Đại gia tộc Minh Tơ hội ngộ trong Câu thơ yên ngựa!

Kỳ này, Đoàn cải lương Đại Việt của ông bầu Hoàng Song Việt đã mời NSƯT Hoa Hạ tái dựng phiên bản mới và chị đã mời vào vở diễn những hậu duệ tài năng của đại gia tộc Minh Tơ.

Việt hóa cải lương hồ quảng

Từ trước năm 1975, đại bang Minh Tơ rất mạnh về hồ quảng, một thể loại sân khấu phảng phất chất nghệ thuật kinh kịch của Trung Quốc. Về sau này, Minh Tơ cũng theo phong cách ấy, nhưng vào một ngày trong quá khứ cố nghệ sĩ Minh Tơ và con trai của mình cố NSND Thanh Tòng quyết định Việt hóa thành cải lương tuồng cổ. Kịch bản Câu thơ yên ngựa nói về mâu thuẫn giữa thái hậu Ỷ Lan và Thượng Dương hoàng hậu. Trong đó, danh tướng Lý Thường Kiệt là người ủng hộ Ỷ Lan nên bất hòa với Lý Đạo Thành ủng hộ Thượng Dương hoàng hậu. Điều này đã lộ ra sơ hở để quân Tống gây chia rẽ và tiến hành tấn công Đại Việt. Trước họa xâm lăng, thái hậu Ỷ Lan cùng danh tướng Lý Thường Kiệt đã tìm cách hóa giải thù trong, từ đó danh tướng Lý Thường Kiệt đã tạo nên chiến công lừng lẫy đánh bại nhà Tống xâm lược.

Nghệ sĩ Công Minh, và nghệ sĩ Thanh Sơn là hai con trai của cố nghệ sĩ Minh Tơ và là em ruột cố NSND Thanh Tòng đã từng tham gia bản dựng đầu tiên vở Câu thơ yên ngựa. Lần tái diễn này, cả hai nghệ sĩ Công Minh, Thanh Sơn được mời cộng tác với bản dựng của NSƯT Hoa Hạ. Nghệ sĩ Thanh Sơn nhớ lại: “Lúc đó, ba tôi bàn với anh Thanh Tòng rằng đây là vở tôn vinh lịch sử văn hóa Việt nên hình thức thể hiện cũng phải đặc thù Việt Nam. Ba và anh tôi đã mời tất cả các nghệ sĩ lớn bên lĩnh vực hát bội để chia sẻ về điệu bộ, đây chính là vũ đạo điệu bộ chính của vở tuồng. Anh Thanh Tòng đã nghiền ngẫm rất lâu để chắt lọc ra từng động tác đẹp nhưng không phải thuộc hồ quảng, anh mời nhạc sĩ làm nhạc theo lối mới. Cuối cùng bản dựng này vừa đẹp trong lối hát, lối diễn, vũ đạo và trong cả âm nhạc”.

NSƯT Tú Sương (cầm micro) xúc động vì các thành viên hậu duệ trong gia tộc Minh Tơ hội ngộ trong một vở tuồng kinh điển của thế hệ trước

Theo nhạc sĩ Minh Tâm, người con thứ 8 của cố nghệ sĩ Minh Tơ, vào những năm 1980, vở Câu thơ yên ngựa diễn mỗi ngày 3 suất, mỗi suất 1.200 vé. Vở diễn ăn khách suốt 3 tháng, trước khi được đài truyền hình TPHCM thu và phát sóng. Kế đến, vào năm 1982, đài truyền hình Cần Thơ cũng thu và phát sóng. Năm 1984, Câu thơ yên ngựa đi lưu diễn phục vụ kiều bào tại Pháp thành công vang dội. Năm 1985, đoàn Minh Tơ mang vở dự Liên hoan Sân khấu toàn quốc và nhận được nhiều huy chương vàng. Về sau này, vở diễn được tái dựng nhiều lần với nhiều phiên bản khác nhau. Dẫu vậy, gia tộc Minh Tơ vẫn mong muốn có một bản dựng mới có sắc thái và phong cách hiện đại hơn.

Hoành tráng và sang trọng

Cải lương đang ở trong thời kỳ vô cùng khó khăn, nhưng đạo diễn NSƯT Hoa Hạ luôn được biết tới là một người không làm thì thôi, đã bắt tay dựng tuồng gì, phải luôn mới mẻ và sang trọng. Chị cũng rất vui khi được ông bầu Hoàng Song Việt mời vào dự án này. NSƯT Hoa Hạ cho biết: “Kịch bản của Câu thơ yên ngựa gần như đã hoàn hảo nên tôi sẽ giữ lại những gì tinh túy nhất. Điều mới mẻ có thể kể đến là tôi sẽ đưa vào đây thêm 4 lớp diễn để nhấn mạnh sự oai hùng của vị anh hùng Lý Thường Kiệt. 4 lớp diễn này sẽ khái quát được ý chí vì sao dân tộc Việt Nam trước kẻ thù to lớn mà vẫn không khiếp sợ, chiến thắng trong cuộc chiến tranh vệ quốc. Chúng tôi muốn qua đó để thế hệ trẻ Việt Nam tự hào về tiền nhân. Ngoài ra, phục trang, cảnh trí, âm thanh sẽ được đầu tư tối đa để tạo nên hình ảnh lung linh và đẹp mắt nhất có thể”.

NSƯT Quế Trân nhắc lại những kỷ niệm với ba - NSND Thanh Tòng, soạn giả và dàn dựng Câu thơ yên ngựa

Điều đặc biệt mà đạo diễn, NSƯT Hoa Hạ tạo nên cho vở tuồng là mời tất cả các hậu duệ của đại gia tộc Minh Tơ cùng tham gia, gồm: NSƯT Quế Trân, NSƯT Tú Sương, Điền Trung cùng thế hệ cha chú là Công Minh, Thanh Sơn, Minh Tâm. Theo NSƯT Quế Trân, Câu thơ yên ngựa ra mắt công chúng năm 1979 khi cô chưa ra đời. Đến năm 1984, lúc cô được 4 tuổi, đoàn Minh Tơ lưu diễn thành công ở Pháp trở về. Cảm giác đón cha Thanh Tòng và cô chú nghệ sĩ trở về trong niềm hân hoan khôn xiết vẫn còn in trong tâm trí cô. Gần đây, khi nghe ngành văn hóa TPHCM muốn tôn vinh cải lương sử Việt, Quế Trân nghĩ đến việc tái dựng lại nhiều kịch bản kinh điển của cha Thanh Tòng và đoàn Minh Tơ. Điều ấy đã trở thành hiện thực tại dự án kỳ này, và sẽ còn tiếp tục ở những dự án tiếp sau.

NSƯT Tú Sương, cháu gọi NSND Thanh Tòng bằng cậu, phát biểu trong buổi họp báo ngày 27/2: “Dẫu trong cùng gia tộc nhưng chúng tôi ít được hát cùng nhau trong những dự án lớn. Thật tuyệt vời trong Câu thơ yên ngựa phiên bản mới này cậu, cháu, chị, em chúng tôi cùng nhau làm sống lại vở tuồng lớn của gia tộc. Chúng tôi sẽ cháy hết mình để tri ơn tổ nghiệp, tổ tiên và để cống hiến cho khán giả những gì hay đẹp nhất”.