Khám sức khỏe định kỳ miễn phí: Bảo đảm thực chất, hiệu quả, tiết kiệm chi phí

Đến nay, trên 50% người dân cả nước đã được khám sức khỏe định kỳ miễn phí, một số địa phương đạt tỷ lệ trên 90%. Bộ Y tế đang tiếp tục tổng hợp kết quả triển khai, xây dựng hướng dẫn khám sàng lọc theo nhóm bệnh và hướng dẫn sử dụng các dữ liệu khám, chữa bệnh đã có của mỗi người dân để tham khảo, giảm chỉ định các xét nghiệm không cần thiết.

Nâng cao chất lượng khám, phát hiện sớm bệnh tật

Thông tin về tình hình triển khai công tác khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho toàn dân, Tiến sỹ Vương Ánh Dương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, đến nay Bộ Y tế đã nhận được báo cáo của 34 tỉnh, thành phố và đang tổng hợp các nội dung liên quan. Qua báo cáo bước đầu, các địa phương đã triển khai công tác khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho toàn dân đồng bộ, hiệu quả.

Theo Tiến sỹ Vương Ánh Dương, mục tiêu cốt lõi của hoạt động khám sức khỏe định kỳ là phát hiện sớm bệnh tật và các yếu tố nguy cơ gây bệnh. Trên cơ sở kết quả khám, người dân có yếu tố nguy cơ hoặc nghi ngờ mắc bệnh được hướng dẫn đến các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để tiếp tục chẩn đoán, điều trị kịp thời. Đồng thời, kết quả khám góp phần bảo đảm thông tin, dữ liệu phục vụ quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời.Để bảo đảm hoạt động khám sức khỏe thực chất, đúng mục tiêu, Bộ Y tế đã hướng dẫn các địa phương tổ chức khám tại những cơ sở y tế, cơ sở khám, chữa bệnh đủ điều kiện.

Cụ thể, cơ sở tổ chức khám phải bảo đảm có đầy đủ bác sỹ các chuyên khoa như Nội, Ngoại, Da liễu, Răng Hàm Mặt, Mắt, Tai Mũi Họng và Sản khoa. Việc chỉ định xét nghiệm cơ bản do bác sỹ trực tiếp khám quyết định, căn cứ tình trạng sức khỏe thực tế và những vấn đề chuyên môn phát hiện trong quá trình thăm khám. Kết quả xét nghiệm giúp định hướng chẩn đoán ban đầu, từ đó hướng dẫn người dân đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phù hợp để tiếp tục theo dõi, điều trị khi cần thiết.

Liên quan đến yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ về triển khai khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc bảo đảm thực chất, hiệu quả, tiết kiệm chi phí, Tiến sỹ Vương Ánh Dương cho biết, Bộ Y tế đang tổng hợp số lượng người dân được khám, số Sổ sức khỏe điện tử được lập và tình hình cập nhật kết quả khám sức khỏe định kỳ lên hệ thống theo tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị "Về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân."

Song song với đó, Bộ Y tế đang xây dựng phương pháp phân tích, xử lý dữ liệu từ kết quả khám sức khỏe định kỳ cho toàn dân. Trên cơ sở kết quả khám và mô hình bệnh tật theo độ tuổi, địa bàn dân cư, Bộ Y tế sẽ có những định hướng, hướng dẫn tiếp theo, trong đó tập trung xây dựng hướng dẫn khám sàng lọc theo từng nhóm bệnh cụ thể. Các nội dung này đang được xây dựng và sẽ tiếp tục triển khai trong thời gian tới.

Về việc điều chỉnh gói khám sức khỏe, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh cho biết, trong quá trình triển khai, ngành y tế đã có những điều chỉnh phù hợp với thực tiễn. Ban đầu, Bộ Y tế dự kiến quy định cố định một số xét nghiệm cơ bản; tuy nhiên qua phản ánh của các địa phương, các chuyên khoa và chuyên gia, Bộ đã điều chỉnh theo hướng giao quyền chỉ định xét nghiệm cho bác sỹ trực tiếp khám.

Việc chỉ định xét nghiệm do đó được thực hiện căn cứ tình trạng sức khỏe, kết quả thăm khám và yêu cầu chuyên môn đối với từng người dân, thay vì áp dụng cố định một danh mục xét nghiệm thống nhất.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế không quy định một gói khám cố định bắt buộc áp dụng tại tất cả các tỉnh, thành phố. Việc tổ chức thực hiện do chính quyền địa phương chủ động căn cứ điều kiện thực tế. Các địa phương có thể lựa chọn danh mục khám, xét nghiệm cơ bản và mở rộng thêm các xét nghiệm phù hợp với nhu cầu, điều kiện của địa bàn, bảo đảm hiệu quả, tiết kiệm chi phí.

Kế thừa dữ liệu, hạn chế xét nghiệm trùng lặp

Đối với việc liên thông, kế thừa kết quả xét nghiệm nhằm hạn chế chỉ định trùng lặp, nhất là trong những năm tiếp theo hoặc đối với người dân đang được quản lý, điều trị các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, Tiến sỹ Vương Ánh Dương cho biết Bộ Y tế đã hướng dẫn các đơn vị tối đa hóa việc kế thừa, sử dụng và tham khảo kết quả khám bệnh, chữa bệnh trước đó của người dân.

Theo đó, tại thời điểm tổ chức khám sức khỏe định kỳ, bác sỹ có thể truy cập hệ thống cơ sở dữ liệu của Bảo hiểm xã hội, ứng dụng định danh quốc gia (VNeID) và Sổ sức khỏe điện tử để khai thác thông tin, kết quả khám bệnh mà người dân đã có.

Đối với những kết quả lâm sàng, cận lâm sàng vẫn còn giá trị sử dụng tại thời điểm khám, bác sỹ có thể kế thừa và sử dụng thay vì chỉ định thực hiện lại các xét nghiệm tương tự.

Việc khai thác, sử dụng hiệu quả dữ liệu khám, chữa bệnh đã có góp phần hạn chế chỉ định xét nghiệm trùng lặp không cần thiết, đồng thời bảo đảm tính liên tục trong theo dõi và quản lý sức khỏe người dân.

Công tác tổng hợp kết quả khám sức khỏe định kỳ, phân tích mô hình bệnh tật và hoàn thiện hướng dẫn khám sàng lọc theo nhóm bệnh sẽ là cơ sở để ngành y tế tiếp tục điều chỉnh phương thức triển khai, hướng tới nâng cao chất lượng khám, phát hiện sớm bệnh tật và sử dụng hiệu quả nguồn lực trong chăm sóc sức khỏe toàn dân.