Lễ hội Xên Bản, Xên Mường là sinh hoạt tín ngưỡng cộng đồng quan trọng của người Thái Đen, thể hiện lòng biết ơn đối với các vị thần linh đã che chở, bảo vệ bản mường, đồng thời gửi gắm ước vọng về mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt và cuộc sống bình an, no đủ. Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, lễ hội còn góp phần gắn kết cộng đồng, gìn giữ những phong tục, tập quán được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Tại chương trình, nghi lễ Đông Xên, nghi thức cúng tại cây thiêng, được tái hiện thông qua hình thức sân khấu hóa dưới sự thực hiện của nghệ nhân Tòng Văn Thiên. Theo quan niệm truyền thống, cây thiêng là không gian linh thiêng, biểu tượng cho sức sống và sự trường tồn, nơi cộng đồng gửi gắm lòng thành kính cùng những ước nguyện tốt đẹp đến thần linh.
Các nghi thức như chuẩn bị lễ vật, thỉnh mời thần linh, xướng báo Đông Xên và dâng lễ được giới thiệu nhằm giúp người tham dự hiểu hơn về đời sống tín ngưỡng cũng như mối quan hệ gắn bó giữa con người với thiên nhiên trong văn hóa Thái Đen.
 |
Nghi lễ Đông Xên, nghi thức cúng tại cây thiêng, được tái hiện thông qua hình thức sân khấu hóa dưới sự thực hiện của nghệ nhân Tòng Văn Thiên |
Bên cạnh phần nghi lễ, chương trình còn tổ chức các không gian trải nghiệm văn hóa. Khu trưng bày giới thiệu trang phục truyền thống của phụ nữ Thái Đen và Thái Trắng, trang sức, khăn piêu, áo cóm cùng những sản phẩm đặc trưng. Người tham dự được nghe thuyết minh về đặc điểm trang phục và những giá trị văn hóa gắn với từng sản phẩm.
Không gian ẩm thực mang đến cơ hội thưởng thức các món ăn đặc trưng vùng Tây Bắc như cơm lam, xôi ngũ sắc, thịt xiên nướng và các loại bánh truyền thống. Trong khi đó, khu trò chơi dân gian với các hoạt động ném còn, tó mắc lẹ và kéo co tạo không khí giao lưu, giúp công chúng tiếp cận sinh động hơn với đời sống cộng đồng người Thái.
Chương trình khép lại hành trình trải nghiệm bằng các tiết mục văn nghệ mang âm hưởng Tây Bắc và hoạt động giao lưu múa xòe, góp phần tái hiện không khí vui tươi, gắn kết trong ngày hội của đồng bào.
 |
Khu trưng bày trang phục của người dân tộc Thái Đen. |
“Sắc Thái Mùa Ban” được tổ chức trong khuôn khổ học phần “Tổ chức sự kiện văn hóa du lịch vùng dân tộc thiểu số”, dưới sự hướng dẫn của giảng viên TS. Vũ Thị Uyên. Không chỉ là hoạt động thực hành chuyên môn, sự kiện còn hướng đến nâng cao nhận thức của sinh viên và công chúng về trách nhiệm bảo tồn, phát huy di sản văn hóa truyền thống.
Thông qua việc kết hợp tái hiện nghi lễ với các hoạt động trải nghiệm, chương trình góp phần đưa những giá trị văn hóa của người Thái Đen đến gần hơn với công chúng, đồng thời gợi mở hướng khai thác văn hóa bản địa trong phát triển du lịch trải nghiệm theo hướng phù hợp, tôn trọng bản sắc và vai trò chủ thể của cộng đồng.
