Tháng Tư năm 2025, Phạm Hồng Linh – cô gái 33 tuổi người Việt làm nên lịch sử khi giành Giải Nhất (Grand Prize) tại cuộc thi khởi nghiệp xã hội HBS New Venture Competition, do Trường Kinh doanh Harvard tổ chức. Đây là lần đầu tiên sau 25 năm, một người Việt chạm đến đỉnh cao nhất của cuộc thi danh giá này.
Phần thưởng trị giá 75.000 USD không chỉ là sự công nhận cho tài năng, mà là minh chứng cho một sáng kiến nhân văn mang tên Lexi – phần mềm dịch y tế ứng dụng trí tuệ nhân tạo, hỗ trợ bệnh nhân không biết tiếng Anh trong những tình huống nguy cấp. Dự án tiếp tục nhận thêm 10.000 USD tài trợ từ Hội đồng Tuyển chọn Harvard khẳng định niềm tin mà giới chuyên môn quốc tế đặt nơi cô.
Từ một câu hỏi đau đáu…
Ý tưởng về Lexi không nảy ra trong phòng thí nghiệm hiện đại, mà xuất phát từ một lớp học có cái tên rất đời: “Tương lai của người nhập cư lớn tuổi”. Tháng 1 năm 2024, Linh và ba người bạn đều là người nhập cư cùng tự hỏi: “Điều gì từng khiến người thân của chúng ta đau đớn nhất khi sống ở Mỹ?”
Câu trả lời giản dị mà ám ảnh: rào cản ngôn ngữ. Không ít người Việt lớn tuổi từng âm thầm chịu đựng cơn đau, vì không thể nói với bác sĩ điều họ đang trải qua. Những căn bệnh có thể cứu chữa trở thành án tử, chỉ vì không thể diễn đạt bằng lời. “Đó không còn là bất tiện, mà là sống còn,” – Phạm Hồng Linh chia sẻ.
 |
…đến một phần mềm cứu người
Từ lòng trắc ẩn, Linh và nhóm bạn đã đến hơn 20 bệnh viện tại Boston để khảo sát. Họ phát hiện phần lớn cơ sở y tế thiếu phiên dịch viên cho các ngôn ngữ ít phổ biến, trong đó có tiếng Việt. Trong khi đó, các phần mềm dịch hiện có lại không đủ chính xác với ngôn ngữ y khoa.
Và thế là Lexi ra đời. Không chỉ đơn thuần là phần mềm dịch, Lexi là một trợ lý y tế thông minh hiểu ngữ cảnh, biết cách hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán và giải thích, đồng thời giúp bệnh nhân bày tỏ triệu chứng và cảm xúc. Phần mềm hỗ trợ 6 ngôn ngữ: Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Việt, Trung, Pháp và Nga.
Ông Lee Kaplan, Giám đốc Viện Y học thể thao Đại học Miami từng chia sẻ:“Trong các ca cấp cứu không có phiên dịch viên, Lexi thật sự cứu sống người bệnh...”
 |
Vẻ ngoài rạng rỡ, năng động của cô gái trẻ- đồng sáng lập Lexi – Medical AI Translator. |
Trái tim Việt – Tâm hồn toàn cầu
Chiến thắng tại Harvard chỉ là điểm khởi đầu. Không lâu sau, Lexi giành Giải Vàng iF Design Award 2025 – một trong những giải thưởng thiết kế danh giá nhất thế giới, sánh vai cùng những tên tuổi như Apple, IBM hay Samsung. Lễ trao giải sẽ được tổ chức tại Berlin vào ngày 28/4 tới đây.
Trước đó, Linh còn xuất sắc vượt qua hàng trăm nhà sáng lập nữ để giành giải Nhất cuộc thi thuyết trình nữ sáng lập xuất sắc tại Harvard một lần nữa khẳng định tài năng và khát vọng không biên giới của cô gái Việt.
Phạm Hồng Linh sinh ra và lớn lên tại Việt Nam, từng tốt nghiệp Đại học Brown (Mỹ), sau đó theo học Thạc sĩ Mỹ thuật tại Trường Nghệ thuật Hoàng gia Anh nơi đào tạo ra những đạo diễn, nghệ sĩ danh tiếng thế giới. Hiện cô là học viên chương trình Thạc sĩ Kỹ sư Thiết kế tại Đại học Harvard danh giá.
Trước Lexi, Linh từng là trưởng nhóm thiết kế ô tô không người lái tại Mỹ, và là tác giả phần mềm “Dệt cói” dự án lưu giữ di sản làng nghề Quảng Nam bằng công nghệ số. Dù ở lĩnh vực nào, cô vẫn luôn chọn đặt con người và cộng đồng làm trung tâm của mọi sáng tạo.
Và lòng nhân ái khơi nguồn kỳ tích
“Ban đầu tôi chỉ muốn thử sức, nhưng càng đi tôi càng tin. Và rồi… chúng tôi chiến thắng,” – Linh chia sẻ, ánh mắt ánh lên niềm tin và lòng biết ơn.
Lexi – giờ đây không còn là một phần mềm đơn thuần. Đó là cầu nối của yêu thương, là ánh sáng của nhân văn trong những khoảnh khắc sinh tử. Từ một câu hỏi âm thầm trong lớp học, Lexi trở thành câu trả lời cho hàng triệu người nhập cư đang tìm kiếm hy vọng giữa ranh giới của ngôn ngữ và sự sống.
 |
Dự án: Lexi – Medical AI Translator
Đồng sáng lập: Phạm Hồng Linh (Việt Nam), Syddharth UR (Ấn Độ)
Chức năng chính: Dịch thuật y tế bằng AI, hỗ trợ bác sĩ – bệnh nhân giao tiếp
Ngôn ngữ hỗ trợ: Anh, Việt, Trung, Pháp, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Nga
Giải thưởng tiêu biểu: Giải Nhất Harvard Startup Competition 2025; Giải Vàng iF Design Award 2025 – Berlin; Giải Nhất Female Founder Circle – Hoa Kỳ. Tổng tài trợ: 85.000 USD
Sứ mệnh: Xóa bỏ rào cản ngôn ngữ trong bệnh viện, giúp cứu sống người nhập cư không thể nói tiếng Anh.
