Từ những nhát cuốc đầu tiên
Ngày 6/7/2026, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng được triển khai chính thức. Ít ai nghĩ rằng bên dưới không gian cây xanh giữa lòng thành phố, nơi người dân vẫn thường xuyên đến vui chơi, tập thể dục và sinh hoạt cộng đồng, lại còn lưu giữ những dấu tích đau thương của chiến tranh.
 |
Những hoạt động thăm dò, tìm kiếm đầu tiên tại Công viên Lê Thị Riêng |
Hành trình ấy bắt đầu từ những thông tin lịch sử, quá trình khảo sát và xác minh các khu vực nghi vấn. Những thiết bị hỗ trợ dò tìm hiện đại được sử dụng để xác định các vị trí có khả năng tồn tại hài cốt, giúp lực lượng chức năng định hướng việc khai quật. Tuy nhiên, công nghệ chỉ là bước khởi đầu. Để xác định chính xác những gì còn nằm sâu trong lòng đất, các cán bộ, chiến sĩ vẫn phải tiến hành đào tìm từng lớp đất, kiểm tra từng dấu tích với sự thận trọng cao nhất.
 |
Thiếu tá Bùi Tấn Phát cán bộ của Bộ Tư lệnh TPHCM đang giới thiệu kế hoạch tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thi Riêng |
Những hài cốt đầu tiên được phát hiện đã mở ra hy vọng tìm thấy thêm những người con đã nằm lại nơi đây trong chiến tranh. Từ những dấu tích ban đầu, phạm vi tìm kiếm tiếp tục được triển khai, mở rộng theo kết quả khảo sát và những thông tin được xác minh tại hiện trường. Mỗi vị trí được phát hiện đều đặt ra yêu cầu phải kiểm tra kỹ lưỡng. Đó không chỉ là công việc tìm kiếm thông thường mà còn liên quan trực tiếp đến lịch sử, danh tính và sự trở về của những người đã hy sinh.
Hơn ba tháng bền bỉ tìm kiếm dưới lòng đất
Trong những ngày đầu tháng 7, số lượng hài cốt được tìm thấy tăng dần qua từng đợt khai quật. Từ những trường hợp ban đầu, lực lượng chức năng tiếp tục phát hiện thêm nhiều hài cốt tại các vị trí khác nhau trong công viên. Theo các thông tin được ghi nhận trong quá trình tìm kiếm, những ngày đầu tiên đã xuất hiện các dấu tích đáng chú ý. Đến giữa tháng 7, số lượng hài cốt được phát hiện tăng nhanh. Công tác tìm kiếm vì thế không chỉ tập trung vào những vị trí đã xác định mà còn phải tiếp tục khảo sát, đánh giá những khu vực có khả năng còn hài cốt.
 |
Các Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đang tìm kiếm dưới lòng đất công viên |
Đằng sau những con số tăng lên từng ngày là khối lượng công việc lớn của các lực lượng tham gia. Đất được đào lên, vận chuyển và kiểm tra; những vị trí nghi vấn được đánh dấu, xác minh; từng dấu tích được ghi nhận, phân loại. Công việc đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ và tinh thần trách nhiệm, bởi bất kỳ sự bất cẩn nào cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình tìm kiếm, xác minh về sau.
 |
Các Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đang tìm kiếm dưới lòng đất công viên |
 |
Đưa hài cốt liệt sĩ lên khỏi hố chôn |
Bước sang tháng 8, hoạt động tìm kiếm tiếp tục được mở rộng sang khu vực B của công viên. Tại đây, lực lượng chức năng phải xử lý khối lượng đất lớn, trong đó có những khu vực bị tác động bởi quá trình cải tạo, chỉnh trang công viên qua nhiều năm. Mỗi lớp đất được đào lên lại mở ra khả năng phát hiện thêm những dấu tích còn sót lại. Có những ngày, hài cốt được tìm thấy liên tiếp; cũng có những thời điểm, lực lượng tìm kiếm phải tập trung nhiều công sức để kiểm tra các khu vực nghi vấn trước khi có thể đưa ra kết luận.
 |
Các di vật được tìm thấy cạnh thi hài liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng |
Hơn ba tháng là khoảng thời gian không quá dài nếu nhìn từ chiều dài lịch sử, nhưng với những người trực tiếp tham gia, đó là chuỗi ngày làm việc liên tục, đòi hỏi sức lực, sự tập trung và lòng kiên trì. Mỗi hài cốt được tìm thấy đều là một kết quả có ý nghĩa, đồng thời đặt ra trách nhiệm phải tiếp tục tìm kiếm, xác minh và thực hiện các thủ tục cần thiết với sự tôn trọng cao nhất.
731 hài cốt liệt sĩ được tìm thấy
Theo Ban Chỉ đạo 515 TPHCM, sau hơn 3 tháng tìm kiếm, quy tập, lực lượng chức năng đã tìm thấy tổng cộng 731 hài cốt liệt sĩ. Trong đó, có 698 hài cốt liệt sĩ riêng lẻ và một bộ hài cốt tập thể gồm 33 hài cốt liệt sĩ.
 |
Thi hài Liệt sĩ được bảo quản trang trọng trong những tiểu quách phủ cờ Tổ quốc. |
Kết quả này cho thấy quy mô và khối lượng công việc của đợt tìm kiếm tại Công viên Lê Thị Riênglà rất lớn. Tuy nhiên, phía sau con số 731 không chỉ là kết quả của một chiến dịch tìm kiếm. Đó còn là 731 hài cốt gắn với những cuộc đời đã đi qua chiến tranh, với những gia đình từng có người thân ra trận và có thể vẫn đang chờ đợi thông tin về người thân của mình.
 |
Trong những ngày tìm kiếm, Công viên Lê Thị Riêng luôn có đông đảo người tới thăm viếng hương hồn, anh linh các liệt sĩ |
Chiến tranh đã lùi xa nhiều thập niên. Thời gian khiến nhiều nhân chứng không còn, những ký ức dần phai nhạt, còn các địa điểm từng gắn với chiến sự cũng thay đổi theo quá trình đô thị hóa. Việc tìm kiếm, quy tập hài cốt vì thế không chỉ cần sự nỗ lực của lực lượng chức năng mà còn đòi hỏi quá trình nghiên cứu, xác minh và tập hợp thông tin từ nhiều nguồn khác nhau.
Mỗi dấu tích được tìm thấy đều góp phần bổ sung những mảnh ghép cho lịch sử. Mỗi hài cốt được quy tập cũng là một bước tiến trong hành trình thực hiện chính sách đền ơn đáp nghĩa, thể hiện trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của đất nước.
Ngày trở về sau hơn nửa thế kỷ
Sáng 14/10, tại Công viên Lê Thị Riêng, TPHCM đã tổ chức lễ viếng, truy điệu hài cốt liệt sĩ trong không khí trang nghiêm, thành kính. Đây là thời khắc khép lại một chặng đường tìm kiếm kéo dài hơn ba tháng, đồng thời mở ra chặng đường tiếp theo trong công tác chăm sóc, tưởng niệm và xác minh danh tính những người đã hy sinh.
 |
Ngày 14/10, thi hài 731 liệt sĩ được tìm thấy tại Công viên Lê Thi Riêng thời gian qua đã được di quan về. an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM |
 |
Hàng ngàn người dân đứng 2 bên đường với nhành hoa trắng trong tay để tiễn đưa các liệt sĩ về nơi an nghỉ cuối cùng |
Sau những ngày tháng nằm sâu dưới lòng đất, các liệt sĩ được đón tiễn bằng nghi thức trang trọng, với lòng biết ơn của chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân thành phố. Từ những vị trí khai quật giữa công viên, hài cốt được đưa về nơi an nghỉ tại Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM, phường Long Bình.
Đối với những người trực tiếp tham gia tìm kiếm, giây phút tiễn đưa các liệt sĩ là dấu mốc đặc biệt sau nhiều tháng miệt mài với công việc. Những ngày đào tìm dưới nắng nóng, những giờ phút cẩn trọng kiểm tra từng dấu tích và những lần phát hiện thêm hài cốt đều hướng đến mục tiêu cuối cùng: không để những người đã hy sinh tiếp tục nằm lại trong quên lãng.
Đối với người dân thành phố, hành trình tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng cũng gợi nhắc rằng ngay giữa nhịp sống đô thị hôm nay, lịch sử vẫn hiện diện trong những địa danh, những lớp đất và những câu chuyện chưa được kể hết.
731 hài cốt liệt sĩ được tìm thấy là kết quả của hơn ba tháng tìm kiếm, nhưng ý nghĩa của hành trình ấy không dừng lại ở con số. Đó là sự trở về của những người đã hy sinh, là nỗ lực trả lại sự trang trọng cho nơi an nghỉ của các liệt sĩ và là lời nhắc nhở về trách nhiệm gìn giữ ký ức lịch sử.
 |
Đội tiêu binh lần lượt đưa các tiểu quách vào vị trí, thực hiện theo các nghi thức Quân đội |
Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 TPHCM cho rằng gần 60 năm qua, các liệt sĩ nằm lại giữa lòng đô thị Sài Gòn, tại khu đất Nghĩa trang Đô Thành trước đây, nay là Công viên Lê Thị Riêng. Ông bày tỏ niềm xúc động trước những di vật còn lại của các liệt sĩ, từ những bức ảnh nhạt nhòa theo năm tháng đến lọ dầu gió, chiếc lược, kẹp tóc, sợi dây chuyền, chiếc nhẫn, bình tông, đôi dép cao su, cùng võng, tăng và vũ khí. Mỗi di vật đều gợi nhắc về cuộc sống, những kỷ niệm và một thời chiến đấu gian khổ của những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Phần lớn hài cốt được tìm thấy đến nay vẫn chưa xác định được tên tuổi, quê quán. Trước anh linh các liệt sĩ, ông Nguyễn Mạnh Cường xúc động bày tỏ: “Kính xin hương hồn các liệt sĩ hãy xem quê hương TPHCM là nơi đất lành để các anh, các chị yên nghỉ”.
Ông Nguyễn Mạnh Cường cho biết thêm, trong thời gian tới công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ sẽ không dừng lại. TPHCM sẽ tiếp tục tổ chức khảo sát, tìm kiếm tại những địa điểm mới do người dân cung cấp thông tin, với mong muốn tìm được thêm hài cốt các liệt sĩ còn nằm lại trong lòng đất, đưa các anh, các chị trở về nơi an nghỉ trang trọng.
