Cắt giảm thủ tục nhưng không cắt giảm trách nhiệm quản lý

Tiếp tục chương trình Kỳ họp, sáng 7/8, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Phát triển đô thị; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ.

Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, đại biểu Trần Lan Phương (Hải Phòng) ủng hộ chủ trương cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường, nhằm giảm chi phí tuân thủ, khơi thông hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, đại biểu nhất trí cao với Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường và cho rằng cải cách thủ tục không nên làm giảm mức độ kiểm soát.

“Giảm tiền kiểm phải đi cùng với hậu kiểm thực chất; kéo dài thời hạn giấy phép phải có cơ chế giám sát tương ứng; phân cấp cho địa phương phải gắn với năng lực thực hiện và trách nhiệm kiểm tra, giám sát của cơ quan trung ương,” đại biểu Trần Lan Phương nhấn mạnh.

Về quy định kéo dài thời hạn hoặc bỏ thời hạn một số giấy phép, đại biểu cho biết dự thảo quy định Quyết định công nhận phân bón lưu hành có thời hạn 10 năm; Giấy chứng nhận đăng ký thuốc bảo vệ thực vật và giấy gia hạn có thời hạn 10 năm; Giấy chứng nhận đủ điều kiện buôn bán thuốc bảo vệ thực vật không còn thời hạn.

Điều 12 còn tự động kéo dài thêm 5 năm đối với một số giấy đã cấp trước ngày 18/5/2026 và chuyển giấy đủ điều kiện buôn bán thuốc bảo vệ thực vật đang còn hiệu lực thành không có thời hạn.

Đại biểu Trần Lan Phương cho rằng thời hạn 10 năm không phải quá dài hay không hợp lý.

Theo kinh nghiệm quốc tế, nhiều quốc gia áp dụng chu kỳ đánh giá 10 hoặc 15 năm, nhưng đều có cơ chế đánh giá lại định kỳ và đánh giá bất thường khi xuất hiện dữ liệu khoa học mới, xảy ra sự cố, phát hiện độc tính, kháng thuốc hoặc tác động đến môi trường.

Trong các trường hợp đó, cơ quan quản lý có thể yêu cầu bổ sung dữ liệu, hạn chế phạm vi sử dụng, điều chỉnh nhãn, đình chỉ hoặc thu hồi trước khi hết thời hạn.

Đại biểu đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường làm rõ cơ sở lựa chọn mốc 10 năm và không thời hạn; số lượng giấy chứng nhận, quyết định được tự động kéo dài theo Điều 12; cơ chế hậu kiểm thay thế, gồm tần suất lấy mẫu, tiêu chí lựa chọn đối tượng theo rủi ro, cơ quan thực hiện, kinh phí, cơ sở dữ liệu và chế tài.

“Không nên để giấy phép còn hiệu lực đồng nghĩa với việc sản phẩm mặc nhiên được lưu hành đủ 10 năm, bất kể có phát hiện khoa học mới hay sự cố trên thị trường,” đại biểu Trần Lan Phương đề nghị.

Đại biểu Đoàn Thu Hà (Lạng Sơn) cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành dự án Luật, đánh giá dự án thể hiện tinh thần đổi mới mạnh mẽ: cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục; chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Đoàn đại biểu Quốc hội các tỉnh Lạng Sơn, Điện Biên và Vĩnh Long thảo luận ở tổ. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh nguyên tắc: cắt giảm thủ tục nhưng không cắt giảm trách nhiệm quản lý; phân quyền nhưng không phân tán quản lý; tự công bố phải xác định rõ chủ thể chịu trách nhiệm; hậu kiểm phải có dữ liệu, tiêu chí và chế tài cụ thể.

Đối với việc giao Chủ tịch Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh tổ chức kiểm tra chất lượng thuốc bảo vệ thực vật nhập khẩu, đại biểu đề nghị xác định rõ tỉnh có thẩm quyền là nơi có cửa khẩu nhập, nơi làm thủ tục hải quan hay nơi doanh nghiệp đặt trụ sở; đồng thời quy định cơ chế phối hợp với hải quan và địa phương nơi hàng hóa được đưa về, nhất là đối với các tỉnh biên giới như Lạng Sơn.

Về phân quyền quản lý khoáng sản, đại biểu Đoàn Thu Hà đề nghị rà soát kỹ quy định giao Chủ tịch Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh thực hiện nhiều công việc liên quan cả giấy phép thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong đó có điều chỉnh hoạt động thăm dò và phê duyệt đề án đóng cửa mỏ.

Đại biểu đề nghị đối với khoáng sản chiến lược, đất hiếm, khoáng sản tại khu vực biên giới hoặc liên quan đến quốc phòng, an ninh phải có ý kiến bắt buộc của cơ quan trung ương có liên quan; khi chuyển thẩm quyền phải chuyển đầy đủ hồ sơ, dữ liệu địa chất, tiền ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường và nghĩa vụ tài chính.

Với mỏ nằm trên địa bàn từ hai tỉnh trở lên, cần xem xét nơi chịu tác động chính về môi trường, nguồn nước, bãi thải và dân cư, đồng thời quy định thời hạn lấy ý kiến và cơ chế giải quyết khi các địa phương có ý kiến khác nhau. Đại biểu cũng đề nghị không áp dụng nguyên tắc quá thời hạn coi như đồng ý đối với vấn đề có nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường và an toàn dân cư của tỉnh còn lại.

Về mô hình chính quyền địa phương hai cấp và chuyển đổi số, đại biểu đề nghị xác định cấp tỉnh là đầu mối quyết định, vận hành cơ sở dữ liệu và chịu trách nhiệm pháp lý; cấp xã giám sát địa bàn, phát hiện vi phạm, tiếp nhận phản ánh và phối hợp hậu kiểm nhưng không được tự đặt thêm hồ sơ, thủ tục hoặc điều kiện.

Mỗi thủ tục chỉ nên có một đầu mối tiếp nhận, một bộ hồ sơ điện tử và một kết quả; các cơ quan nhà nước phải tự chia sẻ dữ liệu, không yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp lại thông tin đã có.

Thảo luận tại tổ, đại biểu Vừ A Bằng (Điện Biên) đề nghị nghiên cứu sửa đổi quy định về kiểm soát giết mổ động vật trên cạn tại Điều 74 và Điều 75 Luật Thú y hiện hành.

Theo đại biểu, dự thảo chưa sửa đổi nội dung này, trong khi việc tổ chức kiểm soát giết mổ đang phát sinh khó khăn, vướng mắc, nhất là sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và tổ chức lại hệ thống cơ quan quản lý chuyên ngành thú y.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định giao Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh quyết định chủ thể và hình thức tổ chức thực hiện kiểm soát giết mổ động vật trên cạn phù hợp điều kiện thực tế từng địa phương; những nơi đủ điều kiện về nhân lực chuyên môn thú y tại cấp xã có thể được cấp tỉnh phân cấp thực hiện nhiệm vụ.

Về sửa đổi Luật Tài nguyên nước, đại biểu thống nhất đơn giản hóa thủ tục đối với hoạt động chuyển nước giữa các lưu vực sông, nhưng đề nghị bổ sung yêu cầu bảo đảm ưu tiên cấp nước cho sinh hoạt, bảo đảm an ninh nguồn nước; bảo đảm an toàn các công trình khai thác, sử dụng tài nguyên nước, nhất là công trình thủy lợi, thủy điện, cấp nước sinh hoạt.

Đại biểu đồng thời đề nghị bổ sung cơ chế hậu kiểm, giao Chính phủ quy định việc quan trắc lưu lượng chuyển nước, giám sát duy trì dòng chảy tối thiểu, chế độ báo cáo và trách nhiệm điều chỉnh hoặc dừng hoạt động khi ảnh hưởng đến nguồn nước hoặc công trình khai thác, sử dụng nước.