Khi đối ngoại trở thành động lực phát triển

Trong dòng chảy phát triển của đất nước, đối ngoại chưa bao giờ giữ vị trí quan trọng như hiện nay.

Từ tư duy bảo vệ không gian phát triển, đường lối đối ngoại của Đại hội XIV của Đảng đã phát triển lên một tầm cao mới khi xác định đối ngoại là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên” bên cạnh quốc phòng, an ninh, trực tiếp góp phần kiến tạo năng lực phát triển quốc gia. Những hoạt động đối ngoại sôi động gần đây đã phản ánh rõ tinh thần đó.

Khi tiếp Quyền Bộ trưởng Bộ Hải quân Hoa Kỳ Hùng Cao, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam luôn coi Hoa Kỳ là đối tác có tầm quan trọng chiến lược hàng đầu, đồng thời mong muốn hai bên tiếp tục triển khai hiệu quả khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện, đưa quan hệ hai nước phát triển ngày càng thực chất, sâu rộng và hiệu quả, vì lợi ích của nhân dân hai nước, vì hòa bình, ổn định và thịnh vượng ở khu vực và trên thế giới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Hoa Kỳ mở rộng các dự án tẩy độc dioxin, rà phá bom mìn, hỗ trợ người khuyết tật, tăng cường chuyển giao công nghệ, cung cấp thông tin, kỷ vật giúp tìm kiếm và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ Việt Nam.

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước Việt Nam nhấn mạnh, đây không chỉ là những hoạt động hợp tác mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc mà còn là minh chứng cho những nỗ lực hàn gắn, hòa giải và xây dựng lòng tin giữa hai nước.

Quyền Bộ trưởng Hùng Cao cũng khẳng định Hoa Kỳ mong muốn tiếp tục thúc đẩy hợp tác giữa hai nước trên các bình diện song phương, khu vực và toàn cầu, đồng thời bày tỏ mong muốn tiếp tục mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực an ninh hàng hải, nâng cao năng lực, hỗ trợ nhân đạo, ứng phó thiên tai và các thách thức chung của khu vực.

Ông Hùng Cao cho rằng những thành tựu đạt được trong hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh là minh chứng rõ nét cho tinh thần khép lại quá khứ, hướng tới tương lai giữa hai nước trong nhiều thập kỷ qua, giúp hàn gắn và chữa lành vết thương do chiến tranh để lại.

Chương trình Đối tác Thái Bình Dương-Bạn bè Thái Bình Dương 2026 được tổ chức mới đây tại Quảng Trị, vùng đất từng chịu nhiều đau thương bởi chiến tranh. Chương trình có sự tham gia của hàng trăm quân nhân, chuyên gia Hoa Kỳ cùng các cơ quan, đơn vị của Việt Nam.

Hợp tác trong y tế, cứu trợ nhân đạo, phòng chống thiên tai, xử lý bom mìn hay giao lưu cộng đồng trong khuôn khổ Chương trình cho thấy đối ngoại ngày nay đã đi vào cuộc sống, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và góp phần kết nối con người, tăng cường hiểu biết và củng cố tình hữu nghị giữa các quốc gia.

Thực tiễn cũng cho thấy, đối ngoại quốc phòng ngày càng mở rộng theo hướng thiết thực và trách nhiệm. Việc Việt Nam và Canada đồng tổ chức khóa huấn luyện Sỹ quan tham mưu Liên hợp quốc sau khi khóa huấn luyện được Liên hợp quốc công nhận đạt chuẩn, ghi dấu mốc quan trọng trong quá trình chuyên nghiệp hóa và chuẩn hóa công tác đào tạo về gìn giữ hòa bình tại Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam.

Rồi việc Việt Nam đăng cai Hội thảo quốc tế về Chương trình Hợp tác Ba bên trong Gìn giữ hòa bình với Liên hợp quốc, Australia và Nhật Bản đã cho thấy Việt Nam không chỉ tham gia mà đang đóng góp ngày càng chủ động vào các nỗ lực gìn giữ hòa bình quốc tế.

Đây chính là biểu hiện sinh động của một nền đối ngoại đang chuyển từ tham gia sang định hình và cùng kiến tạo.

Nếu như trước đây, đối ngoại chủ yếu được nhìn nhận là một trong những công cụ phục vụ giữ vững môi trường hòa bình, tranh thủ nguồn lực bên ngoài để phát triển đất nước thì ngày nay, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, những biến động sâu sắc của kinh tế thế giới và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học-công nghệ, đối ngoại đã được đặt vào vị trí mới trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia.

Đại hội XIV của Đảng xác định rõ đối ngoại là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên,” cùng với quốc phòng, an ninh góp phần giữ vững độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, đồng thời tạo dựng môi trường quốc tế thuận lợi nhất cho phát triển đất nước.

Điểm mới này không chỉ thể hiện sự phát triển trong tư duy lý luận mà còn phản ánh yêu cầu thực tiễn của một đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Quan trọng hơn, đối ngoại không dừng ở việc mở rộng quan hệ hay tranh thủ nguồn lực bên ngoài, mà hướng tới mục tiêu cao hơn là trực tiếp kiến tạo những điều kiện, những cơ hội và những động lực mới cho phát triển quốc gia. Nghĩa là, mỗi hoạt động đối ngoại phải hướng đến việc nâng cao năng lực cạnh tranh, năng lực hội nhập, năng lực đổi mới sáng tạo và vị thế của đất nước trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Và tinh thần đó đang được hiện thực hóa bằng những hoạt động đối ngoại toàn diện, đồng bộ trên tất cả các trụ cột.

Từ các cuộc điện đàm, tiếp xúc cấp cao với lãnh đạo, quan chức cấp cao của Hoa Kỳ, Canada, New Zealand và Ấn Độ đến các hoạt động tại Liên hợp quốc; từ việc Việt Nam tiếp tục ủng hộ các nỗ lực tìm kiếm một giải pháp lâu dài, bền vững cho tiến trình hòa bình Trung Đông trên cơ sở giải pháp Hai Nhà nước đối với vấn đề Palestine, cho đến việc tăng cường hợp tác với UNICEF về bảo vệ trẻ em, giáo dục và phát triển nguồn nhân lực, tất cả đều hướng đến mục tiêu chung là mở rộng không gian phát triển, nâng cao vị thế và tạo thêm nguồn lực cho đất nước.

Ở đó, lợi ích quốc gia-dân tộc luôn là nguyên tắc cao nhất, đồng thời Việt Nam cũng thể hiện rõ trách nhiệm của một thành viên tích cực, có trách nhiệm đối với cộng đồng quốc tế. Đó là sự kết hợp hài hòa giữa sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; giữa lợi ích của đất nước với những giá trị chung của nhân loại; giữa kiên định nguyên tắc với linh hoạt trong phương thức triển khai.

Đối ngoại ngày nay cũng không là nhiệm vụ riêng, công việc riêng của ngành ngoại giao. Việc tăng cường cơ chế phối hợp giữa đối ngoại, quốc phòng và an ninh đã tạo nên sức mạnh tổng hợp trong bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Sự phối hợp chặt chẽ giữa ba trụ cột giúp xử lý hiệu quả các vấn đề an ninh truyền thống và phi truyền thống, nâng cao khả năng dự báo, tham mưu chiến lược và ứng phó với những diễn biến nhanh chóng của tình hình khu vực, thế giới.

Song song với đó, đối ngoại địa phương cũng ngày càng trở thành một mắt xích quan trọng trong tổng thể nền ngoại giao toàn diện, hiện đại. Nhiều địa phương đã chủ động mở rộng hợp tác quốc tế, xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch, kết nối doanh nghiệp và thu hút nguồn lực phát triển. Điều đó cho thấy đối ngoại đã thực sự lan tỏa đến từng cấp, từng ngành, từng địa phương, trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội ngay từ cơ sở.

Đây chính là sự cụ thể hóa quan điểm xuyên suốt của Đảng về phát triển nhanh và bền vững trên nền tảng độc lập, tự chủ đi đôi với chủ động, tích cực hội nhập quốc tế sâu rộng, toàn diện và hiệu quả.

Và đó cũng là lý do cho thấy vì sao Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu phải chuyển ngoại giao Việt Nam trong giai đoạn mới "từ trạng thái Ngoại giao bảo vệ không gian phát triển sang Ngoại giao kiến tạo năng lực phát triển quốc gia; từ hội nhập thị trường sang kiến tạo thị trường; từ tham gia luật chơi sang góp phần định hình luật chơi".