Tuy nhiên, đến tháng 6/2026, Trung tâm Ứng dụng Khoa học Công nghệ tỉnh Quảng Ngãi xác định việc đăng ký dịch vụ thử nghiệm vẫn chưa thực hiện được.
Đầu tư 13 tỷ đồng, thêm 1,5 tỷ đồng nghiên cứu và hoàn thiện quy trình
Ngày 1/12/2021, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Kon Tum Nguyễn Ngọc Sâm ký thay Chủ tịch ban hành Quyết định số 624/QĐ-UBND phê duyệt dự án “Cải tạo, sửa chữa phòng thí nghiệm, kiểm định và mua sắm thiết bị tại Trung tâm Nghiên cứu, Ứng dụng và Dịch vụ khoa học và công nghệ tỉnh Kon Tum” (Dự án Phòng thí nghiệm).
Theo Quyết định số 624/QĐ-UBND, Dự án Phòng thí nghiệm có tổng mức đầu tư 13 tỷ đồng, trong đó chi phí thiết bị 9.077.860.000 đồng, chi phí xây dựng 1.536.386.634 đồng. Chủ đầu tư là Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Kon Tum.
Mục tiêu dự án là nâng cao năng lực nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao công nghệ sinh học; đồng thời phục vụ công tác kiểm định chất lượng sâm Ngọc Linh và các dược liệu khác.
Đáng chú ý, danh mục đầu tư gồm hệ thống máy móc, thiết bị, dụng cụ, vật tư, hóa chất phân tích ADN sâm Ngọc Linh phục vụ “giám định, kiểm định sâm Ngọc Linh thật và giả”, cùng hệ thống phân tích hàm lượng saponin và các hoạt chất sinh học.
Một trong những gói thầu chính của dự án là Gói thầu “Mua sắm thiết bị” có giá 9.077.860.000 đồng. Gói thầu này chỉ mỗi Công ty TNHH Khoa học kỹ thuật Thiên Trường tham dự và trúng thầu với giá 8.277.330.000 đồng.
 |
Hơn 14,5 tỷ đồng nhằm "nâng cấp" hệ thống và năng lực thử nghiệm sâm Ngọc Linh. Ảnh: Minh họa bởi AI |
Theo Báo cáo “Tình hình thực hiện nhiệm vụ ‘Kiểm tra ADN và phân tích hàm lượng saponin tổng hợp Sâm Ngọc Linh’ tại Trung tâm Ứng dụng Khoa học Công nghệ” của Trung tâm Ứng dụng Khoa học Công nghệ tỉnh Quảng Ngãi ngày 14/6/2026 (Báo cáo), hai hệ thống thiết bị kiểm tra ADN và phân tích saponin sau đó được bàn giao, đưa vào sử dụng cuối năm 2022.
Song song với đầu tư máy móc, Sở KH&CN tỉnh Kon Tum triển khai đề tài “Nghiên cứu ứng dụng các công nghệ mới trong xác định và phân tích kiểm định chất lượng sâm Ngọc Linh” (Đề tài kiểm định sâm Ngọc Linh).
Theo Quyết định số 127/QĐ-SKHCN ngày 25/10/2022 của Sở KH&CN tỉnh Kon Tum về phê duyệt “Kế hoạch lựa chọn nhà thầu các gói thầu thuộc Đề tài ‘Nghiên cứu ứng dụng các công nghệ mới trong xác định và phân tích kiểm định chất lượng sâm Ngọc Linh”, tổng kinh phí của đề tài là 1,5 tỷ đồng, trong đó phần công việc thuộc kế hoạch lựa chọn nhà thầu có giá trị 964.821.000 đồng.
Một trong các gói thầu thuộc đề tài là gói “Mua sắm hóa chất, vật tư phòng thí nghiệm”. Theo quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu do Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu, Ứng dụng và Dịch vụ khoa học và công nghệ tỉnh Kon Tum Lê Văn Thanh ký, Cửa hàng thương mại và dịch vụ Hoàng Giang trúng gói này với giá 799.032.000 đồng, hợp đồng trọn gói, thời gian thực hiện 120 ngày.
Phụ lục kèm theo quyết định cho thấy danh mục gồm hơn 100 dòng hóa chất, vật tư phục vụ sinh học phân tử, PCR và phân tích saponin; hàng hóa được giao tại Viện Di truyền Nông nghiệp, Trung tâm tại Kon Tum và Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia TP.HCM.
Theo Báo cáo, Đề tài kiểm định sâm Ngọc Linh được thực hiện từ tháng 5/2022 đến tháng 5/2024, xây dựng 2 bộ chỉ thị phân tử, quy trình kiểm tra ADN sâm Ngọc Linh bằng chỉ thị phân tử và quy trình phân tích một số hoạt chất saponin đặc trưng; đồng thời đào tạo 4 cán bộ về kiểm định ADN và 4 cán bộ về phân tích saponin. Báo cáo này ghi rõ: “Nhiệm vụ được hội đồng khoa học cấp tỉnh nghiệm thu kết thúc vào tháng 8/2024 ở mức đạt.”
Sau khi hệ thống và quy trình được hình thành, Trung tâm tiếp tục đầu tư cho hoạt động thử nghiệm. Theo Quyết định số 65/QĐ-TTNUDKHCN ngày 29/10/2024, Trung tâm phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu gồm 5 gói với tổng giá trị 265.262.487 đồng.
Trong đó, gói mua công cụ, dụng cụ phòng thử nghiệm có giá 91.215.487 đồng, phục vụ nhiều nhiệm vụ, bao gồm kế hoạch kiểm tra 400 mẫu ADN sâm Ngọc Linh và phân tích saponin 20 mẫu.
Gói kiểm định, hiệu chuẩn máy móc thiết bị thuộc lĩnh vực sinh học phân tử và thử nghiệm có giá 144.710.000 đồng; Trung tâm Kiểm định hiệu chuẩn đo lường Miền Nam sau đó trúng thầu với giá 128.845.000 đồng, hợp đồng trọn gói, thời gian thực hiện 18 ngày.
Hệ thống đã vận hành, hơn 1.000 mẫu ADN được kiểm tra nhưng phòng thử nghiệm chưa… đạt chuẩn?
Sau khi hai hệ thống thiết bị được đưa vào sử dụng cuối năm 2022, Trung tâm bắt đầu triển khai hoạt động kiểm tra ADN và phân tích saponin.
Theo Báo cáo, từ khi hệ thống thiết bị đi vào hoạt động, Trung tâm đã kiểm tra 1.031 mẫu ADN và phân tích 30 mẫu saponin phục vụ công tác cấp chỉ dẫn địa lý “Sâm Ngọc Linh” cho sản phẩm sâm củ.
Trung tâm cũng phối hợp với Chi cục Quản lý thị trường số 2, Công an TP.Kon Tum, Công an huyện Tu Mơ Rông, Công an huyện Đăk Glei và giám định viên tư pháp thuộc Chi cục Kiểm lâm để thực hiện phân tích ADN phục vụ công tác quản lý nhà nước.
 |
Hơn 1.000 mẫu ADN đã kiểm tra nhưng phòng thử nghiệm chưa... đạt chuẩn! |
Ngoài hoạt động phục vụ quản lý nhà nước, báo cáo cho biết Trung tâm còn thực hiện dịch vụ kiểm tra ADN và phân tích saponin cho các tổ chức, cá nhân trong và ngoài tỉnh, đồng thời ban hành đơn giá thu dịch vụ tạm thời.
Riêng từ đầu năm 2026 đến thời điểm lập báo cáo, Trung tâm cho biết đã thực hiện 382 mẫu ADN và saponin.
Trung tâm cũng cho biết đã hoàn thiện hồ sơ và gửi đăng ký mở rộng lĩnh vực hoạt động thử nghiệm tới Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng. Tuy nhiên, Trung tâm cho biết hồ sơ chưa được giải quyết do thời điểm này cơ quan tiếp nhận có thay đổi về tổ chức.
Sau khi sáp nhập hai tỉnh từ ngày 1/7/2025, hoạt động này được tiếp tục tại Trung tâm Ứng dụng Khoa học Công nghệ tỉnh Quảng Ngãi.
Cũng theo Báo cáo, tại Quyết định số 656/QĐ-UBND ngày 21/8/2025, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi giao Trung tâm nhiệm vụ “Kiểm tra ADN và phân tích hàm lượng saponin tổng hợp Sâm Ngọc Linh”.
Trung tâm Ứng dụng Khoa học Công nghệ tỉnh Quảng Ngãi cũng cho biết, đã mời Văn phòng công nhận năng lực đánh giá sự phù hợp về tiêu chuẩn chất lượng (AOSC) đánh giá mở rộng lĩnh vực thử nghiệm.
Tuy nhiên, phòng thử nghiệm chưa được công nhận do còn một số điểm không phù hợp.
Vào ngày 16/6, Trung tâm Ứng dụng Khoa học Công nghệ tỉnh Quảng Ngãi phát đi thông báo tạm dừng hoạt động dịch vụ kiểm tra ADN và phân tích Saponin tổng hợp sâm Ngọc Linh tại trung tâm này.
Mới đây nhất, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi cũng có chỉ đạo các sở, ngành kiểm tra về vấn đề này.
Ngày Nay sẽ tiếp tục thông tin!
