Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, nhấn mạnh triển lãm là sự tiếp nối các hoạt động phát huy giá trị di sản tại Biệt thự 49 Trần Hưng Đạo, đồng thời phản ánh kết quả hợp tác giữa Hà Nội và vùng Île-de-France trong lĩnh vực bảo tồn di sản kiến trúc đô thị. Ông bày tỏ mong muốn các đối tác Pháp tiếp tục đồng hành cùng Hà Nội trong những dự án trọng điểm, trong đó có dự án phục hồi cầu Long Biên.
Triển lãm nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, đồng thời là một hoạt động thuộc dự án hợp tác Việt – Pháp “Sống cùng dòng sông”, do Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam và Viện Pháp tại Việt Nam tài trợ.
Với bốn không gian trưng bày, triển lãm đưa công chúng tìm hiểu quá trình hình thành tuyến đường ở hữu ngạn sông Hồng, đời sống cư dân, các loài cây bản địa và vai trò của vùng bờ vở đối với các loài chim di cư. Bên cạnh đó, những ý tưởng thiết kế Vườn Di sản gắn với giao lưu văn hóa và giáo dục thiên nhiên cũng được giới thiệu.
Cư dân góp sức làm công viên ven sông
Ông Nguyễn Tiêu Quốc Đạt, Giám đốc sáng tạo, đồng sáng lập Doanh nghiệp xã hội Think Playgrounds, cho biết hoạt động cải tạo không gian ven sông được khởi đầu tại Chương Dương vào năm 2021, sau đó tiếp tục triển khai ở Phúc Tân năm 2023.
Mỗi địa điểm có diện tích cải tạo khoảng 8.000–9.000 m². Từ những khu vực từng là điểm tập kết rác sinh hoạt, Think Playgrounds đã phối hợp với chính quyền, các đoàn thể và người dân từng bước hình thành công viên rừng cùng các khu vui chơi công cộng.
![]() |
Ông Phạm Tuấn Long và các đại biểu tại triển lãm. Ảnh; Mai Sơn |
Cuối năm 2023, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên và cư dân Phúc Tân cùng tham gia thu gom rác, san lấp mặt bằng và xây dựng vườn rừng. Theo ông Đạt, thay đổi rõ nét nhất là người dân có thêm không gian sinh hoạt ngay gần nơi ở. Trẻ em có chỗ vui chơi, người cao tuổi có nơi tập thể dục, các gia đình có điều kiện gặp gỡ và tổ chức hoạt động cộng đồng. Đến nay, Hội Phụ nữ và tổ dân phố vẫn duy trì hoạt động tổng vệ sinh vào chiều thứ Sáu và sáng thứ Bảy hằng tuần.
Việc trực tiếp tham gia xây dựng và chăm sóc công viên giúp người dân thêm gắn bó, có trách nhiệm với không gian sống chung. Điều này thể hiện rõ sau các đợt mưa lũ trong hai năm 2024 và 2025, khi một số cư dân Phúc Tân và Chương Dương cùng tham gia dọn bùn sau khi nước rút, giúp các công viên sớm hoạt động trở lại, chỉ sau vài ngày.
Tìm hiểu thiên nhiên và tri thức ven sông
Theo thông tin tại triển lãm, quá trình bồi đắp phù sa và tái sinh tự nhiên trong khoảng một thập niên qua đã góp phần hình thành thảm thực vật nhiều tầng tại khu vực bờ vở sông Hồng. Nơi đây ghi nhận hơn 200 loài thực vật bản địa và khoảng 140 loài chim cư trú, di cư.
Ông Nguyễn Hoàng Hào, chuyên gia lâm nghiệp về sinh thái nhiệt đới công tác tại Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, cho biết: "Bờ vở sông Hồng nằm trên hành lang di cư của các loài chim từ Đông Á đến Australia. Mùa chim di cư thường kéo dài từ tháng 9 năm trước đến tháng 4 năm sau. Vào những thời điểm chim tập trung đông, người quan sát có thể bắt gặp khoảng 15–20 loài trong một lần khảo sát, tùy điều kiện thực tế. Vai trò của vùng bờ vở như một sinh cảnh tự nhiên cần được tiếp tục tìm hiểu và theo dõi lâu dài".
![]() |
Không gian triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Ảnh: Mai Sơn |
Từ những kinh nghiệm của cư dân trong việc nhận biết con nước, ứng phó với ngập lụt cũng như sử dụng cây thuốc, lá và quả trong sinh hoạt, ông Nguyễn Tiêu Quốc Đạt đề xuất nhìn nhận bờ vở sông Hồng như một dạng “di sản sinh thái” của Hà Nội. Những tri thức được tích lũy và trao truyền qua nhiều thế hệ cũng là một phần góp nên bản sắc của vùng ven sông.
Cũng theo ông Đạt, trong hơn ba năm qua, Think Playgrounds đã tổ chức các chuyến khám phá thiên nhiên tại Phúc Tân và Chương Dương. Học sinh Trường Tiểu học Chương Dương từng tham gia các chuyến đi dọc tuyến sinh thái để quan sát thiên nhiên, tìm hiểu kiến thức sinh học và thực hành phân loại rác.
Sau lễ hội, nhóm dự kiến tiếp tục phối hợp với cư dân xây dựng các chương trình trải nghiệm dành cho học sinh, gia đình có trẻ nhỏ và khách nước ngoài. Trong đó, người dân địa phương có thể trực tiếp dẫn đường, giới thiệu về cảnh quan và đời sống nơi mình sinh sống.
Mô hình hiện vẫn trong quá trình thử nghiệm. Lịch trình trải nghiệm sẽ được điều chỉnh theo điều kiện thực tế, bởi lối đi bộ tại vùng bán ngập có thể thay đổi tùy mùa và mực nước sông.

