Với chủ đề Đoàn kết - Khoa học - Đổi mới - Phát triển, Đại hội tiến hành tổng kết hoạt động của Hội nhiệm kỳ 2020-2025, xác định phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ trong nhiệm kỳ 2026-2031; thông qua Nghị quyết Đại hội; bầu Ban Chấp hành và kiện toàn các chức danh lãnh đạo của Hội khóa IX.
Đại hội đã bầu Ban Chấp hành gồm 13 thành viên; Ban Thường vụ gồm 5 thành viên. Giáo sư, Tiến sĩ Lê Hồng Lý tái đắc cử Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam khóa IX, nhiệm kỳ 2026-2031.
Phát biểu tại Đại hội, Ủy viên Ban thường vụ Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Trần Thắng nhấn mạnh: Đại hội lần thứ IX của Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam diễn ra trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đang nỗ lực phấn đấu thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, đòi hỏi phải phát huy cao độ mọi nguồn lực, trong đó văn hóa được xác định là nền tảng tinh thần, là mục tiêu và là động lực nội sinh quan trọng của sự phát triển bền vững đất nước.
Tại Phiên họp của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam ngày 13/7/2026, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh: “Bảo tồn văn hóa trong kỷ nguyên số không chỉ là lưu giữ di sản, mà phải làm cho di sản tiếp tục sống trong đời sống đương đại, không chỉ số hóa để lưu trữ, mà phải số hóa để giáo dục, sáng tạo, lan tỏa và trở thành nguồn lực cho phát triển, cho công nghiệp văn hóa và cho trí tuệ nhân tạo của Việt Nam".
Những chỉ đạo sâu sắc đó đặt ra yêu cầu đối với công tác văn hóa dân gian: không chỉ bảo tồn những giá trị đã được các thế hệ cha ông trao truyền, mà còn phải làm cho các giá trị ấy tiếp tục hiện diện, lan tỏa và phát huy sức sống trong đời sống đương đại; biến kho tàng văn hóa dân gian thành nguồn lực nội sinh, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.
Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Trần Thắng đề nghị, trong nhiệm kỳ tới, Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò của văn hóa dân gian trong xây dựng con người và phát triển đất nước; quán triệt, cụ thể hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam; khơi dậy khát vọng cống hiến, sức sáng tạo và trách nhiệm trao truyền các giá trị văn hóa, biến kho tàng văn hóa dân gian thành nguồn lực nội sinh mạnh mẽ đóng góp vào sự phát triển bền vững của đất nước.
Bên cạnh đó, cần làm tốt hơn nữa công tác bảo tồn, kế thừa và trao truyền di sản qua các thế hệ. Tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, nghệ nhân và cộng đồng; chú trọng phát hiện, bồi dưỡng thế hệ trẻ, nhất là những người có năng lực và niềm say mê văn hóa truyền thống, để mỗi di sản được nghiên cứu, sưu tầm không chỉ được lưu giữ trong sách vở, bảo tàng hay hồ sơ, mà quan trọng hơn là phải tìm được cách để tiếp tục sống trong cộng đồng, hiện diện trong đời sống văn hóa và được tiếp nối, sáng tạo bởi công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động để thích ứng với bối cảnh mới, tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số trong bảo tồn và lan tỏa văn hóa dân gian, đặc biệt triển khai kịp thời và hiệu quả các nội dung đã được cụ thể hóa trong Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031; tiếp tục xây dựng các hình thức truyền thông trên nền tảng số phù hợp với công chúng và giới trẻ; đưa văn hóa dân gian đến gần hơn với công chúng thông qua các nền tảng số.
Hội cần tích cực phối hợp với các cơ quan, địa phương để nghiên cứu, ứng dụng văn hóa dân gian vào việc phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu. Qua đó, không chỉ giúp bảo tồn di sản mà còn giúp người dân - chủ thể của di sản - nâng cao đời sống kinh tế, văn hóa, tinh thần ngay trên mảnh đất quê hương mình...
Giáo sư, Tiến sĩ Lê Hồng Lý, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam cho biết, trong nhiệm kỳ tới, Hội tiếp tục đẩy mạnh sáng tạo, nghiên cứu, sưu tầm các công trình về văn hóa văn nghệ dân gian các dân tộc trên cả nước, phấn đấu có nhiều công trình tác phẩm đạt chất lượng cao cả về nội dung lẫn nghệ thuật, góp phần thiết thực đưa Nghị quyết 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về “Phát triển văn hóa Việt Nam” đáp ứng với yêu cầu phát triển bền vững đất nước, gắn kết các hoạt động sáng tạo với các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội của đất nước.
Hội tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, củng cố tổ chức và nâng cao chất lượng đội ngũ hội viên, đặc biệt quan tâm phát hiện, bồi dưỡng, thu hút hội viên trẻ; đẩy mạnh sưu tầm, nghiên cứu, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, văn nghệ dân gian của 54 dân tộc Việt Nam; tăng cường phối hợp với các địa phương, các cơ quan nghiên cứu để khôi phục, làm mới và đưa những giá trị truyền thống như lễ hội, nghệ thuật trình diễn dân gian vào đời sống đương đại. Chú trọng xây dựng cơ sở dữ liệu số về văn hóa dân gian, số hóa các tư liệu quý, đồng thời đưa văn hóa truyền thống lên không gian mạng để tăng khả năng tiếp cận của công chúng, nhất là giới trẻ; hướng tới khai thác các giá trị văn hóa dân gian phục vụ phát triển kinh tế, xã hội, du lịch và công nghiệp văn hóa...
