Những hoài nghi về hiệu quả đầu tư AI đang lan từ Mỹ sang Trung Quốc. China Merchants Securities International cảnh báo biến động của nhóm cổ phiếu AI có thể gia tăng, đồng thời khuyến nghị nhà đầu tư chú ý hơn tới các doanh nghiệp công nghệ có khả năng phòng thủ tốt.
Theo Nikkei Asia, tâm lý thận trọng xuất hiện khi giới đầu tư ngày càng đặt câu hỏi liệu những khoản chi khổng lồ cho hạ tầng AI có thể mang lại lợi nhuận tương xứng hay không. Chỉ số CSI Artificial Intelligence, theo dõi các doanh nghiệp AI lớn của Trung Quốc, có thời điểm giảm gần 40% so với đỉnh tháng 6.
Đà giảm lan sang nhiều doanh nghiệp từng hưởng lợi từ cơn sốt AI. Cambricon Technologies, hãng bán dẫn được ví như "Nvidia của Trung Quốc", cùng nhà sản xuất linh kiện Eoptolink Technology đều chịu áp lực. Eoptolink từng tăng trưởng nhanh nhờ tham gia chuỗi cung ứng cho các trung tâm dữ liệu AI của tập đoàn công nghệ Mỹ, nhưng nay chịu tác động khi thị trường chứng khoán Mỹ biến động.
Thành tựu công nghệ không cứu được giá cổ phiếu
ChangXin Memory Technologies (CXMT), nhà sản xuất chip nhớ Trung Quốc, là một trong những trường hợp đáng chú ý. Cổ phiếu công ty đã giảm khoảng 30% kể từ cuối tháng 9, bất chấp hoạt động mua vào của các quỹ được nhà nước hậu thuẫn.
Trong một phiên đầu tuần, CXMT đóng cửa giảm gần 8%, dù doanh nghiệp dự kiến lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông đạt 132,5 tỷ nhân dân tệ (19,8 tỷ USD) trong 9 tháng đầu năm, đảo chiều mạnh so với khoản lỗ 5,28 tỷ nhân dân tệ cùng kỳ năm ngoái.
CXMT trước đó gây chú ý khi công bố đột phá công nghệ giúp tăng đáng kể mật độ lưu trữ của chip nhớ. Thông tin khiến cổ phiếu một số đối thủ, trong đó có Kioxia Holdings của Nhật Bản, giảm giá. Tuy nhiên, thành tựu này không đủ ngăn áp lực bán đối với chính CXMT, khiến công ty mất vị trí doanh nghiệp niêm yết giá trị nhất Trung Quốc sau đợt IPO đình đám hồi tháng 7.
Cổ phiếu chỉ phục hồi khi các quỹ ETF được nhà nước Trung Quốc hậu thuẫn tăng mua và kết thúc tuần với mức tăng khoảng 0,4%.
Bài toán giữa thị phần và lợi nhuận
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đang thúc đẩy chiến lược "tự chủ và tự cường", hướng tới xây dựng chuỗi cung ứng ít phụ thuộc vào Mỹ. Các quỹ được nhà nước hậu thuẫn đóng vai trò quan trọng trong việc nuôi dưỡng doanh nghiệp công nghệ cao, trong đó AI là lĩnh vực ưu tiên.
Tuy nhiên, chính sách này cũng tạo ra bài toán đối với nhà đầu tư tư nhân. Minoru Nogimori, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Viện Nghiên cứu Nhật Bản, cho rằng Trung Quốc muốn đưa AI ra thị trường toàn cầu nhưng vẫn duy trì quyền kiểm soát đối với ngành.
DeepSeek và các công ty AI Trung Quốc đang mở rộng ra nước ngoài bằng những mô hình chi phí thấp. Theo chuyên gia Nogimori, chiến lược này có nét tương đồng với ngành xe điện Trung Quốc, nơi các doanh nghiệp theo đuổi thị phần toàn cầu quyết liệt và lợi nhuận có thể trở thành mục tiêu thứ yếu.
Điều này có nguy cơ tạo xung đột giữa mục tiêu của nhà hoạch định chính sách và kỳ vọng của giới đầu tư. Trong khi Bắc Kinh muốn mở rộng thị phần và củng cố vị thế công nghệ, thị trường lại đòi hỏi bằng chứng về khả năng tạo lợi nhuận bền vững. Trung Quốc cũng phải cạnh tranh với Mỹ, nơi ngành AI tiếp tục thu hút lượng vốn lớn từ nhà đầu tư toàn cầu.
Làn sóng IPO Hong Kong bắt đầu chịu sức ép
Sự suy yếu của cổ phiếu AI đã lan sang Hong Kong (Trung Quốc), dù thị trường này đang trải qua giai đoạn huy động vốn sôi động. Theo công ty nghiên cứu Wind, tổng vốn huy động trên thị trường chứng khoán Hong Kong trong 9 tháng đầu năm đạt 690,7 tỷ đôla Hong Kong (88,92 tỷ USD), tăng khoảng 60% so với cùng kỳ và vượt tổng mức của cả năm 2025.
Các doanh nghiệp liên quan AI đóng góp phần lớn vào đà tăng. Tháng 7, nhà sản xuất linh kiện cáp quang Zhongji InnoLight huy động 53,4 tỷ đôla Hong Kong (6,8 tỷ USD), trở thành thương vụ IPO lớn nhất thành phố kể từ Alibaba năm 2019.
Tuy nhiên, cổ phiếu mới niêm yết đang cho thấy dấu hiệu suy yếu. Trong 14 doanh nghiệp lên sàn kể từ tháng 9, 9 công ty kết thúc phiên giao dịch đầu tiên dưới giá chào bán. Nguyên nhân đến từ định giá cổ phiếu AI giảm và lo ngại thị trường phải hấp thụ quá nhiều đợt phát hành mới.
Raymond Cheng, Giám đốc đầu tư Bắc Á tại Standard Chartered, nhận định diễn biến ngắn hạn có thể khiến thêm nhiều doanh nghiệp trì hoãn IPO. Moonshot AI và DeepSeek được cho là đang cân nhắc niêm yết lần lượt tại Hong Kong và Thượng Hải.
Dòng vốn từ Trung Quốc đại lục vào Hong Kong cũng chậm lại. Trong quý II, nguồn vốn này chiếm 21,4% giá trị giao dịch, giảm 5,2 điểm phần trăm so với mức đỉnh quý III/2025.
Cùng lúc, căng thẳng Mỹ - Trung tiếp tục cản trở nỗ lực đưa vốn phương Tây trở lại thị trường. Bo Zhuang, chiến lược gia vĩ mô toàn cầu tại Loomis, Sayles & Company, cho rằng khó kỳ vọng các quỹ lớn của Mỹ quay lại mua mạnh cổ phiếu Trung Quốc như thời Alibaba hay Tencent.
Diễn biến trên cho thấy chiến lược phát triển AI của Trung Quốc đang đứng trước một phép thử mới, không chỉ về năng lực công nghệ mà còn về hiệu quả sử dụng vốn. Trong khi Bắc Kinh tiếp tục thúc đẩy tự chủ chuỗi cung ứng và mở rộng thị phần quốc tế, các doanh nghiệp AI phải chứng minh khả năng tạo lợi nhuận bền vững để duy trì niềm tin của nhà đầu tư. Việc dung hòa mục tiêu chiến lược với yêu cầu thương mại hóa công nghệ sẽ là yếu tố quan trọng đối với triển vọng phát triển dài hạn của ngành AI Trung Quốc.
