mang tính hình thức.
Đây cũng là cách nâng cao năng lực lãnh đạo của tổ chức đảng thông qua việc giải quyết những vấn đề cụ thể của đời sống.
 |
Từ các chương trình chuyển đổi số quốc gia đến Đề án 06, Chiến lược dữ liệu quốc gia và Luật Dữ liệu, Việt Nam đã từng bước hình thành những điều kiện quan trọng để chuyển đổi phương thức quản trị. Nhưng thành công không thể chỉ được đo bằng số lượng văn bản, cơ sở dữ liệu hay nền tảng công nghệ.
Điều quan trọng hơn là những thay đổi có thể cảm nhận trong đời sống: thủ tục thuận tiện hơn, chi phí xã hội thấp hơn, hoạt động quản lý hiệu quả hơn và doanh nghiệp có thêm điều kiện phát triển.
Đưa nghị quyết vào cuộc sống không phải là làm cho chủ trương xuất hiện nhiều hơn trong các báo cáo, mà là làm cho chủ trương tạo ra những thay đổi thực chất trong hoạt động của bộ máy và nền kinh tế.
Đó cũng là phép thử đối với năng lực lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành trong kỷ nguyên phát triển mới.
